Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 8 mg/L, t = 6 sa iken 1,4 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.
C1 = 8 mg/L (1 h)C2 = 1,4 mg/L (6 h)
t½ = h
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 98 kg ağırlığındaki bir hasta her 12 saatte bir oral aminofilin alıyor (S = 0,8, F = 1). Teofilin klerensi 0,035 L/kg/h. Her doz aminophylline ilacından 400 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,5 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10000,5 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %23 ve %3’lük sodium chloride karıştırarak 750 mL %5’lik sodium chloride hazırlamanız gerekiyor. %23’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.
23%3%5%750 mL
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 250 mL’de 250 ünite kristalize insülin içeriyor. Order 8 ünite/h. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
250 birim/250 mL8 birim/h
R = mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’de 800 mg içeren bir dopamine infüzyonu 14 mL/h hızla gidiyor. Hasta 110 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
800 mg/500 mL14 mL/h110 kg
D = mcg/kg/min
7.FarmakolojiOrta
A patient uses two different eye drops at the same time of day. What should the nurse advise?
APut both drops in at exactly the same moment
BMix the drops in one bottle first
CUse only one of them each day
DWait at least 5 minutes between the two drops
8.FarmakolojiZor
Böbrek yetmezliği nedeniyle bir ilacın klerensi yarıya düşüyor, dağılım hacmi ise aynı kalıyor. Yarılanma ömrüne ne olur?
AAynı kalır
BYarıya iner
Cİki katına çıkar
DDört katına çıkar
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: t½ = 1,988 h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Eliminasyon hız sabiti
k = ln(8/1,4)/5 = 1,743/5 = 0,3486 h⁻¹
Yarı ömür
t½ = 0,693/0,3486 = 1,988 h
Cevap
t½ = 1,988 h
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: Css,avg = 7,775 mg/L
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL
Hacim
V = 0,5/1 = 0,5 mL
Cevap
V = 0,5 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 75 mL
Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Aligasyon payları
23%: 5 − 3 = 2 pay
3%: 23 − 5 = 18 pay
toplam: 20 pay
Hacmi paylaştırın
V = 750·2/20 = 75 mL
Cevap
V = 75 mL
Kontrol: 75 mL %23 + 675 mL %3 = 750 mL.
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 8 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
250/250 = 1 birim/mL
Pompa hızı
R = 8/1 = 8 mL/h
Cevap
R = 8 mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 3,4 mcg/kg/min
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
800 000/500 = 1600 mcg/mL
Dakikadaki mikrogram
14·1600 = 22400 mcg/h
22400/60 = 373,3 mcg/min
Kilogram başına
D = 373,3/110 = 3,394 ≈ 3,4 mcg/kg/min
Cevap
D = 3,4 mcg/kg/min
7.Farmakoloji
Cevap: D · Wait at least 5 minutes between the two drops
Cevap neden bu
Waiting several minutes allows the first drop to be absorbed before the next is applied. Eye ointments are usually applied last.
Cevap
D · Wait at least 5 minutes between the two drops
8.Farmakoloji
Cevap: C · İki katına çıkar
Cevap neden bu
Yarılanma ömrü Vd ile doğru, klerensle ters orantılıdır. Klerensin yarıya inmesi yarılanma ömrünü iki katına çıkarır; böylece ilaç birikir ve kararlı duruma ulaşması daha uzun sürer.