Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 7 mg/L, t = 6 sa iken 1,8 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.
C1 = 7 mg/L (1 h)C2 = 1,8 mg/L (6 h)
t½ = h
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 71 kg ağırlığındaki bir hastanın theophylline düzeyi 7,5 mg/L; hedef 15 mg/L. İlaç intravenöz olarak aminophylline (S = 0,8) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,5 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?
71 kgVd = 0,5 L/kgC = 7,5 → 15 mg/LS = 0,8
LD = mg
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,19 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10000,19 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 2000 mg toz içerir. 9,6 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,4 mL hacim ekliyor. Reçete 800 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
2000 mg9,6 mL + 0,4 mL800 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 100 mL’de 100 ünite kristalize insülin içeren bir infüzyon 4 mL/h hızla gidiyor. Hasta saatte kaç ünite D alıyor?
100 birim/100 mL4 mL/h
D = birim/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 250 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 18 mL/h hızla gidiyor. Hasta 82 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
250 mg/250 mL18 mL/h82 kg
D = mcg/kg/min
7.FarmakolojiOrta
Long-term use of metformin can cause a deficiency of which vitamin?
AVitamin B12
BVitamin D
CVitamin A
DVitamin K
8.FarmakolojiZor
Carboprost is a prostaglandin used for postpartum haemorrhage. In which woman should it be avoided?
AA woman with asthma
BA woman who is breastfeeding
CA woman with iron deficiency anaemia
DA woman who had a vaginal birth
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: t½ = 2,552 h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Eliminasyon hız sabiti
k = ln(7/1,8)/5 = 1,358/5 = 0,2716 h⁻¹
Yarı ömür
t½ = 0,693/0,2716 = 2,552 h
Cevap
t½ = 2,552 h
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: LD = 332,8 mg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 0,5·71 = 35,5 L
Gereken artış
15 − 7,5 = 7,5 mg/L
Yükleme dozu
LD = 35,5·7,5/(0,8·1) = 332,8 mg
Cevap
LD = 332,8 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,19 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL
Hacim
V = 0,19/1 = 0,19 mL
Cevap
V = 0,19 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 4 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
9,6 + 0,4 = 10 mL
C = 2000/10 = 200 mg/mL
Hacim
V = 800/200 = 4 mL
Cevap
V = 4 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 4 birim/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
100/100 = 1 birim/mL
Saatlik ünite
D = 4·1 = 4 birim/h
Cevap
D = 4 birim/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 3,7 mcg/kg/min
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
250 000/250 = 1000 mcg/mL
Dakikadaki mikrogram
18·1000 = 18000 mcg/h
18000/60 = 300 mcg/min
Kilogram başına
D = 300/82 = 3,659 ≈ 3,7 mcg/kg/min
Cevap
D = 3,7 mcg/kg/min
7.Farmakoloji
Cevap: A · Vitamin B12
Cevap neden bu
Metformin reduces vitamin B12 absorption in the ileum. Deficiency can cause anaemia and neuropathy, so levels may be checked in long-term users.
Cevap
A · Vitamin B12
8.Farmakoloji
Cevap: A · A woman with asthma
Cevap neden bu
Carboprost is a PGF2-alpha analogue that can cause bronchospasm. Oxytocin is first-line, and carboprost is avoided in asthma.