Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)1,667 s12,5

45 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 7,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 45 km/ha = −7,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
v₀ = 6 m/s5 m

Bir top, yerden 5 m yükseklikteki bir çatının kenarından 6 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 6 m/sh₀ = 5 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 3 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 3 m/s ilk hızla kayıyor ve 4,6 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 3 m/sd = 4,6 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 8 kg5 kgθ = 25°

25° eğimli bir rampadaki 8 kg’lık bir blok, rampanın tepesindeki sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple 5 kg’lık asılı bir kütleye bağlıdır. Asılı kütle aşağı doğru hareket ediyor. Rampa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 8 kgm2 = 5 kgθ = 25°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = ?50°R = 95 m

Bir top düz zeminden yatayın 50° üstünde atılıyor ve 95 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.

θ = 50°R = 95 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
h = 5 mv0​ = 28 m/s40°v = ?

Bir top 5 m’lik bir uçurumun tepesinden 28 m/s hızla ve yatayın 40° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yere çarpma hızı v değerini bulun.

v₀ = 28 m/sθ = 40°h = 5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Dairesel hareketOrta
r = 145 mvmax​ = ?

Bir otomobil 145 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,5. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 145 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
θ = 30°merkezevmax​ = ?

270 m yarıçaplı bir viraj 30° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,3’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 270 mθ = 30°μs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
15°d = 17 mμ = 0,1

4 kg kütleli bir blok, yatayla 15° açı yapan bir eğimde 17 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,1. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 4 kgθ = 15°μ = 0,1d = 17 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
k = 500 N/m15°μ = 0,20,5 kg

15° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 500 N/m olan bir yay, kütlesi 0,5 kg olan bir bloğa karşı 15 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)

m = 0,5 kgk = 500 N/mx = 15 cmθ = 15°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
d = m
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
700 kg7 m/s1400 kg

7 m/s hızla giden 700 kg’lık bir otomobil, duran 1400 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?

m1 = 700 kgv1 = 7 m/sm2 = 1400 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
3 kgv = ?5 g25°L = 2 m

5 g’lık bir mermi, 2 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 3 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 25° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 5 gM = 3 kgL = 2 mθ = 25°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 600 rpmT = 560 N·m

Bir motor 600 devir/dakikada 560 N·m tork veriyor. Çıkış gücünü P kW cinsinden bulun.

T = 560 N·mn = 600 rpm
P = kW
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 35°vs = 9,5 m

Bir dolu silindir duruştan başlar ve yatayla 35° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yokuş boyunca 9,5 m yuvarlandıktan sonraki hızını v bulun.

θ = 35°s = 9,5 mI = ½·m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 16N2​ = 18

1500 rpm ile çalışan 7,5 kW’lık bir motor 16 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 18 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %95. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.

P = 7,5 kWn1 = 1500 rpmN1 = 16N2 = 18η = 95%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 20B = 80C = 16D = 24

2900 rpm’deki 4 kW’lık bir motor A dişlisini (20 diş) tahrik ediyor; A, B dişlisiyle (80 diş) kavrıyor. B ile aynı mil üzerindeki C dişlisi (16 diş), çıkış milindeki D dişlisini (24 diş) tahrik ediyor. Her dişli kavramasının verimi %95’dır. Çıkış torku Tout değerini bulun.

P = 4 kWnin = 2900 rpmA = 20B = 80C = 16D = 24ηmesh = 95%
Tout = N·m
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 0,4 m

Basit bir sarkacın uzunluğu 0,4 m. g = 9,81 m/s² alın. Küçük salınımlar için periyodu T değerini bulun.

L = 0,4 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
4 kgk = 280 N/mA = 5 cm

k = 280 N/m olan bir yaya bağlı 4 kg’lık bir kütle denge konumundan 5 cm çekilip serbest bırakılıyor. Salınımın toplam enerjisi E değerini bulun.

m = 4 kgk = 280 N/mA = 5 cm
E = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 2 kN/mζ = 0,6m = 15 kg

Rijitliği 2 kN/m olan bir yay üzerindeki 15 kg’lık bir kütlenin, 0,6 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 15 kgk = 2 kN/mζ = 0,6
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 80k2​ = 50m = 50 kg

50 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 80 kN/m, alttakinin k₂ = 50 kN/m. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 50 kgk1 = 80 kN/mk2 = 50 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 10,42 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 12,5²/(2·7,5) = 10,42 m

Cevap

s = 10,42 m
2.Kinematik

Cevap: t = 1,792 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−5 = 6·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 6·t − 5 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (6 + √(6² + 2·9,81·5))/9,81 = 1,792 s

Cevap

t = 1,792 s
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,09972

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 3²/(2·4,6) = 0,9783 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 0,9783/9,81 = 0,09972

Cevap

μ = 0,09972
4.Newton yasaları

Cevap: a = 1,222 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

İp boyunca kuvvetler

m₂·g = 49,05 N
m₁·g·sin θ = 33,17 N
μ·m₁·g·cos θ = 0 N

Sistemin ivmesi

a = (49,05 − 33,17 − 0)/13 = 1,222 m/s²

Cevap

a = 1,222 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: v0 = 30,76 m/s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Menzil formülünü v₀ için çözün

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·95/sin 100°) = 30,76 m/s

Cevap

v0 = 30,76 m/s
6.Eğik atış

Cevap: v = 29,7 m/s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 28·cos 40° = 21,45 m/s
vy0 = 28·sin 40° = 18 m/s

Çarpmadaki düşey hız

Düşey yönde enerji veya v² = v₀² + 2as.

vy = √(18² + 2·9,81·5) = 20,54 m/s

Çarpma hızı

v = √(21,45² + 20,54²) = 29,7 m/s

Cevap

v = 29,7 m/s

Enerjiyle kontrol edin: v² = v₀² + 2gh.

7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 26,67 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,5·9,81·145) = 26,67 m/s

Cevap

vmax = 26,67 m/s (96,01 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 53,02 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Kuvvet dengeleri

Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Sürat

v = √(270·9,81·0,7598/0,716) = 53,02 m/s

Cevap

vmax = 53,02 m/s
(190,9 km/h)
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 64,43 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 39,24·0,9659 = 37,9 N
F = μN = 0,1·37,9 = 3,79 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 3,79·17 = 64,43 J

Cevap

Wf = 64,43 J
10.İş ve enerji

Cevap: d = 2,537 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 15 cm = 0,15 m
½kx² = ½·500·0,15² = 5,625 J

Eğim boyunca enerji denkliği

m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 5,625/(4,905·(0,2588 + 0,2·0,9659)) = 2,537 m

Cevap

d = 2,537 m
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: ΔK = 11433 J

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Ortak hız

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 700·7/2100 = 2,333 m/s

Önceki ve sonraki kinetik enerji

Kbefore = ½·700·7² = 17150 J
Kafter = ½·2100·2,333² = 5717 J

Kaybolan enerji

ΔK = 17150 − 5717 = 11433 J

Cevap

ΔK = 11433 J

Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 1152 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Bloğun yükselmesi

h = L·(1 − cos θ) = 2·(1 − cos 25°) = 0,1874 m

Çarpmadan sonraki hız

V = √(2·9,81·0,1874) = 1,917 m/s

Çarpışma

v = (m + M)·V/m = 3,005·1,917/0,005 = 1152 m/s

Cevap

v = 1152 m/s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: P = 35,19 kW

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Açısal hız

ω = 2π·600/60 = 62,83 rad/s

Güç

P = T·ω = 560·62,83 = 35186 W = 35,19 kW

Cevap

P = 35,19 kW
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 8,442 m/s

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Düşülen yükseklik

h = s·sin θ = 9,5·sin 35° = 5,449 m

Yuvarlanmayla enerji dengesi

Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,5)
v = √(2·9,81·5,449/1,5) = 8,442 m/s

Cevap

v = 8,442 m/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T2 = 51,03 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·1500/60 = 157,1 rad/s
T1 = P/ω₁ = 7500/157,1 = 47,75 N·m

Çıkış torku

T2 = 47,75·18/16·0,95 = 51,03 N·m

Cevap

T2 = 51,03 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Tout = 71,32 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Çıkış hızı

nout = 2900·(20/80)·(16/24) = 483,3 rpm
ωout = 2π·483,3/60 = 50,61 rad/s

Çıkış gücü ve tork

Pout = 4000·0,95² = 3610 W
Tout = Pout/ωout = 3610/50,61 = 71,32 N·m

Cevap

Tout = 71,32 N·m
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: T = 1,269 s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Sarkacın periyodu

T = 2π·√(0,4/9,81) = 1,269 s

Cevap

T = 1,269 s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: E = 0,35 J

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(280/4) = 8,367 rad/s

Enerji

E = ½·k·A² = ½·280·0,05² = 0,35 J

Cevap

E = 0,35 J
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 1,47 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(2000/15) = 11,55 rad/s
fn = 11,55/(2π) = 1,838 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 1,838·√(1 − 0,6²) = 1,47 Hz

Cevap

fd = 1,47 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 30,77 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/80 + 1/50 → keq = 80·50/(80 + 50) = 30,77 kN/m

Cevap

keq = 30,77 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics