Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
a = ?s = 2100 m

Bir uçağın kalkış için 220 km/h hıza ihtiyacı var ve kullanılabilir pist 2100 m uzunluğunda. Durgun hâlden başlayarak hangi sabit ivmeye a ihtiyaç duyar?

v₀ = 0v = 220 km/hs = 2100 m
a = m/s²
2.KinematikZor
v₀ = 13 m/s35 m

Bir top, yerden 35 m yükseklikteki bir çatının kenarından 13 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 13 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 45°a = ?m = 2 kg

2 kg’lık bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 2 kgθ = 45°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 7 kg5 kgμ = 0,1

Yatay bir masa üzerindeki 7 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 7 kgm2 = 5 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
64 my = ?v0​ = 30 m/s60°

Bir top düz zeminden 30 m/s hızla ve yatayın 60° üstünde, 64 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 30 m/sθ = 60°x = 64 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
7 mv0​ = 36 m/s40°x = ?

Bir top yer seviyesinden 36 m/s hızla ve yatayın 40° üstünde atılıyor. İnerken 7 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.

v₀ = 36 m/sθ = 40°hroof = 7 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 45 mvmax​ = ?

Bir otomobil 45 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,5. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 45 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
R = 5 mh = ?

Küçük bir araba sürtünmesiz bir pistte durgun hâlden bırakılıyor ve 5 m yarıçaplı düşey bir çembere giriyor. Çemberin tepesinde pistte kalabilmesi için çemberin dibinin üstünde en az hangi yükseklikten hmin başlamalıdır?

R = 5 mv₀ = 0
hmin = m
9.İş ve enerjiOrta
25°d = 2 mμ = 0,1

Bir blok, yatayla 25° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. Eğim boyunca 2 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.

θ = 25°μ = 0,1d = 2 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
k = 1000 N/m40°μ = 0,32 kg

40° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 1000 N/m olan bir yay, kütlesi 2 kg olan bir bloğa karşı 12 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,3’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)

m = 2 kgk = 1000 N/mx = 12 cmθ = 40°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
d = m
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
1 kg4 m/s3 kg

4 m/s hızla giden 1 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 3 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 1 kgm2 = 3 kgv1 = 4 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
4 kgv = ?5 g10°L = 0,6 m

5 g’lık bir mermi, 0,6 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 4 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 10° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 5 gM = 4 kgL = 0,6 mθ = 10°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 1100 rpmTb​ = 25 N·mI = 39,5 kg·m²

Atalet momenti 39,5 kg·m² olan bir volan 1100 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 25 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Durması ne kadar sürer t?

I = 39,5 kg·m²n = 1100 rpmTb = 25 N·m
t = s
14.Rijit cismin dönmesiZor
2 m/sω

Kütlesi 1,5 kg olan bir dolu silindir kaymadan 2 m/s ile yuvarlanıyor. Toplam kinetik enerjisini Ek bulun.

m = 1,5 kgv = 2 m/sI = ½·m·r²
Ek = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 40N2​ = 50

2900 rpm ile çalışan 7,5 kW’lık bir motor 40 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 50 dişli bir dişliyi kavrıyor. Kayıpları ihmal edin. Motor milindeki tork T1 değerini bulun.

P = 7,5 kWn1 = 2900 rpmN1 = 40N2 = 50η = 100%
T1 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 18B = 80C = 50D = 80

2900 rpm’deki 1,1 kW’lık bir motor A dişlisini (18 diş) tahrik ediyor; A, B dişlisiyle (80 diş) kavrıyor. B ile aynı mil üzerindeki C dişlisi (50 diş), çıkış milindeki D dişlisini (80 diş) tahrik ediyor. Her dişli kavramasının verimi %98’dır. Çıkış torku Tout değerini bulun.

P = 1,1 kWnin = 2900 rpmA = 18B = 80C = 50D = 80ηmesh = 98%
Tout = N·m
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 0,3 m

Basit bir sarkacın uzunluğu 0,3 m. g = 9,81 m/s² alın. Küçük salınımlar için periyodu T değerini bulun.

L = 0,3 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
t (s)x (cm)t = ?9,9

Bir cisim 1,1 s periyot ve 11 cm genlikle basit harmonik hareket yapıyor. 11 cm’lik en büyük yer değiştirmesinden 9,9 cm’lik bir yer değiştirmeye gitmesi için gereken en kısa süre t nedir?

T = 1,1 sA = 11 cmx = 9,9 cm
t = s
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 40 kN/mc = 320 N·s/mm = 100 kg

100 kg’lık bir kütle, rijitliği 40 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 320 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 100 kgk = 40 kN/mc = 320 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 100k2​ = 12k3​ = 15m = 10 kg

10 kg’lık bir kütle k₃ = 15 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 100 kN/m ve k₂ = 12 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 10 kgk1 = 100 kN/mk2 = 12 kN/mk3 = 15 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: a = 0,8892 m/s²

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Birimler

v = 220/3,6 = 61,11 m/s

İvme

a = v²/(2s) = 61,11²/(2·2100) = 0,8892 m/s²

Cevap

a = 0,8892 m/s²
2.Kinematik

Cevap: t = 4,307 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−35 = 13·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 13·t − 35 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (13 + √(13² + 2·9,81·35))/9,81 = 4,307 s

Cevap

t = 4,307 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 4,856 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 45° − 0,3·cos 45°) = 9,81·(0,7071 − 0,2121) = 4,856 m/s²

Cevap

a = 4,856 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: T = 31,47 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (49,05 − 6,867)/12 = 3,515 m/s²

Masadaki bloktan gerilme kuvveti

T − μ·m1·g = m1·a
T = 7·3,515 + 6,867 = 31,47 N

Cevap

T = 31,47 N
5.Eğik atış

Cevap: y = 21,56 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Duvara kadar süre

vx = 30·cos 60° = 15 m/s
t = x/vx = 64/15 = 4,267 s

O andaki yükseklik

y = 25,98·4,267 − ½·9,81·4,267² = 21,56 m

Cevap

y = 21,56 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: x = 121,1 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 27,58 m/s, vy = 23,14 m/s

Çatıya iniş süresi

Büyük kök: top iniyor.

7 = 23,14·t − 4,905·t²
t = (23,14 + √(23,14² − 2·9,81·7))/9,81 = 4,393 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 27,58·4,393 = 121,1 m

Cevap

x = 121,1 m
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 14,86 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,5·9,81·45) = 14,86 m/s

Cevap

vmax = 14,86 m/s (53,48 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: hmin = 12,5 m

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Tepedeki koşul

m·g = m·v²/R → v² = g·R

Enerjinin korunumu

g·h = g·2R + ½·g·R → h = 2,5·R = 2,5·5 = 12,5 m

Cevap

hmin = 12,5 m
9.İş ve enerji

Cevap: v = 3,609 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca enerji denkliği

Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·2·(0,4226 − 0,1·0,9063)) = 3,609 m/s

Cevap

v = 3,609 m/s
10.İş ve enerji

Cevap: d = 0,4206 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·1000·0,12² = 7,2 J

Eğim boyunca enerji denkliği

m·g = 2·9,81 = 19,62 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 7,2/(19,62·(0,6428 + 0,3·0,766)) = 0,4206 m

Cevap

d = 0,4206 m
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 2 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (1 − 3)/(1 + 3)·4 = −2 m/s
v′2 = 2·1/(1 + 3)·4 = 2 m/s

Cevap

v′2 = 2 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 338,7 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Bloğun yükselmesi

h = L·(1 − cos θ) = 0,6·(1 − cos 10°) = 0,009115 m

Çarpmadan sonraki hız

V = √(2·9,81·0,009115) = 0,4229 m/s

Çarpışma

v = (m + M)·V/m = 4,005·0,4229/0,005 = 338,7 m/s

Cevap

v = 338,7 m/s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: t = 182 s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Açısal hız

ω = 2π·1100/60 = 115,2 rad/s

Yavaşlama ve süre

α = Tb/I = 25/39,5 = 0,6329 rad/s²
t = ω/α = 115,2/0,6329 = 182 s

Cevap

t = 182 s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: Ek = 4,5 J

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Öteleme ve dönme kısımları

Etrans = ½·m·v² = ½·1,5·2² = 3 J
Erot = ½·I·ω² = ½·0,5·m·r²·(v/r)² = 0,5·3 = 1,5 J

Toplam

Ek = 3 + 1,5 = 4,5 J

Cevap

Ek = 4,5 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T1 = 24,7 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·2900/60 = 303,7 rad/s
T1 = P/ω₁ = 7500/303,7 = 24,7 N·m

Cevap

T1 = 24,7 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Tout = 24,74 N·m

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Çıkış hızı

nout = 2900·(18/80)·(50/80) = 407,8 rpm
ωout = 2π·407,8/60 = 42,71 rad/s

Çıkış gücü ve tork

Pout = 1100·0,98² = 1056 W
Tout = Pout/ωout = 1056/42,71 = 24,74 N·m

Cevap

Tout = 24,74 N·m
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: T = 1,099 s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Sarkacın periyodu

T = 2π·√(0,3/9,81) = 1,099 s

Cevap

T = 1,099 s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: t = 0,07896 s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = 2π/T = 2π/1,1 = 5,712 rad/s

Zaman için çözün

0,9 = cos(ω·t) → ω·t = arccos(0,9) = 0,451 rad
t = 0,451/5,712 = 0,07896 s

Cevap

t = 0,07896 s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,08

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(40000·100) = 4000 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 320/4000 = 0,08

Cevap

ζ = 0,08

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 5,789 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 100 + 12 = 112 kN/m
keq = 112·15/(112 + 15) = 13,23 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(13228/10) = 36,37 rad/s
fn = 36,37/(2π) = 5,789 Hz

Cevap

fn = 5,789 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics