Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
polisa = 4,5 m/s²otomobil29 m/s

Sabit 29 m/s hızla giden bir araç, duran bir polis arabasının yanından geçiyor. O anda polis arabası harekete geçiyor ve 4,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. Polis arabasının yetişmesi ne kadar sürer? t değerini bulun.

vcar = 29 m/sapolice = 4,5 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematikZor
v₀ = 16 m/s15 m

Bir top, yerden 15 m yükseklikteki bir çatının kenarından 16 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 16 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
35 kg15°F = 180 Nμ = 0,1

35 kg’lık bir kızak düz karda, yatayın 15° üstünde bir halatla 180 N kuvvetle çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Kızağın ivmesi a değerini bulun.

m = 35 kgF = 180 Nθ = 15°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
1 kg5 kgTF = 95 Nμ = 0,3

Düz bir zemindeki iki blok hafif yatay bir iple bağlıdır. 95 N’luk yatay bir kuvvet öndeki 5 kg’lık bloğu çekiyor; 1 kg’lık blok arkadan çekiliyor. İki blok için de kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Blokların ivmesi a değerini bulun.

m1 = 1 kgm2 = 5 kgF = 95 Nμ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = 26 m/sθ = ?R = 40 m

Bir top düz zeminden 26 m/s hızla atılıyor ve 40 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.

v₀ = 26 m/sR = 40 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
13 mv0​ = 30 m/s65°x = ?

Bir top yer seviyesinden 30 m/s hızla ve yatayın 65° üstünde atılıyor. İnerken 13 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.

v₀ = 30 m/sθ = 65°hroof = 13 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
L = 1,8 m25°

1,8 m uzunluğundaki bir ipe bağlı küçük bir top, ip düşeyle sabit 25° açı yapacak şekilde yatay bir çemberde dönüyor (konik sarkaç). g = 9,81 m/s² alın. Bir tur için geçen süre T değerini bulun.

L = 1,8 mθ = 25°g = 9,81 m/s²
T = s
8.Dairesel hareketZor
θ = 12°merkezevmax​ = ?

90 m yarıçaplı bir viraj 12° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,4’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 90 mθ = 12°μs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
40°d = 15 mμ = 0,25

0,5 kg kütleli bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğimde 15 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,25. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 0,5 kgθ = 40°μ = 0,25d = 15 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
h = 2 mL = 3,5 mμ = 0,2k = 800 N/m

2,5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 2 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 3,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,2) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 800 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 2,5 kgh = 2 mL = 3,5 mμ = 0,2k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
1600 kg11 m/s1000 kg

11 m/s hızla giden 1600 kg’lık bir otomobil, duran 1000 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Başlangıçtaki kinetik enerjinin yüzde kaçı ΔK/K kaybolur?

m1 = 1600 kgv1 = 11 m/sm2 = 1000 kgv2 = 0
ΔK/K = %
12.Momentum ve çarpışmalarZor
1400 kgv1​ = ?1400 kg

1400 kg’lık bir otomobil park hâlindeki 1400 kg’lık bir otomobile çarpıyor. Enkazlar birbirine kenetleniyor ve durmadan önce 25 m kayıyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. Birinci otomobilin çarpışmadan hemen önceki hızı v1 değerini bulun.

m1 = 1400 kgm2 = 1400 kgd = 25 mμ = 0,7g = 9,81 m/s²
v1 = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
6,5 kgaαM = 12 kgR = 0,5 m

6,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz yatay bir akson üzerinde dönen, kütlesi 12 kg ve yarıçapı 0,5 m olan düzgün dolu bir disk olan makaraya sarılı hafif bir ipten asılıdır. Blok duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. İpteki gerilmeyi T bulun.

m = 6,5 kgM = 12 kgR = 0,5 mg = 9,81 m/s²
T = N
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 25°a

Bir içi boş küre yatayla 25° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Merkezinin ivmesini a bulun.

θ = 25°I = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²
a = m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 30, m = 4 mm

1440 rpm ile çalışan 7,5 kW’lık bir motor, 30 dişli ve 4 mm modüllü bir pinyonu tahrik ediyor. Pinyon dişlerine etkiyen teğetsel kuvvet Ft değerini bulun.

P = 7,5 kWn = 1440 rpmN1 = 30m = 4 mm
Ft = N
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 20B = 80C = 15D = 25

Bileşik bir dişli dizisinde, 1450 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (20 diş) B dişlisini (80 diş) döndürüyor. C dişlisi (15 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (25 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 1450 rpmA = 20B = 80C = 15D = 25
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 1,6 m

Basit bir sarkacın uzunluğu 1,6 m. g = 9,81 m/s² alın. Küçük salınımlar için periyodu T değerini bulun.

L = 1,6 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
1,8 kgk = 320 N/mA = 3 cm

k = 320 N/m olan bir yaya bağlı 1,8 kg’lık bir kütle denge konumundan 3 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük ivmesi amax değerini bulun.

m = 1,8 kgk = 320 N/mA = 3 cm
amax = m/s²
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 12 kN/mc = 70 N·s/mm = 15 kg

15 kg’lık bir kütle, rijitliği 12 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 70 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 15 kgk = 12 kN/mc = 70 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 80k2​ = 20m = 5 kg

5 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 80 kN/m, alttakinin k₂ = 20 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 5 kgk1 = 80 kN/mk2 = 20 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: t = 12,89 s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Eşit mesafeler

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·29/4,5 = 12,89 s

Cevap

t = 12,89 s

O anda polis arabası 2v = 58 m/s hızla hareket eder.

2.Kinematik

Cevap: t = 4,022 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−15 = 16·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 16·t − 15 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (16 + √(16² + 2·9,81·15))/9,81 = 4,022 s

Cevap

t = 4,022 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 4,12 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Normal kuvvet

N = m·g − F·sin θ = 343,4 − 180·sin 15° = 296,8 N

Yatay kuvvetler

m·a = F·cos θ − μ·N = 173,9 − 29,68
a = 144,2/35 = 4,12 m/s²

Cevap

a = 4,12 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 12,89 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Tüm sistem

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (95 − 17,66)/6 = 12,89 m/s²

Cevap

a = 12,89 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: θ = 17,74 °

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Menzil formülü

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·40/26² = 0,5805

Açı

2θ = 35,48° → θ = 17,74°

Cevap

θ = 17,74°

Diğer çözüm 90° − θ = 72,26°.

6.Eğik atış

Cevap: x = 63,58 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 12,68 m/s, vy = 27,19 m/s

Çatıya iniş süresi

Büyük kök: top iniyor.

13 = 27,19·t − 4,905·t²
t = (27,19 + √(27,19² − 2·9,81·13))/9,81 = 5,015 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 12,68·5,015 = 63,58 m

Cevap

x = 63,58 m
7.Dairesel hareket

Cevap: T = 2,562 s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Çemberin yarıçapı

r = L·sin θ = 1,8·sin 25° = 0,7607 m

Sürat

İp gerilmesi ve yerçekimi birlikte içe doğru kuvveti verir: tan θ = v²/(r·g).

v = √(r·g·tan θ) = √(0,7607·9,81·tan 25°) = 1,865 m/s

Periyot

T = 2π·r/v = 2π·0,7607/1,865 = 2,562 s

Cevap

T = 2,562 s
8.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 24,31 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Kuvvet dengeleri

Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Sürat

v = √(90·9,81·0,5992/0,895) = 24,31 m/s

Cevap

vmax = 24,31 m/s
(87,52 km/h)
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 14,09 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 4,905·0,766 = 3,757 N
F = μN = 0,25·3,757 = 0,9394 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 0,9394·15 = 14,09 J

Cevap

Wf = 14,09 J
10.İş ve enerji

Cevap: x = 28,23 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 24,53·(2 − 0,2·3,5) = 31,88 J

En büyük sıkışma

½kx² = 31,88 → x = √(2·31,88/800) = 0,2823 m = 28,23 cm

Cevap

x = 28,23 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: ΔK/K = 38,46 %

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Ortak hız

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1600·11/2600 = 6,769 m/s

Önceki ve sonraki kinetik enerji

Kbefore = ½·1600·11² = 96800 J
Kafter = ½·2600·6,769² = 59569 J

Kaybolan kesir

ΔK/K = 37231/96800 = 38,46 %

Cevap

ΔK/K = 38,46 %

Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v1 = 37,06 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Çarpışmadan sonraki hız

V = √(2·μ·g·d) = √(2·0,7·9,81·25) = 18,53 m/s

Çarpışmada momentum

m1·v1 = (m1 + m2)·V → v1 = 2800·18,53/1400 = 37,06 m/s

Cevap

v1 = 37,06 m/s
(133,4 km/h)
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: T = 30,61 N

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Blok ve makara

blok: m·g − T = m·a
makara: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

İvme

a = m·g/(m + M/2) = 6,5·9,81/(6,5 + 6) = 5,101 m/s²

Gerilme

T = m·(g − a) = 6,5·(9,81 − 5,101) = 30,61 N

Cevap

T = 30,61 N
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: a = 2,488 m/s²

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Hareket denklemleri

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,6667·m·r²·(a/r) → f = 0,6667·m·a

İvme

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 25°/1,667 = 2,488 m/s²

Cevap

a = 2,488 m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Ft = 828,9 N

Gear geometry: the module m sets the tooth size. A gear with N teeth has a pitch diameter d = m·N, two meshing gears have the same module, and their centre distance is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. The pitch-line speed is v = π·d·n/60, and the tangential tooth force follows from the torque: Ft = 2T/d.

Pinyondaki tork

ω = 2π·1440/60 = 150,8 rad/s
T = P/ω = 7500/150,8 = 49,74 N·m

Bölüm dairesi çapı

d = m·N = 4·30 = 120 mm

Teğetsel kuvvet

Ft = 2T/d = 2·49,74/0,12 = 828,9 N

Cevap

Ft = 828,9 N
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 217,5 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 1450·20/80 = 362,5 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 362,5·15/25 = 217,5 rpm

Cevap

nout = 217,5 rpm

toplam oran = 6,667 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: T = 2,537 s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Sarkacın periyodu

T = 2π·√(1,6/9,81) = 2,537 s

Cevap

T = 2,537 s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: amax = 5,333 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(320/1,8) = 13,33 rad/s

En büyük ivme

amax = A·ω² = 0,03·13,33² = 5,333 m/s²

Cevap

amax = 5,333 m/s²
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,0825

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(12000·15) = 848,5 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 70/848,5 = 0,0825

Cevap

ζ = 0,0825

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 9,003 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/80 + 1/20 → keq = 80·20/(80 + 20) = 16 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(16000/5) = 56,57 rad/s
fn = 56,57/(2π) = 9,003 Hz

Cevap

fn = 9,003 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics