Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)6,667 s20

72 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 3 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 72 km/ha = −3 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
v₀ = 14 m/s20 m

Bir top, yerden 20 m yükseklikteki bir çatının kenarından 14 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 14 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 30°a = ?m = 15 kg

15 kg’lık bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 15 kgθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
θ = 30°blokv₀ = 8,5 m/s

Bir bloğa itme veriliyor ve 30° eğimli bir rampada 8,5 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?

v₀ = 8,5 m/sθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
v0​ = 32 m/s45°menzil

Bir top düz zeminden yatayın 45° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 32 m/sθ = 45°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Eğik atışZor
h = 45 mv0​ = 18 m/s40°α = ?

Bir top 45 m’lik bir uçurumun tepesinden 18 m/s hızla ve yatayın 40° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yere yatayın altında hangi açıyla α çarpar?

v₀ = 18 m/sθ = 40°h = 45 mg = 9,81 m/s²
α = °
7.Dairesel hareketOrta
L = 1,1 m60°

1,1 m uzunluğundaki bir ipe bağlı küçük bir top, ip düşeyle sabit 60° açı yapacak şekilde yatay bir çemberde dönüyor (konik sarkaç). g = 9,81 m/s² alın. Topun hızı v değerini bulun.

L = 1,1 mθ = 60°g = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 1,2 mv = 4 m/s

1,2 m uzunluğunda bir ipe bağlı 0,2 kg’lık bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. En alt noktada 4 m/s hızla hareket ediyor. g = 9,81 m/s² alın. En alt noktada ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 0,2 kgr = 1,2 mv = 4 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.İş ve enerjiOrta
0,15 kgk = 2000 N/mh = ?

Bir oyuncak fırlatıcının yay sabiti 2000 N/m olan düşey bir yayı vardır. Üzerine kütlesi 0,15 kg olan bir top konuyor ve yay 8 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Hava direncini ve yayın kütlesini ihmal ederek topun, yay sıkışıkken bulunduğu konumdan ölçülen yükselme yüksekliği h değerini bulun.

m = 0,15 kgk = 2000 N/mx = 8 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.İş ve enerjiZor
h = 2 mL = 1 mμ = 0,15k = 5000 N/m

1 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 2 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 1 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,15) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 5000 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 1 kgh = 2 mL = 1 mμ = 0,15k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
4,5 kg12 m/s1 kg

12 m/s hızla giden 4,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 1 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 4,5 kgm2 = 1 kgv1 = 12 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
17 m/s16 m/s

0,1 kg’lık bir top bir duvara 17 m/s hızla çarpıyor ve 16 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 25 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,1 kgvin = 17 m/svout = 16 m/sΔt = 25 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
0 → 1900 rpmI = 34 kg·m²

Bir motor, atalet momenti 34 kg·m² olan bir volanı 14 s içinde duruştan 1900 devir/dakikaya çıkarıyor. Kayıpları ihmal ederek verdiği ortalama gücü Pavg kW cinsinden bulun.

I = 34 kg·m²n = 1900 rpmt = 14 s
Pavg = kW
14.Rijit cismin dönmesiZor
disk: 27 kghalka: 12 kgn1​ = 900 rpm

Düzgün dolu bir disk (kütle 27 kg, yarıçap 0,25 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 900 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 12 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Bu süreçte ne kadar kinetik enerji ΔE kaybolur?

Mdisc = 27 kgMring = 12 kgR = 0,25 mn1 = 900 rpm
ΔE = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = ?N2​

İki paralel mil arasında 48 mm mesafe var. Bunlar 2 mm modüllü ve 2 : 1 hız düşürme oranlı bir çift düz dişliyle bağlanmalıdır. Pinyonun kaç dişi N1 olmalıdır?

a = 48 mmm = 2 mmi = 2
N1 =
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 32B = 60C = 24D = 80

Bileşik bir dişli dizisinde, 960 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (32 diş) B dişlisini (60 diş) döndürüyor. C dişlisi (24 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (80 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 960 rpmA = 32B = 60C = 24D = 80
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 1,9 mT = 1,74 s

Başka bir gezegendeki bir astronot, 1,9 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 1,74 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.

L = 1,9 mT = 1,74 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
0,5 kgk = 1700 N/m300 m/s

300 m/s hızla giden 20 g’lık bir mermi, sürtünmesiz bir yüzeyde duran 0,5 kg’lık bir bloğa çarpıp içinde kalıyor. Blok k = 1700 N/m olan yatay bir yaya bağlıdır. Oluşan salınımın genliği A değerini cm cinsinden bulun.

m = 20 gv = 300 m/sM = 0,5 kgk = 1700 N/m
A = cm
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 8 kN/mc = 30 N·s/mm = 2 kg

2 kg’lık bir kütle, rijitliği 8 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 30 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 2 kgk = 8 kN/mc = 30 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 100k2​ = 40k3​ = 40m = 100 kg

100 kg’lık bir kütle k₃ = 40 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 100 kN/m ve k₂ = 40 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 100 kgk1 = 100 kN/mk2 = 40 kN/mk3 = 40 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 66,67 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 72/3,6 = 20 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 20²/(2·3) = 66,67 m

Cevap

s = 66,67 m
2.Kinematik

Cevap: t = 3,9 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−20 = 14·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 14·t − 20 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (14 + √(14² + 2·9,81·20))/9,81 = 3,9 s

Cevap

t = 3,9 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 2,781 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 30° − 0,25·cos 30°) = 9,81·(0,5 − 0,2165) = 2,781 m/s²

Cevap

a = 2,781 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: d = 5,139 m

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Yavaşlama

İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.

a = 9,81·(sin 30° + 0,25·cos 30°) = 7,029 m/s²

Yol

d = v₀²/(2a) = 8,5²/(2·7,029) = 5,139 m

Cevap

d = 5,139 m
5.Eğik atış

Cevap: t = 4,613 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 32·cos 45° = 22,63 m/s
vy = v0·sin θ = 32·sin 45° = 22,63 m/s

Havada kalma süresi

Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.

t = 2·22,63/9,81 = 4,613 s

Cevap

t = 4,613 s
6.Eğik atış

Cevap: α = 66,61 °

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 18·cos 40° = 13,79 m/s
vy0 = 18·sin 40° = 11,57 m/s

Çarpmadaki düşey hız

Düşey yönde enerji veya v² = v₀² + 2as.

vy = √(11,57² + 2·9,81·45) = 31,89 m/s

Çarpma açısı

tan α = vy/vx = 31,89/13,79 → α = 66,61°

Cevap

α = 66,61°
7.Dairesel hareket

Cevap: v = 4,023 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Çemberin yarıçapı

r = L·sin θ = 1,1·sin 60° = 0,9526 m

Sürat

İp gerilmesi ve yerçekimi birlikte içe doğru kuvveti verir: tan θ = v²/(r·g).

v = √(r·g·tan θ) = √(0,9526·9,81·tan 60°) = 4,023 m/s

Cevap

v = 4,023 m/s
8.Dairesel hareket

Cevap: T = 4,629 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

En alt noktadaki kuvvetler

Merkeze doğru (yukarı) yön pozitiftir.

T − m·g = m·v²/r
T = 0,2·9,81 + 0,2·4²/1,2 = 1,962 + 2,667 = 4,629 N

Cevap

T = 4,629 N
9.İş ve enerji

Cevap: h = 4,349 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 8 cm = 0,08 m
½kx² = ½·2000·0,08² = 6,4 J

Yükseklik

m·g = 0,15·9,81 = 1,472 N
h = ½kx²/(mg) = 6,4/1,472 = 4,349 m

Cevap

h = 4,349 m
10.İş ve enerji

Cevap: x = 8,52 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 9,81·(2 − 0,15·1) = 18,15 J

En büyük sıkışma

½kx² = 18,15 → x = √(2·18,15/5000) = 0,0852 m = 8,52 cm

Cevap

x = 8,52 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 19,64 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (4,5 − 1)/(4,5 + 1)·12 = 7,636 m/s
v′2 = 2·4,5/(4,5 + 1)·12 = 19,64 m/s

Cevap

v′2 = 19,64 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 3,3 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,1·(16 + 17) = 3,3 N·s

Cevap

J = 3,3 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: Pavg = 48,07 kW

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Açısal hız

ω = 2π·1900/60 = 199 rad/s

Enerji

E = ½·I·ω² = ½·34·199² = 672997 J

Ortalama güç

Pavg = E/t = 672997/14 = 48071 W = 48,07 kW

Cevap

Pavg = 48,07 kW
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ΔE = 1763 J

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Atalet momentleri

I1 = ½·27·0,25² = 0,8438 kg·m²
I2 = 12·0,25² = 0,75 kg·m²

Açısal momentumun korunumu

n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 900·0,8438/1,594 = 476,5 rpm

Önceki ve sonraki kinetik enerji

E1 = ½·0,8438·94,25² = 3747 J
E2 = ½·1,594·49,9² = 1984 J
ΔE = 3747 − 1984 = 1763 J

Cevap

ΔE = 1763 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: N1 = 16

Dişli geometrisi: m modülü diş boyutunu belirler. N dişli bir dişlinin bölüm dairesi çapı d = m·N’dir, birbirine geçen iki dişlinin modülü aynıdır ve eksenler arası mesafeleri a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2’dir. Bölüm dairesi hızı v = π·d·n/60’tır ve teğetsel diş kuvveti torktan bulunur: Ft = 2T/d.

Toplam diş sayısı

N1 + N2 = 2a/m = 2·48/2 = 48

Orana göre bölün

N1 = 48/(1 + 2) = 16

Cevap

N1 = 16
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 153,6 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 960·32/60 = 512 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 512·24/80 = 153,6 rpm

Cevap

nout = 153,6 rpm

toplam oran = 6,25 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: g = 24,78 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

g için çözün

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,9/1,74² = 24,78 m/s²

Cevap

g = 24,78 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: A = 20,18 cm

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Çarpmadan sonraki hız

V = m·v/(m + M) = 0,02·300/0,52 = 11,54 m/s

Açısal frekans

ω = √(k/(m + M)) = √(1700/0,52) = 57,18 rad/s

Genlik

A = V/ω = 11,54/57,18 = 0,2018 m = 20,18 cm

Cevap

A = 20,18 cm
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,1186

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(8000·2) = 253 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 30/253 = 0,1186

Cevap

ζ = 0,1186

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 2,807 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 100 + 40 = 140 kN/m
keq = 140·40/(140 + 40) = 31,11 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(31111/100) = 17,64 rad/s
fn = 17,64/(2π) = 2,807 Hz

Cevap

fn = 2,807 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics