Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Bir uçak durgun hâlden başlayıp pist boyunca 1,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. 1200 m sonraki hızı v değerini bulun.
v₀ = 0a = 1,5 m/s²s = 1200 m
v = m/s
2.KinematikZor
Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 4 s boyunca 2,5 m/s² ile hızlanıyor, sonra 26 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 4,5 m/s² ile fren yapıyor. İki durak arasındaki toplam mesafe s değerini bulun.
a1 = 2,5 m/s²t1 = 4 st2 = 26 sa3 = −4,5 m/s²
s = m
3.Newton yasalarıOrta
12 kg’lık bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 12 kgθ = 30°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Bir bloğa itme veriliyor ve 15° eğimli bir rampada 9,5 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?
v₀ = 9,5 m/sθ = 15°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 70° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.
v0 = 28 m/sθ = 70°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Eğik atışZor
Bir top 40 m’lik bir uçurumun tepesinden 35 m/s hızla ve yatayın 60° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yere yatayın altında hangi açıyla α çarpar?
v₀ = 35 m/sθ = 60°h = 40 mg = 9,81 m/s²
α = °
7.Dairesel hareketOrta
Bir otomobil 95 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 95 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
160 m yarıçaplı bir viraj 30° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,1’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 160 mθ = 30°μs = 0,1g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
10 kg kütleli bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğimde 19 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,3. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.
m = 10 kgθ = 45°μ = 0,3d = 19 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
4 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 4,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 4,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,25) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 1500 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.
m = 4 kgh = 4,5 mL = 4,5 mμ = 0,25k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
11 m/s hızla giden 0,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 1 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.
m1 = 0,5 kgm2 = 1 kgv1 = 11 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,1 kg’lık bir top bir duvara 26 m/s hızla çarpıyor ve 8 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 20 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.
m = 0,1 kgvin = 26 m/svout = 8 m/sΔt = 20 ms
Favg = N
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Kütlesi 1,5 kg ve uzunluğu 0,6 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay tutuluyor. Duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Bırakıldıktan hemen sonraki açısal ivmesini α bulun.
m = 1,5 kgL = 0,6 mg = 9,81 m/s²
α = rad/s²
14.Rijit cismin dönmesiZor
Kütlesi 15,5 kg olan bir dolu küre kaymadan 3,5 m/s ile yuvarlanıyor. Toplam kinetik enerjisini Ek bulun.
m = 15,5 kgv = 3,5 m/sI = (2/5)·m·r²
Ek = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
960 rpm ile çalışan 7,5 kW’lık bir motor 12 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 20 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %97. Motor milindeki tork T1 değerini bulun.
P = 7,5 kWn1 = 960 rpmN1 = 12N2 = 20η = 97%
T1 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
1440 rpm’deki 7,5 kW’lık bir motor A dişlisini (40 diş) tahrik ediyor; A, B dişlisiyle (50 diş) kavrıyor. B ile aynı mil üzerindeki C dişlisi (25 diş), çıkış milindeki D dişlisini (30 diş) tahrik ediyor. Her dişli kavramasının verimi %95’dır. Çıkış torku Tout değerini bulun.
k = 190 N/m olan bir yaydaki 3,6 kg’lık kütle pozitif yönde 7 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,05 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.
m = 3,6 kgk = 190 N/mA = 7 cmt = 0,05 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 230 N/m olan bir yaya bağlı 0,8 kg’lık bir kütle denge konumundan 12 cm çekilip serbest bırakılıyor. Salınımın toplam enerjisi E değerini bulun.
m = 0,8 kgk = 230 N/mA = 12 cm
E = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
Rijitliği 10 kN/m olan bir yay üzerindeki 10 kg’lık bir kütlenin, 0,6 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.
m = 10 kgk = 10 kN/mζ = 0,6
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
50 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 100 kN/m ve k₂ = 40 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.
m = 50 kgk1 = 100 kN/mk2 = 40 kN/m
keq = kN/m
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: v = 60 m/s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Mesafe sonundaki hız
v = √(2·a·s) = √(2·1,5·1200) = 60 m/s
Cevap
v = 60 m/s
(216 km/h)
2.Kinematik
Cevap: s = 291,1 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
En yüksek hız
v = a1·t1 = 2,5·4 = 10 m/s
Her evrenin mesafesi
s1 = ½·2,5·4² = 20 m
s2 = 10·26 = 260 m
s3 = 10²/(2·4,5) = 11,11 m
Toplam mesafe
s = 20 + 260 + 11,11 = 291,1 m
Cevap
s = 291,1 m
3.Newton yasaları
Cevap: a = 3,631 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Yavaşlama
İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.
a = 9,81·(sin 15° + 0,3·cos 15°) = 5,382 m/s²
Yol
d = v₀²/(2a) = 9,5²/(2·5,382) = 8,385 m
Cevap
d = 8,385 m
5.Eğik atış
Cevap: t = 5,364 s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 28·cos 70° = 9,577 m/s
vy = v0·sin θ = 28·sin 70° = 26,31 m/s
Havada kalma süresi
Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.
t = 2·26,31/9,81 = 5,364 s
Cevap
t = 5,364 s
6.Eğik atış
Cevap: α = 67,02 °
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 35·cos 60° = 17,5 m/s
vy0 = 35·sin 60° = 30,31 m/s
Çarpmadaki düşey hız
Düşey yönde enerji veya v² = v₀² + 2as.
vy = √(30,31² + 2·9,81·40) = 41,27 m/s
Çarpma açısı
tan α = vy/vx = 41,27/17,5 → α = 67,02°
Cevap
α = 67,02°
7.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 25,54 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·95) = 25,54 m/s
Cevap
vmax = 25,54 m/s (91,95 km/h)
8.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 33,59 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Kuvvet dengeleri
Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Sürat
v = √(160·9,81·0,5866/0,816) = 33,59 m/s
Cevap
vmax = 33,59 m/s
(120,9 km/h)
9.İş ve enerji
Cevap: Wf = 395,4 J
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Sürtünme kuvveti
N = mg·cos θ = 98,1·0,7071 = 69,37 N
F = μN = 0,3·69,37 = 20,81 N
Sürtünmeye karşı iş
Wf = F·d = 20,81·19 = 395,4 J
Cevap
Wf = 395,4 J
10.İş ve enerji
Cevap: x = 42,02 cm
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 39,24·(4,5 − 0,25·4,5) = 132,4 J
En büyük sıkışma
½kx² = 132,4 → x = √(2·132,4/1500) = 0,4202 m = 42,02 cm
Cevap
x = 42,02 cm
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′2 = 7,333 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Duran hedefle esnek çarpışma
Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.
v′1 = (0,5 − 1)/(0,5 + 1)·11 = −3,667 m/s
v′2 = 2·0,5/(0,5 + 1)·11 = 7,333 m/s
Cevap
v′2 = 7,333 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: Favg = 170 N
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,1·(8 + 26) = 3,4 N·s
Ortalama kuvvet
Favg = J/Δt = 3,4/0,02 = 170 N
Cevap
Favg = 170 N
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: α = 24,53 rad/s²
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Mafsala göre momentler
Bırakma anında ω = 0’dır, bu yüzden merkezcil ivme yoktur ve merkez doğrudan aşağı ivmelenir.
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Motor torku
ω₁ = 2π·960/60 = 100,5 rad/s
T1 = P/ω₁ = 7500/100,5 = 74,6 N·m
Cevap
T1 = 74,6 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: Tout = 67,33 N·m
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Çıkış hızı
nout = 1440·(40/50)·(25/30) = 960 rpm
ωout = 2π·960/60 = 100,5 rad/s
Çıkış gücü ve tork
Pout = 7500·0,95² = 6769 W
Tout = Pout/ωout = 6769/100,5 = 67,33 N·m
Cevap
Tout = 67,33 N·m
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: x = 6,543 cm
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(190/3,6) = 7,265 rad/s
ω·t = 7,265·0,05 = 0,3632 rad
Yer değiştirme
x = A·cos(ω·t) = 7·cos(0,3632) = 6,543 cm
Cevap
x = 6,543 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: E = 1,656 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(230/0,8) = 16,96 rad/s
Enerji
E = ½·k·A² = ½·230·0,12² = 1,656 J
Cevap
E = 1,656 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: fd = 4,026 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Sönümsüz doğal frekans
ωn = √(10000/10) = 31,62 rad/s
fn = 31,62/(2π) = 5,033 Hz
Sönümlü doğal frekans
fd = fn·√(1 − ζ²) = 5,033·√(1 − 0,6²) = 4,026 Hz
Cevap
fd = 4,026 Hz
20.Mekanik titreşimler
Cevap: keq = 140 kN/m
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.