Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
120 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 7 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.
v₀ = 120 km/ha = −7 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
Bir top, yerden 25 m yükseklikteki bir çatının kenarından 8 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 8 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
50 kg’lık bir kutu, yatayla 25° açı yapan bir rampada rampaya paralel bir kuvvetle sabit hızla yukarı itiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,4. g = 9,81 m/s² alın. İtme kuvveti F değerini bulun.
m = 50 kgθ = 25°μ = 0,4g = 9,81 m/s²
F = N
4.Newton yasalarıZor
Yatay bir masa üzerindeki 7 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 2,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 7 kgm2 = 2,5 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 55° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Topun ulaştığı en büyük yükseklik H değerini bulun.
v0 = 10 m/sθ = 55°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Eğik atışZor
Bir top 40 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 20° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.
v0 = 30 m/sθ = 20°h = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
1600 kg’lık bir otomobil yoldaki bir tümseğin tepesinden 10 m/s hızla geçiyor. Tümseğin tepesi 45 m yarıçaplı dairesel bir yaydır. g = 9,81 m/s² alın. Tepede yolun otomobile uyguladığı normal kuvvet N değerini bulun.
m = 1600 kgv = 10 m/sr = 45 mg = 9,81 m/s²
N = N
8.Dairesel hareketZor
0,5 m uzunluğunda bir ipe bağlı bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. g = 9,81 m/s² alın. İpin tam gergin kaldığı, tepedeki en küçük hız vmin nedir?
r = 0,5 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.İş ve enerjiOrta
2 kg kütleli bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğimde 7 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,25. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.
m = 2 kgθ = 40°μ = 0,25d = 7 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
30° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 2000 N/m olan bir yay, kütlesi 0,5 kg olan bir bloğa karşı 5 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,15’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)
12 m/s hızla giden 2 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 3,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.
m1 = 2 kgm2 = 3,5 kgv1 = 12 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,1 kg’lık bir top bir duvara 25 m/s hızla çarpıyor ve 14 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 10 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.
m = 0,1 kgvin = 25 m/svout = 14 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Atalet momenti 26,5 kg·m² olan bir volan 1300 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 135 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Durması ne kadar sürer t?
I = 26,5 kg·m²n = 1300 rpmTb = 135 N·m
t = s
14.Rijit cismin dönmesiZor
Kütlesi 5,5 kg ve uzunluğu 0,6 m olan düzgün ince bir çubuk, üst ucundaki sürtünmesiz bir mafsaldan duruşta asılıdır. Yatay olarak 140 m/s ile hareket eden 5 g’lık bir kurşun, çubuğa mafsalın 0,59 m altında çarpar ve içinde kalır. Çarpmadan hemen sonra çubuğun açısal hızını ω bulun.
M = 5,5 kgL = 0,6 mm = 5 gv = 140 m/sd = 0,59 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1440 rpm ile dönen 125 mm’lik bir kasnak, %4 kaymayla bir kayış aracılığıyla 200 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.
n1 = 1440 rpmd1 = 125 mmd2 = 200 mms = 4 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde, 1440 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (25 diş) B dişlisini (72 diş) döndürüyor. C dişlisi (12 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (48 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.
nin = 1440 rpmA = 25B = 72C = 12D = 48
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
k = 20 N/m olan bir yaydaki 1,9 kg’lık kütle pozitif yönde 7 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,75 s anında hızı v değerini (işaretiyle) bulun.
m = 1,9 kgk = 20 N/mA = 7 cmt = 0,75 s
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 140 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 17 cm genlikle salınıyor. Dengeden 10 cm uzaktayken kinetik enerjisi K değerini bulun.
k = 140 N/mA = 17 cmx = 10 cm
K = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
Rijitliği 100 kN/m olan bir yay üzerindeki 8 kg’lık bir kütlenin, 0,5 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.
m = 8 kgk = 100 kN/mζ = 0,5
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
50 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 12 kN/m, alttakinin k₂ = 60 kN/m. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.
m = 50 kgk1 = 12 kN/mk2 = 60 kN/m
keq = kN/m
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: s = 79,37 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s
Fren mesafesi
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·7) = 79,37 m
Cevap
s = 79,37 m
2.Kinematik
Cevap: t = 3,216 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−25 = 8·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 8·t − 25 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (8 + √(8² + 2·9,81·25))/9,81 = 3,216 s
Cevap
t = 3,216 s
3.Newton yasaları
Cevap: F = 385,1 N
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğim boyunca kuvvetler
Sabit hız: kuvvetler dengelenir.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
İtme kuvveti
F = 207,3 + 177,8 = 385,1 N
Cevap
F = 385,1 N
4.Newton yasaları
Cevap: a = 1,859 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 10·cos 55° = 5,736 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 55° = 8,192 m/s
En yüksek nokta
Tepede düşey hız sıfırdır: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 8,192²/(2·9,81) = 3,42 m
Cevap
H = 3,42 m
6.Eğik atış
Cevap: t = 4,087 s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 30·cos 20° = 28,19 m/s
vy = v0·sin θ = 30·sin 20° = 10,26 m/s
Havada kalma süresi
y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.
0 = 40 + 10,26·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (10,26 + √(105,3 + 784,8))/9,81 = 4,087 s
Cevap
t = 4,087 s
7.Dairesel hareket
Cevap: N = 12140 N
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepedeki kuvvetler
Merkeze doğru (aşağı) pozitiftir.
m·g − N = m·v²/r
N = 1600·9,81 − 1600·10²/45 = 15696 − 3556 = 12140 N
Cevap
N = 12140 N
Otomobil daha hafif hisseder: yol onu ağırlığından daha az iter.
8.Dairesel hareket
Cevap: vmin = 2,215 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepede gerilme kuvveti sıfır
m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·0,5) = 2,215 m/s
Cevap
vmin = 2,215 m/s
9.İş ve enerji
Cevap: Wf = 26,3 J
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Sürtünme kuvveti
N = mg·cos θ = 19,62·0,766 = 15,03 N
F = μN = 0,25·15,03 = 3,757 N
Sürtünmeye karşı iş
Wf = F·d = 3,757·7 = 26,3 J
Cevap
Wf = 26,3 J
10.İş ve enerji
Cevap: d = 0,8091 m
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Yay enerjisi
x = 5 cm = 0,05 m
½kx² = ½·2000·0,05² = 2,5 J
Eğim boyunca enerji denkliği
m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 2,5/(4,905·(0,5 + 0,15·0,866)) = 0,8091 m
Cevap
d = 0,8091 m
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′2 = 8,727 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Duran hedefle esnek çarpışma
Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.
v′1 = (2 − 3,5)/(2 + 3,5)·12 = −3,273 m/s
v′2 = 2·2/(2 + 3,5)·12 = 8,727 m/s
Cevap
v′2 = 8,727 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: J = 3,9 N·s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,1·(14 + 25) = 3,9 N·s
Cevap
J = 3,9 N·s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: t = 26,72 s
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Açısal hız
ω = 2π·1300/60 = 136,1 rad/s
Yavaşlama ve süre
α = Tb/I = 135/26,5 = 5,094 rad/s²
t = ω/α = 136,1/5,094 = 26,72 s
Cevap
t = 26,72 s
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: ω = 0,6241 rad/s
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Kaymasız hız
1440·125/200 = 900 rpm
Kaymayla
n2 = 900·0,96 = 864 rpm
Cevap
n2 = 864 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: nout = 125 rpm
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Birinci kademe
nB = 1440·25/72 = 500 rpm = nC
İkinci kademe
nout = 500·12/48 = 125 rpm
Cevap
nout = 125 rpm
toplam oran = 11,52 : 1
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: v = −0,1477 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(20/1,9) = 3,244 rad/s
ω·t = 3,244·0,75 = 2,433 rad
Hız
v = −A·ω·sin(ω·t) = −0,07·3,244·sin(2,433) = −0,1477 m/s
Cevap
v = −0,1477 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: K = 1,323 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Toplam enerji
E = ½·k·A² = ½·140·0,17² = 2,023 J
x’teki yay enerjisi
U = ½·k·x² = ½·140·0,1² = 0,7 J
Kinetik enerji
K = 2,023 − 0,7 = 1,323 J
Cevap
K = 1,323 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: fd = 15,41 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Sönümsüz doğal frekans
ωn = √(100000/8) = 111,8 rad/s
fn = 111,8/(2π) = 17,79 Hz
Sönümlü doğal frekans
fd = fn·√(1 − ζ²) = 17,79·√(1 − 0,5²) = 15,41 Hz
Cevap
fd = 15,41 Hz
20.Mekanik titreşimler
Cevap: keq = 10 kN/m
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.