Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)2,143 s15

54 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 7 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 54 km/ha = −7 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
v₀ = 5 m/s35 m

Bir top, yerden 35 m yükseklikteki bir çatının kenarından 5 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 5 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 25°a = ?m = 16 kg

16 kg’lık bir blok, yatayla 25° açı yapan sürtünmesiz bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 16 kgθ = 25°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
θ = 30°blokv₀ = 9 m/s

Bir bloğa itme veriliyor ve 30° eğimli bir rampada 9 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?

v₀ = 9 m/sθ = 30°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
63 my = ?v0​ = 30 m/s50°

Bir top düz zeminden 30 m/s hızla ve yatayın 50° üstünde, 63 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 30 m/sθ = 50°x = 63 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
h = 30 mv0​ = 29 m/s20°H = ?

Bir top 30 m’lik bir uçurumun tepesinden 29 m/s hızla ve yatayın 20° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.

v₀ = 29 m/sθ = 20°h = 30 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
L = 1,8 m40°

1,8 m uzunluğundaki bir ipe bağlı küçük bir top, ip düşeyle sabit 40° açı yapacak şekilde yatay bir çemberde dönüyor (konik sarkaç). g = 9,81 m/s² alın. Topun hızı v değerini bulun.

L = 1,8 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 0,8 mv = 4,5 m/s

0,8 m uzunluğunda bir ipe bağlı 0,8 kg’lık bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. En alt noktada 4,5 m/s hızla hareket ediyor. g = 9,81 m/s² alın. En alt noktada ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 0,8 kgr = 0,8 mv = 4,5 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.İş ve enerjiOrta
15°d = 19 mμ = 0,15

4 kg kütleli bir blok, yatayla 15° açı yapan bir eğimde 19 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,15. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 4 kgθ = 15°μ = 0,15d = 19 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
4 kg4 kgμ = 0,1d = 0,5 m

Kütlesi 4 kg olan bir blok pürüzlü yatay bir masada duruyor (μ = 0,1). Ondan çıkan hafif bir ip, masanın kenarındaki sürtünmesiz bir makaradan geçerek kütlesi 4 kg olan asılı bir bloğa bağlanıyor. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. Asılı blok 0,5 m düştükten sonra blokların hızı v değerini bulun.

m1 = 4 kgm2 = 4 kgμ = 0,1d = 0,5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
10 kg32 m/s4 kgv′2​ = ?

Yatay olarak 17 m/s hızla giden 14 kg’lık bir mermi, aynı doğru boyunca hareket eden iki parçaya ayrılarak patlıyor. 10 kg’lık parça 32 m/s hızla ileri devam ediyor. 4 kg’lık parçanın hızı v′2 değerini bulun (ilk yönde pozitif).

M = 14 kgu = 17 m/sm1 = 10 kgv′1 = 32 m/sm2 = 4 kg
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
13 m/s7 m/s

0,55 kg’lık bir top bir duvara 13 m/s hızla çarpıyor ve 7 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 20 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.

m = 0,55 kgvin = 13 m/svout = 7 m/sΔt = 20 ms
Favg = N
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 2400 rpmTb​ = 190 N·mI = 23 kg·m²

Atalet momenti 23 kg·m² olan bir volan 2400 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 190 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?

I = 23 kg·m²n = 2400 rpmTb = 190 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 10°a

Bir ince halka yatayla 10° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Kaymasını önleyen en küçük statik sürtünme katsayısını μs bulun.

θ = 10°I = m·r²g = 9,81 m/s²
μs =
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 100 mmd2​ = 250 mm1500 rpmT1​ = 400 NT2​ = 160 NP = ?

Bir kayış, 1500 rpm ile dönen 100 mm’lik bir tahrik kasnağı üzerinde çalışıyor. Gergin tarafta çekme kuvveti 400 N, gevşek tarafta 160 N. İletilen gücü P kW cinsinden bulun.

d1 = 100 mmn1 = 1500 rpmT1 = 400 NT2 = 160 N
P = kW
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 12B = 16C = 18D = 24

1450 rpm’deki 3 kW’lık bir motor A dişlisini (12 diş) tahrik ediyor; A, B dişlisiyle (16 diş) kavrıyor. B ile aynı mil üzerindeki C dişlisi (18 diş), çıkış milindeki D dişlisini (24 diş) tahrik ediyor. Her dişli kavramasının verimi %97’dır. Çıkış torku Tout değerini bulun.

P = 3 kWnin = 1450 rpmA = 12B = 16C = 18D = 24ηmesh = 97%
Tout = N·m
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = ?

Periyodu 1,8 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.

T = 1,8 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
2,3 kgk = 460 N/mA = 2 cm

k = 460 N/m olan bir yaya bağlı 2,3 kg’lık bir kütle denge konumundan 2 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük hızı vmax değerini bulun.

m = 2,3 kgk = 460 N/mA = 2 cm
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx10 mm4 çevrim4,7 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 10 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 4 çevrim sonra 4,7 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 10 mmx4 = 4,7 mmn = 4
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 80k2​ = 50m = 40 kg

40 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 80 kN/m ve k₂ = 50 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 40 kgk1 = 80 kN/mk2 = 50 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 16,07 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 54/3,6 = 15 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 15²/(2·7) = 16,07 m

Cevap

s = 16,07 m
2.Kinematik

Cevap: t = 3,229 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−35 = 5·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 5·t − 35 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (5 + √(5² + 2·9,81·35))/9,81 = 3,229 s

Cevap

t = 3,229 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 4,146 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 25° − 0·cos 25°) = 9,81·(0,4226 − 0) = 4,146 m/s²

Cevap

a = 4,146 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: d = 6,554 m

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Yavaşlama

İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.

a = 9,81·(sin 30° + 0,15·cos 30°) = 6,179 m/s²

Yol

d = v₀²/(2a) = 9²/(2·6,179) = 6,554 m

Cevap

d = 6,554 m
5.Eğik atış

Cevap: y = 22,73 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Duvara kadar süre

vx = 30·cos 50° = 19,28 m/s
t = x/vx = 63/19,28 = 3,267 s

O andaki yükseklik

y = 22,98·3,267 − ½·9,81·3,267² = 22,73 m

Cevap

y = 22,73 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: H = 35,01 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Düşey atış hızı

vy = 29·sin 20° = 9,919 m/s

Uçurumun üstündeki yükselme

Δh = vy²/(2g) = 9,919²/(2·9,81) = 5,014 m

Yerden yükseklik

H = 30 + 5,014 = 35,01 m

Cevap

H = 35,01 m
7.Dairesel hareket

Cevap: v = 3,086 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Çemberin yarıçapı

r = L·sin θ = 1,8·sin 40° = 1,157 m

Sürat

İp gerilmesi ve yerçekimi birlikte içe doğru kuvveti verir: tan θ = v²/(r·g).

v = √(r·g·tan θ) = √(1,157·9,81·tan 40°) = 3,086 m/s

Cevap

v = 3,086 m/s
8.Dairesel hareket

Cevap: T = 28,1 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

En alt noktadaki kuvvetler

Merkeze doğru (yukarı) yön pozitiftir.

T − m·g = m·v²/r
T = 0,8·9,81 + 0,8·4,5²/0,8 = 7,848 + 20,25 = 28,1 N

Cevap

T = 28,1 N
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 108 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 39,24·0,9659 = 37,9 N
F = μN = 0,15·37,9 = 5,685 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 5,685·19 = 108 J

Cevap

Wf = 108 J
10.İş ve enerji

Cevap: v = 2,101 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Açığa çıkan ve kaybolan enerji

m₂g·d = 39,24·0,5 = 19,62 J
μ·m₁g·d = 0,1·39,24·0,5 = 1,962 J

İki bloğun kinetik enerjisi

½(m₁ + m₂)v² = 17,66 → v = √(2·17,66/8) = 2,101 m/s

Cevap

v = 2,101 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = −20,5 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Önceki momentum

p = M·u = 14·17 = 238 kg·m/s

Sonraki momentum

238 = 10·32 + 4·v′2
v′2 = (238 − 320)/4 = −20,5 m/s

Cevap

v′2 = −20,5 m/s

Eksi işareti ikinci parçanın geriye doğru uçtuğu anlamına gelir.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: Favg = 550 N

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,55·(7 + 13) = 11 N·s

Ortalama kuvvet

Favg = J/Δt = 11/0,02 = 550 N

Cevap

Favg = 550 N
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: N = 608,5 rev

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Açısal hız

ω = 2π·2400/60 = 251,3 rad/s

Frenin işi kinetik enerjiye eşittir

½·I·ω² = ½·23·251,3² = 726403 J
θ = 726403/190 = 3823 rad

Devir sayısı

N = θ/2π = 608,5 rev

Cevap

N = 608,5 rev
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: μs = 0,08816

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Hareket denklemleri

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 1·m·r²·(a/r) → f = 1·m·a

İvme

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 10°/2 = 0,8517 m/s²

Gereken sürtünme

f = c·m·a ≤ μ·m·g·cos θ → μ ≥ c·tan θ/(1 + c)
μs = 1·tan 10°/2 = 0,08816

Cevap

μs = 0,08816
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 1,885 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kayış hızı

v = 7,854 m/s

Güç

P = (400 − 160)·7,854 = 1885 W = 1,885 kW

Cevap

P = 1,885 kW
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Tout = 33,05 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Çıkış hızı

nout = 1450·(12/16)·(18/24) = 815,6 rpm
ωout = 2π·815,6/60 = 85,41 rad/s

Çıkış gücü ve tork

Pout = 3000·0,97² = 2823 W
Tout = Pout/ωout = 2823/85,41 = 33,05 N·m

Cevap

Tout = 33,05 N·m
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: L = 0,8051 m

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Uzunluk için çözün

L = g·(T/2π)² = 9,81·(1,8/2π)² = 0,8051 m

Cevap

L = 0,8051 m
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: vmax = 0,2828 m/s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(460/2,3) = 14,14 rad/s

En büyük hız

vmax = A·ω = 0,02·14,14 = 0,2828 m/s

Cevap

vmax = 0,2828 m/s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,03003

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/4)·ln(10/4,7) = 0,1888

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,1888/√(39,48 + 0,03563) = 0,03003

Cevap

ζ = 0,03003
20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 130 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 80 + 50 = 130 kN/m

Cevap

keq = 130 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics