Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)5,556 s27,78

100 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 100 km/ha = −5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
v₀ = 10 m/s15 m

Bir top, yerden 15 m yükseklikteki bir çatının kenarından 10 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden en büyük yükseklik hmax değerini bulun.

v₀ = 10 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 2,5 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 2,5 m/s ilk hızla kayıyor ve 6,4 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 2,5 m/sd = 6,4 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
θ = 35°blokv₀ = 6,5 m/s

Bir bloğa itme veriliyor ve 35° eğimli bir rampada 6,5 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?

v₀ = 6,5 m/sθ = 35°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
v0​ = 14 m/s45°menzil

Bir top düz zeminden yatayın 45° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 14 m/sθ = 45°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Eğik atışZor
2 mv0​ = 23 m/s35°x = ?

Bir top yer seviyesinden 23 m/s hızla ve yatayın 35° üstünde atılıyor. İnerken 2 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.

v₀ = 23 m/sθ = 35°hroof = 2 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
L = 2 m35°

2 m uzunluğundaki bir ipe bağlı küçük bir top, ip düşeyle sabit 35° açı yapacak şekilde yatay bir çemberde dönüyor (konik sarkaç). g = 9,81 m/s² alın. Bir tur için geçen süre T değerini bulun.

L = 2 mθ = 35°g = 9,81 m/s²
T = s
8.Dairesel hareketZor
r = 1,1 mv = ?

1,1 m uzunluğunda bir ipe bağlı bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. g = 9,81 m/s² alın. İpin tam gergin kaldığı, tepedeki en küçük hız vmin nedir?

r = 1,1 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.İş ve enerjiOrta
54 km/h5°1000 kg

Kütlesi 1000 kg olan bir otomobil 5° eğimli bir yokuşu sabit 54 km/h hızla çıkıyor. Hava direnci ve yuvarlanma direnci toplamı 650 N’dir. Tekerleklerin vermesi gereken güç P değerini kW cinsinden bulun.

m = 1000 kgθ = 5°Fr = 650 Nv = 54 km/hg = 9,81 m/s²
P = kW
10.İş ve enerjiZor
F = 65 N15°μ = 0,210 kg

Kütlesi 10 kg olan bir blok, 15° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 65 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2’tür. Blok eğim boyunca 7 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.

m = 10 kgF = 65 Nθ = 15°μ = 0,2d = 7 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
3 kg12 m/s2 kg

12 m/s hızla giden 3 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 2 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 3 kgm2 = 2 kgv1 = 12 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
22 m/s16 m/s

0,5 kg’lık bir top bir duvara 22 m/s hızla çarpıyor ve 16 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 50 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.

m = 0,5 kgvin = 22 m/svout = 16 m/sΔt = 50 ms
Favg = N
13.Rijit cismin dönmesiOrta
12 kgaαM = 10 kgR = 0,2 m

12 kg’lık bir blok, sürtünmesiz yatay bir akson üzerinde dönen, kütlesi 10 kg ve yarıçapı 0,2 m olan düzgün dolu bir disk olan makaraya sarılı hafif bir ipten asılıdır. Blok duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. İpteki gerilmeyi T bulun.

m = 12 kgM = 10 kgR = 0,2 mg = 9,81 m/s²
T = N
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 25°a

Bir ince halka yatayla 25° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Kaymasını önleyen en küçük statik sürtünme katsayısını μs bulun.

θ = 25°I = m·r²g = 9,81 m/s²
μs =
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 20N2​ = 32

1500 rpm ile çalışan 7,5 kW’lık bir motor 20 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 32 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %98. Motor milindeki tork T1 değerini bulun.

P = 7,5 kWn1 = 1500 rpmN1 = 20N2 = 32η = 98%
T1 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 40B = 45C = 15D = 40

960 rpm’deki 15 kW’lık bir motor A dişlisini (40 diş) tahrik ediyor; A, B dişlisiyle (45 diş) kavrıyor. B ile aynı mil üzerindeki C dişlisi (15 diş), çıkış milindeki D dişlisini (40 diş) tahrik ediyor. Her dişli kavramasının verimi %96’dır. Çıkış torku Tout değerini bulun.

P = 15 kWnin = 960 rpmA = 40B = 45C = 15D = 40ηmesh = 96%
Tout = N·m
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 1,9 m

Basit bir sarkacın uzunluğu 1,9 m. g = 9,81 m/s² alın. Küçük salınımlar için periyodu T değerini bulun.

L = 1,9 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
3,6 kgk = 400 N/mA = 17 cm

k = 400 N/m olan bir yaya bağlı 3,6 kg’lık bir kütle denge konumundan 17 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük ivmesi amax değerini bulun.

m = 3,6 kgk = 400 N/mA = 17 cm
amax = m/s²
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 25 kN/mζ = 0,7m = 5 kg

Rijitliği 25 kN/m olan bir yay üzerindeki 5 kg’lık bir kütlenin, 0,7 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 5 kgk = 25 kN/mζ = 0,7
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 10k2​ = 10k3​ = 60m = 25 kg

25 kg’lık bir kütle k₃ = 60 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 10 kN/m ve k₂ = 10 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 25 kgk1 = 10 kN/mk2 = 10 kN/mk3 = 60 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 77,16 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 100/3,6 = 27,78 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 27,78²/(2·5) = 77,16 m

Cevap

s = 77,16 m
2.Kinematik

Cevap: hmax = 20,1 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Çatının üzerine yükselme

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 10²/(2·9,81) = 5,097 m

Yerden yükseklik

hmax = 15 + 5,097 = 20,1 m

Cevap

hmax = 20,1 m
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,04977

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 2,5²/(2·6,4) = 0,4883 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 0,4883/9,81 = 0,04977

Cevap

μ = 0,04977
4.Newton yasaları

Cevap: d = 3,092 m

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.

a = 9,81·(sin 35° + 0,15·cos 35°) = 6,832 m/s²

Yol

d = v₀²/(2a) = 6,5²/(2·6,832) = 3,092 m

Cevap

d = 3,092 m
5.Eğik atış

Cevap: t = 2,018 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 14·cos 45° = 9,899 m/s
vy = v0·sin θ = 14·sin 45° = 9,899 m/s

Havada kalma süresi

Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.

t = 2·9,899/9,81 = 2,018 s

Cevap

t = 2,018 s
6.Eğik atış

Cevap: x = 47,63 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 18,84 m/s, vy = 13,19 m/s

Çatıya iniş süresi

Büyük kök: top iniyor.

2 = 13,19·t − 4,905·t²
t = (13,19 + √(13,19² − 2·9,81·2))/9,81 = 2,528 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 18,84·2,528 = 47,63 m

Cevap

x = 47,63 m
7.Dairesel hareket

Cevap: T = 2,568 s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Çemberin yarıçapı

r = L·sin θ = 2·sin 35° = 1,147 m

Sürat

İp gerilmesi ve yerçekimi birlikte içe doğru kuvveti verir: tan θ = v²/(r·g).

v = √(r·g·tan θ) = √(1,147·9,81·tan 35°) = 2,807 m/s

Periyot

T = 2π·r/v = 2π·1,147/2,807 = 2,568 s

Cevap

T = 2,568 s
8.Dairesel hareket

Cevap: vmin = 3,285 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Tepede gerilme kuvveti sıfır

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·1,1) = 3,285 m/s

Cevap

vmin = 3,285 m/s
9.İş ve enerji

Cevap: P = 22,57 kW

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Güç, kuvvet çarpı hızdır: P = F·v.

İtici kuvvet

m·g = 1000·9,81 = 9810 N
mg·sin θ = 9810·sin 5° = 855 N
F = 855 + 650 = 1505 N

Güç

v = 54/3,6 = 15 m/s
P = F·v = 1505·15 = 22575 W = 22,57 kW

Cevap

P = 22,57 kW
10.İş ve enerji

Cevap: v = 5,378 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca kuvvetler

m·g = 10·9,81 = 98,1 N
mg·sin θ = 25,39 N
μ·mg·cos θ = 18,95 N

İş–enerji

½mv² = (65 − 44,34)·7 = 144,6 J
v = √(2·144,6/10) = 5,378 m/s

Cevap

v = 5,378 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 14,4 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (3 − 2)/(3 + 2)·12 = 2,4 m/s
v′2 = 2·3/(3 + 2)·12 = 14,4 m/s

Cevap

v′2 = 14,4 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: Favg = 380 N

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,5·(16 + 22) = 19 N·s

Ortalama kuvvet

Favg = J/Δt = 19/0,05 = 380 N

Cevap

Favg = 380 N
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: T = 34,62 N

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Blok ve makara

blok: m·g − T = m·a
makara: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

İvme

a = m·g/(m + M/2) = 12·9,81/(12 + 5) = 6,925 m/s²

Gerilme

T = m·(g − a) = 12·(9,81 − 6,925) = 34,62 N

Cevap

T = 34,62 N
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: μs = 0,2332

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Hareket denklemleri

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 1·m·r²·(a/r) → f = 1·m·a

İvme

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 25°/2 = 2,073 m/s²

Gereken sürtünme

f = c·m·a ≤ μ·m·g·cos θ → μ ≥ c·tan θ/(1 + c)
μs = 1·tan 25°/2 = 0,2332

Cevap

μs = 0,2332
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T1 = 47,75 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·1500/60 = 157,1 rad/s
T1 = P/ω₁ = 7500/157,1 = 47,75 N·m

Cevap

T1 = 47,75 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Tout = 412,5 N·m

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Çıkış hızı

nout = 960·(40/45)·(15/40) = 320 rpm
ωout = 2π·320/60 = 33,51 rad/s

Çıkış gücü ve tork

Pout = 15000·0,96² = 13824 W
Tout = Pout/ωout = 13824/33,51 = 412,5 N·m

Cevap

Tout = 412,5 N·m
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: T = 2,765 s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Sarkacın periyodu

T = 2π·√(1,9/9,81) = 2,765 s

Cevap

T = 2,765 s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: amax = 18,89 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(400/3,6) = 10,54 rad/s

En büyük ivme

amax = A·ω² = 0,17·10,54² = 18,89 m/s²

Cevap

amax = 18,89 m/s²
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 8,037 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(25000/5) = 70,71 rad/s
fn = 70,71/(2π) = 11,25 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 11,25·√(1 − 0,7²) = 8,037 Hz

Cevap

fd = 8,037 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 3,898 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 10 + 10 = 20 kN/m
keq = 20·60/(20 + 60) = 15 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(15000/25) = 24,49 rad/s
fn = 24,49/(2π) = 3,898 Hz

Cevap

fn = 3,898 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics