Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)t = ?25

90 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 3 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Frenleme ne kadar sürer? t değerini bulun.

v₀ = 90 km/ha = −3 m/s²v = 0
t = s
2.KinematikZor
v₀ = 18 m/s25 m

Bir top, yerden 25 m yükseklikteki bir çatının kenarından 18 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 18 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 20°a = ?m = 10 kg

10 kg’lık bir blok, yatayla 20° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 10 kgθ = 20°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
θ = 20°blokv₀ = 4,5 m/s

Bir bloğa itme veriliyor ve 20° eğimli bir rampada 4,5 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?

v₀ = 4,5 m/sθ = 20°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
16 my = ?v0​ = 14 m/s40°

Bir top düz zeminden 14 m/s hızla ve yatayın 40° üstünde, 16 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 14 m/sθ = 40°x = 16 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
h = 30 mv0​ = 10 m/s35°x = ?

Bir top 30 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 35° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 10 m/sθ = 35°h = 30 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 145 mvmax​ = ?

Bir otomobil 145 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,4. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 145 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 0,5 m5,5 m/svtop​ = ?

0,5 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 1,8 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 5,5 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.

m = 1,8 kgr = 0,5 mvbottom = 5,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
40 km/h

Düz bir yolda 40 km/h hızla giden bir otomobil sert fren yapıyor ve tekerlekleri kilitli olarak kayarak duruyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,5’dir. Durma mesafesi d değerini bulun.

v = 40 km/hμ = 0,5g = 9,81 m/s²
d = m
10.İş ve enerjiZor
8 kg3 kgμ = 0,15d = 2 m

Kütlesi 8 kg olan bir blok pürüzlü yatay bir masada duruyor (μ = 0,15). Ondan çıkan hafif bir ip, masanın kenarındaki sürtünmesiz bir makaradan geçerek kütlesi 3 kg olan asılı bir bloğa bağlanıyor. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. Asılı blok 2 m düştükten sonra blokların hızı v değerini bulun.

m1 = 8 kgm2 = 3 kgμ = 0,15d = 2 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
3 kgv = ?10 gh = 19 cm

10 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 3 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 19 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 10 gM = 3 kgh = 19 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
1800 kg9 m/s2000 kg18 m/sθ = ?

Bir kavşakta 9 m/s hızla doğuya giden 1800 kg’lık bir otomobil, 18 m/s hızla kuzeye giden 2000 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın doğudan kuzeye doğru ölçülen yönü θ değerini bulun.

m1 = 1800 kgv1 = 9 m/s (E)m2 = 2000 kgv2 = 18 m/s (N)
θ = °
13.Rijit cismin dönmesiOrta
ω = ?L = 0,7 mm = 8 kg

Kütlesi 8 kg ve uzunluğu 0,7 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken açısal hızını ω bulun.

m = 8 kgL = 0,7 mg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
180 m/s25 g1,61 mL = 1,9 m8,5 kgφ

Kütlesi 8,5 kg ve uzunluğu 1,9 m olan düzgün ince bir çubuk, üst ucundaki sürtünmesiz bir mafsaldan duruşta asılıdır. Yatay olarak 180 m/s ile hareket eden 25 g’lık bir kurşun, çubuğa mafsalın 1,61 m altında çarpar ve içinde kalır. g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuğun düşeyden sallandığı en büyük açıyı φ bulun.

M = 8,5 kgL = 1,9 mm = 25 gv = 180 m/sd = 1,61 mg = 9,81 m/s²
φ = °
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 125 mmd2​ = 200 mm1440 rpmT1​ = 1000 NT2​ = 250 NP = ?

Bir kayış, 1440 rpm ile dönen 125 mm’lik bir tahrik kasnağı üzerinde çalışıyor. Gergin tarafta çekme kuvveti 1000 N, gevşek tarafta 250 N. İletilen gücü P kW cinsinden bulun.

d1 = 125 mmn1 = 1440 rpmT1 = 1000 NT2 = 250 N
P = kW
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 16B = 18C = 18D = ?

Bileşik bir dişli dizisinde giriş milindeki A dişlisi (16 diş) 3000 rpm ile dönüyor ve B dişlisini (18 diş) tahrik ediyor. C dişlisi (18 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini tahrik ediyor. Çıkış 1600 rpm ile dönmelidir. D dişlisinin kaç dişi ND olmalıdır?

nin = 3000 rpmA = 16B = 18C = 18nout = 1600 rpm
ND =
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = ?

Periyodu 1,4 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.

T = 1,4 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
2,5 kgk = 1500 N/m400 m/s

400 m/s hızla giden 5 g’lık bir mermi, sürtünmesiz bir yüzeyde duran 2,5 kg’lık bir bloğa çarpıp içinde kalıyor. Blok k = 1500 N/m olan yatay bir yaya bağlıdır. Oluşan salınımın genliği A değerini cm cinsinden bulun.

m = 5 gv = 400 m/sM = 2,5 kgk = 1500 N/m
A = cm
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 40 kN/mc = 460 N·s/mm = 15 kg

15 kg’lık bir kütle, rijitliği 40 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 460 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 15 kgk = 40 kN/mc = 460 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 50k2​ = 5m = 100 kg

100 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 50 kN/m, alttakinin k₂ = 5 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 100 kgk1 = 50 kN/mk2 = 5 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: t = 8,333 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 90/3,6 = 25 m/s

Frenleme süresi

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 25/3 = 8,333 s

Cevap

t = 8,333 s
2.Kinematik

Cevap: t = 4,744 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−25 = 18·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 18·t − 25 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (18 + √(18² + 2·9,81·25))/9,81 = 4,744 s

Cevap

t = 4,744 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 2,433 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 20° − 0,1·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0,09397) = 2,433 m/s²

Cevap

a = 2,433 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: d = 1,654 m

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.

a = 9,81·(sin 20° + 0,3·cos 20°) = 6,121 m/s²

Yol

d = v₀²/(2a) = 4,5²/(2·6,121) = 1,654 m

Cevap

d = 1,654 m
5.Eğik atış

Cevap: y = 2,508 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Duvara kadar süre

vx = 14·cos 40° = 10,72 m/s
t = x/vx = 16/10,72 = 1,492 s

O andaki yükseklik

y = 8,999·1,492 − ½·9,81·1,492² = 2,508 m

Cevap

y = 2,508 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: x = 25,61 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 10·cos 35° = 8,192 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 35° = 5,736 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 30 + 5,736·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (5,736 + √(32,9 + 588,6))/9,81 = 3,126 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 8,192·3,126 = 25,61 m

Cevap

x = 25,61 m
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 23,85 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,4·9,81·145) = 23,85 m/s

Cevap

vmax = 23,85 m/s (85,87 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: Ttop = 20,61 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Tepedeki hız

2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.

vtop² = 5,5² − 4·9,81·0,5 = 10,63 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,8·10,63/0,5 − 1,8·9,81 = 20,61 N

Cevap

Ttop = 20,61 N
9.İş ve enerji

Cevap: d = 12,58 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Temel birimlerde hız

v = 40/3,6 = 11,11 m/s

Enerji denkliği

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 11,11²/(2·0,5·9,81) = 12,58 m

Cevap

d = 12,58 m

Hızı iki katına çıkarmak durma mesafesini dört katına çıkarır.

10.İş ve enerji

Cevap: v = 2,534 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Açığa çıkan ve kaybolan enerji

m₂g·d = 29,43·2 = 58,86 J
μ·m₁g·d = 0,15·78,48·2 = 23,54 J

İki bloğun kinetik enerjisi

½(m₁ + m₂)v² = 35,32 → v = √(2·35,32/11) = 2,534 m/s

Cevap

v = 2,534 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 581,2 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Çarpmadan sonra salınım

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,19) = 1,931 m/s

Çarpışma

m·v = (m + M)·V → v = (0,01 + 3)·1,931/0,01 = 581,2 m/s

Cevap

v = 581,2 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: θ = 65,77 °

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Momentum bileşenleri

px = 1800·9 = 16200 kg·m/s
py = 2000·18 = 36000 kg·m/s

Yön

tan θ = py/px = 2,222 → θ = 65,77°

Cevap

θ = 65,77°
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 6,484 rad/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Potansiyel enerji kaybı

m·g·L/2 = 8·9,81·0,35 = 27,47 J

Mafsala göre atalet momenti

IO = m·L²/3 = 8·0,7²/3 = 1,307 kg·m²

Enerji denkliği

½·IO·ω² = 27,47 → ω = √(2·27,47/1,307) = 6,484 rad/s

Cevap

ω = 6,484 rad/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: φ = 14,54 °

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Çarpmadan sonraki atalet momenti

I = M·L²/3 + m·d² = 8,5·1,9²/3 + 0,025·1,61² = 10,29 kg·m²

Mafsala göre açısal momentum

Mafsal kuvveti mafsaldan geçer, bu yüzden çarpma sırasında orada momenti yoktur.

m·v·d = I·ω → ω = 0,025·180·1,61/10,29 = 0,7039 rad/s

Salınım sırasında enerji

½·I·ω² = ½·10,29·0,7039² = 2,55 J
(M·g·L/2 + m·g·d)·(1 − cos φ) = 79,61·(1 − cos φ)
cos φ = 1 − 2,55/79,61 = 0,968 → φ = 14,54°

Cevap

φ = 14,54°
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 7,069 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kayış hızı

v = 9,425 m/s

Güç

P = (1000 − 250)·9,425 = 7069 W = 7,069 kW

Cevap

P = 7,069 kW
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: ND = 30

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Ara mil hızı

nB = nC = 3000·16/18 = 2667 rpm

D dişlisinin diş sayısı

ND = C·nC/nout = 18·2667/1600 = 30

Cevap

ND = 30
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: L = 0,487 m

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Uzunluk için çözün

L = g·(T/2π)² = 9,81·(1,4/2π)² = 0,487 m

Cevap

L = 0,487 m
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: A = 3,263 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Çarpmadan sonraki hız

V = m·v/(m + M) = 0,005·400/2,505 = 0,7984 m/s

Açısal frekans

ω = √(k/(m + M)) = √(1500/2,505) = 24,47 rad/s

Genlik

A = V/ω = 0,7984/24,47 = 0,03263 m = 3,263 cm

Cevap

A = 3,263 cm
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,2969

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(40000·15) = 1549 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 460/1549 = 0,2969

Cevap

ζ = 0,2969

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 1,073 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/50 + 1/5 → keq = 50·5/(50 + 5) = 4,545 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(4545/100) = 6,742 rad/s
fn = 6,742/(2π) = 1,073 Hz

Cevap

fn = 1,073 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics