Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)1,4 s22,22

80 km/h hızla giden bir sürücü bir engel görüyor. Tepki süresi 1,4 s’dir; ardından otomobil 4,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Engeli gördüğü andan itibaren toplam durma mesafesi d değerini bulun.

v₀ = 80 km/htr = 1,4 sa = −4,5 m/s²
d = m
2.KinematikZor
v₀ = 7 m/s20 m

Bir top, yerden 20 m yükseklikteki bir çatının kenarından 7 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 7 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 20°a = ?m = 12 kg

12 kg’lık bir blok, yatayla 20° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 12 kgθ = 20°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 2 kg3,5 kgμ = 0,25

Yatay bir masa üzerindeki 2 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 3,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 2 kgm2 = 3,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = 38 m/s55°menzil

Bir top düz zeminden yatayın 55° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 38 m/sθ = 55°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Eğik atışZor
14 mv0​ = 39 m/s65°x = ?

Bir top yer seviyesinden 39 m/s hızla ve yatayın 65° üstünde atılıyor. İnerken 14 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.

v₀ = 39 m/sθ = 65°hroof = 14 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 85 m19 m/s

1100 kg’lık bir otomobil yoldaki bir tümseğin tepesinden 19 m/s hızla geçiyor. Tümseğin tepesi 85 m yarıçaplı dairesel bir yaydır. g = 9,81 m/s² alın. Tepede yolun otomobile uyguladığı normal kuvvet N değerini bulun.

m = 1100 kgv = 19 m/sr = 85 mg = 9,81 m/s²
N = N
8.Dairesel hareketZor
r = 1,4 mv = 9 m/s

1,4 m uzunluğunda bir ipe bağlı 0,2 kg’lık bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. En alt noktada 9 m/s hızla hareket ediyor. g = 9,81 m/s² alın. En alt noktada ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 0,2 kgr = 1,4 mv = 9 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.İş ve enerjiOrta
30°d = 7 mμ = 0,25

Bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. Eğim boyunca 7 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.

θ = 30°μ = 0,25d = 7 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
h = 2 mL = 2 mμ = 0,25k = 800 N/m

1 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 2 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 2 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,25) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 800 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 1 kgh = 2 mL = 2 mμ = 0,25k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
7 kg43 m/s7 kgv′2​ = ?

Yatay olarak 34 m/s hızla giden 14 kg’lık bir mermi, aynı doğru boyunca hareket eden iki parçaya ayrılarak patlıyor. 7 kg’lık parça 43 m/s hızla ileri devam ediyor. 7 kg’lık parçanın hızı v′2 değerini bulun (ilk yönde pozitif).

M = 14 kgu = 34 m/sm1 = 7 kgv′1 = 43 m/sm2 = 7 kg
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
22 m/s19 m/s

0,45 kg’lık bir top bir duvara 22 m/s hızla çarpıyor ve 19 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 20 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,45 kgvin = 22 m/svout = 19 m/sΔt = 20 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
v = ?1,5 kgL = 0,8 mm = 7,5 kg

Kütlesi 7,5 kg ve uzunluğu 0,8 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Serbest ucuna kütlesi 1,5 kg olan küçük bir top sabitlenmiştir. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken serbest ucun hızını v bulun.

m = 7,5 kgL = 0,8 mmball = 1,5 kgg = 9,81 m/s²
v = m/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
220 m/s45 g0,5 mL = 0,5 m8 kg

Kütlesi 8 kg ve uzunluğu 0,5 m olan düzgün ince bir çubuk, üst ucundaki sürtünmesiz bir mafsaldan duruşta asılıdır. Yatay olarak 220 m/s ile hareket eden 45 g’lık bir kurşun, çubuğa mafsalın 0,5 m altında çarpar ve içinde kalır. Çarpmadan hemen sonra çubuğun açısal hızını ω bulun.

M = 8 kgL = 0,5 mm = 45 gv = 220 m/sd = 0,5 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
Nw​ = 80z = 1, 1440 rpm

1 ağızlı bir sonsuz vida 1440 rpm ile dönüyor ve 80 dişli bir sonsuz vida çarkını tahrik ediyor. Çarkın hızı nw değerini bulun.

z = 1Nw = 80n = 1440 rpm
nw = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 12B = 18C = 40D = 72

Bileşik bir dişli dizisinde, 960 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (12 diş) B dişlisini (18 diş) döndürüyor. C dişlisi (40 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (72 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 960 rpmA = 12B = 18C = 40D = 72
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 1,9 m

Basit bir sarkacın uzunluğu 1,9 m. g = 9,81 m/s² alın. Küçük salınımlar için periyodu T değerini bulun.

L = 1,9 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
1 kgk = 1100 N/m150 m/s

150 m/s hızla giden 15 g’lık bir mermi, sürtünmesiz bir yüzeyde duran 1 kg’lık bir bloğa çarpıp içinde kalıyor. Blok k = 1100 N/m olan yatay bir yaya bağlıdır. Oluşan salınımın genliği A değerini cm cinsinden bulun.

m = 15 gv = 150 m/sM = 1 kgk = 1100 N/m
A = cm
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 12 kN/mc = 50 N·s/mm = 25 kg

25 kg’lık bir kütle, rijitliği 12 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 50 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 25 kgk = 12 kN/mc = 50 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 20k2​ = 80m = 40 kg

40 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 20 kN/m, alttakinin k₂ = 80 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 40 kgk1 = 20 kN/mk2 = 80 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: d = 85,98 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s

Tepki mesafesi

d1 = v₀·tr = 22,22·1,4 = 31,11 m

Fren mesafesi

d2 = v₀²/(2a) = 22,22²/(2·4,5) = 54,87 m

Toplam

d = 31,11 + 54,87 = 85,98 m

Cevap

d = 85,98 m
2.Kinematik

Cevap: t = 2,855 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−20 = 7·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 7·t − 20 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (7 + √(7² + 2·9,81·20))/9,81 = 2,855 s

Cevap

t = 2,855 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 1,051 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 20° − 0,25·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0,2349) = 1,051 m/s²

Cevap

a = 1,051 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: T = 15,61 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (34,34 − 4,905)/5,5 = 5,351 m/s²

Masadaki bloktan gerilme kuvveti

T − μ·m1·g = m1·a
T = 2·5,351 + 4,905 = 15,61 N

Cevap

T = 15,61 N
5.Eğik atış

Cevap: t = 6,346 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 38·cos 55° = 21,8 m/s
vy = v0·sin θ = 38·sin 55° = 31,13 m/s

Havada kalma süresi

Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.

t = 2·31,13/9,81 = 6,346 s

Cevap

t = 6,346 s
6.Eğik atış

Cevap: x = 111,8 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 16,48 m/s, vy = 35,35 m/s

Çatıya iniş süresi

Büyük kök: top iniyor.

14 = 35,35·t − 4,905·t²
t = (35,35 + √(35,35² − 2·9,81·14))/9,81 = 6,785 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 16,48·6,785 = 111,8 m

Cevap

x = 111,8 m
7.Dairesel hareket

Cevap: N = 6119 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Tepedeki kuvvetler

Merkeze doğru (aşağı) pozitiftir.

m·g − N = m·v²/r
N = 1100·9,81 − 1100·19²/85 = 10791 − 4672 = 6119 N

Cevap

N = 6119 N

Otomobil daha hafif hisseder: yol onu ağırlığından daha az iter.

8.Dairesel hareket

Cevap: T = 13,53 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

En alt noktadaki kuvvetler

Merkeze doğru (yukarı) yön pozitiftir.

T − m·g = m·v²/r
T = 0,2·9,81 + 0,2·9²/1,4 = 1,962 + 11,57 = 13,53 N

Cevap

T = 13,53 N
9.İş ve enerji

Cevap: v = 6,24 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca enerji denkliği

Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·7·(0,5 − 0,25·0,866)) = 6,24 m/s

Cevap

v = 6,24 m/s
10.İş ve enerji

Cevap: x = 19,18 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 9,81·(2 − 0,25·2) = 14,71 J

En büyük sıkışma

½kx² = 14,71 → x = √(2·14,71/800) = 0,1918 m = 19,18 cm

Cevap

x = 19,18 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 25 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Önceki momentum

p = M·u = 14·34 = 476 kg·m/s

Sonraki momentum

476 = 7·43 + 7·v′2
v′2 = (476 − 301)/7 = 25 m/s

Cevap

v′2 = 25 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 18,45 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,45·(19 + 22) = 18,45 N·s

Cevap

J = 18,45 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 4,539 m/s

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Potansiyel enerji kaybı

m·g·L/2 + mball·g·L = 7,5·9,81·0,4 + 1,5·9,81·0,8 = 41,2 J

Mafsala göre atalet momenti

IO = m·L²/3 + mball·L² = 1,6 + 0,96 = 2,56 kg·m²

Enerji denkliği

½·IO·ω² = 41,2 → ω = √(2·41,2/2,56) = 5,674 rad/s
v = ω·L = 5,674·0,8 = 4,539 m/s

Cevap

v = 4,539 m/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 7,302 rad/s

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Çarpmadan sonraki atalet momenti

I = M·L²/3 + m·d² = 8·0,5²/3 + 0,045·0,5² = 0,6779 kg·m²

Mafsala göre açısal momentum

Mafsal kuvveti mafsaldan geçer, bu yüzden çarpma sırasında orada momenti yoktur.

m·v·d = I·ω → ω = 0,045·220·0,5/0,6779 = 7,302 rad/s

Cevap

ω = 7,302 rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nw = 18 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Çark hızı

nw = n·z/Nw = 1440·1/80 = 18 rpm

Cevap

nw = 18 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 355,6 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 960·12/18 = 640 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 640·40/72 = 355,6 rpm

Cevap

nout = 355,6 rpm

toplam oran = 2,7 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: T = 2,765 s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Sarkacın periyodu

T = 2π·√(1,9/9,81) = 2,765 s

Cevap

T = 2,765 s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: A = 6,734 cm

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Çarpmadan sonraki hız

V = m·v/(m + M) = 0,015·150/1,015 = 2,217 m/s

Açısal frekans

ω = √(k/(m + M)) = √(1100/1,015) = 32,92 rad/s

Genlik

A = V/ω = 2,217/32,92 = 0,06734 m = 6,734 cm

Cevap

A = 6,734 cm
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,04564

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(12000·25) = 1095 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 50/1095 = 0,04564

Cevap

ζ = 0,04564

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 3,183 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/20 + 1/80 → keq = 20·80/(20 + 80) = 16 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(16000/40) = 20 rad/s
fn = 20/(2π) = 3,183 Hz

Cevap

fn = 3,183 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics