Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)2,5 s10

36 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 4 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 36 km/ha = −4 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
t (s)v (m/s)10 s

Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 10 s boyunca 1,5 m/s² ile hızlanıyor, sonra 30 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 5 m/s² ile fren yapıyor. Toplam yolculuk süresi t değerini bulun.

a1 = 1,5 m/s²t1 = 10 st2 = 30 sa3 = −5 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 4,5 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 4,5 m/s ilk hızla kayıyor ve 6,9 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 4,5 m/sd = 6,9 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
6 kg2 kgTF = 75 Nμ = 0,1

Düz bir zemindeki iki blok hafif yatay bir iple bağlıdır. 75 N’luk yatay bir kuvvet öndeki 2 kg’lık bloğu çekiyor; 6 kg’lık blok arkadan çekiliyor. İki blok için de kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Blokların ivmesi a değerini bulun.

m1 = 6 kgm2 = 2 kgF = 75 Nμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = 16 m/s50°x = ?

Bir top düz zeminden yatayın 50° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 16 m/sθ = 50°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Eğik atışZor
h = 20 mv0​ = 24 m/s30°x = ?

Bir top 20 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 30° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 24 m/sθ = 30°h = 20 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 60 mvmax​ = ?

Bir otomobil 60 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 60 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
θ = 12°merkezevmax​ = ?

190 m yarıçaplı bir viraj 12° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,4’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 190 mθ = 12°μs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
40°d = 9 mμ = 0,4

Bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,4. Eğim boyunca 9 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.

θ = 40°μ = 0,4d = 9 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
h = 2,5 mL = 3,5 mμ = 0,15k = 2000 N/m

1 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 2,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 3,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,15) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 2000 N/m) çarpıyor. Blok yaya ulaştığındaki hızı v değerini bulun.

m = 1 kgh = 2,5 mL = 3,5 mμ = 0,15k = 2000 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
5 kg9 m/s4 kg

9 m/s hızla giden 5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 4 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 5 kgm2 = 4 kgv1 = 9 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
1300 kgv1​ = ?1200 kg

1300 kg’lık bir otomobil park hâlindeki 1200 kg’lık bir otomobile çarpıyor. Enkazlar birbirine kenetleniyor ve durmadan önce 11,5 m kayıyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. Birinci otomobilin çarpışmadan hemen önceki hızı v1 değerini bulun.

m1 = 1300 kgm2 = 1200 kgd = 11,5 mμ = 0,7g = 9,81 m/s²
v1 = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 3000 rpmTb​ = 65 N·mI = 1 kg·m²

Atalet momenti 1 kg·m² olan bir volan 3000 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 65 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?

I = 1 kg·m²n = 3000 rpmTb = 65 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
6,5 m/sω

Kütlesi 17,5 kg olan bir dolu küre kaymadan 6,5 m/s ile yuvarlanıyor. Dönme kinetik enerjisini Erot bulun.

m = 17,5 kgv = 6,5 m/sI = (2/5)·m·r²
Erot = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 20N2​ = 72

1450 rpm ile çalışan 15 kW’lık bir motor 20 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 72 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %96. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.

P = 15 kWn1 = 1450 rpmN1 = 20N2 = 72η = 96%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Ns​ = 15nr​ = ?Np​ = 15taşıyıcı sabit

Bir planet dişli takımında güneş dişlisinin 15 dişi ve her planet dişlisinin 15 dişi var. Planet taşıyıcısı sabit tutuluyor ve güneş dişlisi 1440 rpm ile döndürülüyor. Çember dişlinin hızı nr değerini (büyüklük) bulun.

Ns = 15Np = 15ns = 1440 rpm
nr = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
2,4 kgk = 190 N/mA = 6 cmx = 1 cm

k = 190 N/m olan bir yaydaki 2,4 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 6 cm genlikle salınıyor. Dengeden 1 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.

m = 2,4 kgk = 190 N/mA = 6 cmx = 1 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
1,7 kgk = 180 N/m

k = 180 N/m olan uzamamış düşey bir yayın alt ucuna 1,7 kg’lık bir kütle bağlanıyor ve durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. Yayın en büyük uzaması xmax değerini cm cinsinden bulun.

m = 1,7 kgk = 180 N/mg = 9,81 m/s²
xmax = cm
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 4 kN/mc = 60 N·s/mm = 5 kg

5 kg’lık bir kütle, rijitliği 4 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 60 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 5 kgk = 4 kN/mc = 60 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 25k2​ = 60k3​ = 30m = 10 kg

10 kg’lık bir kütle k₃ = 30 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 25 kN/m ve k₂ = 60 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 10 kgk1 = 25 kN/mk2 = 60 kN/mk3 = 30 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 12,5 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 36/3,6 = 10 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 10²/(2·4) = 12,5 m

Cevap

s = 12,5 m
2.Kinematik

Cevap: t = 43 s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

En yüksek hız

v = a1·t1 = 1,5·10 = 15 m/s

Frenleme süresi

t3 = v/a3 = 15/5 = 3 s

Toplam süre

t = 10 + 30 + 3 = 43 s

Cevap

t = 43 s
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,1496

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 4,5²/(2·6,9) = 1,467 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1,467/9,81 = 0,1496

Cevap

μ = 0,1496
4.Newton yasaları

Cevap: a = 8,394 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Tüm sistem

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (75 − 7,848)/8 = 8,394 m/s²

Cevap

a = 8,394 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: x = 25,7 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 16·cos 50° = 10,28 m/s
vy = v0·sin θ = 16·sin 50° = 12,26 m/s

Havada kalma süresi

Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.

t = 2·12,26/9,81 = 2,499 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 10,28·2,499 = 25,7 m

Cevap

x = 25,7 m
6.Eğik atış

Cevap: x = 74,49 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 24·cos 30° = 20,78 m/s
vy = v0·sin θ = 24·sin 30° = 12 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 20 + 12·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (12 + √(144 + 392,4))/9,81 = 3,584 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 20,78·3,584 = 74,49 m

Cevap

x = 74,49 m
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 20,3 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·60) = 20,3 m/s

Cevap

vmax = 20,3 m/s (73,07 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 35,32 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Kuvvet dengeleri

Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Sürat

v = √(190·9,81·0,5992/0,895) = 35,32 m/s

Cevap

vmax = 35,32 m/s
(127,2 km/h)
9.İş ve enerji

Cevap: v = 7,707 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca enerji denkliği

Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·9·(0,6428 − 0,4·0,766)) = 7,707 m/s

Cevap

v = 7,707 m/s
10.İş ve enerji

Cevap: v = 6,225 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 9,81·(2,5 − 0,15·3,5) = 19,37 J

Yaydaki hız

½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·1,975) = 6,225 m/s

Cevap

v = 6,225 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 10 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (5 − 4)/(5 + 4)·9 = 1 m/s
v′2 = 2·5/(5 + 4)·9 = 10 m/s

Cevap

v′2 = 10 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v1 = 24,17 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Çarpışmadan sonraki hız

V = √(2·μ·g·d) = √(2·0,7·9,81·11,5) = 12,57 m/s

Çarpışmada momentum

m1·v1 = (m1 + m2)·V → v1 = 2500·12,57/1300 = 24,17 m/s

Cevap

v1 = 24,17 m/s
(87,01 km/h)
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: N = 120,8 rev

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Açısal hız

ω = 2π·3000/60 = 314,2 rad/s

Frenin işi kinetik enerjiye eşittir

½·I·ω² = ½·1·314,2² = 49348 J
θ = 49348/65 = 759,2 rad

Devir sayısı

N = θ/2π = 120,8 rev

Cevap

N = 120,8 rev
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: Erot = 147,9 J

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Öteleme ve dönme kısımları

Etrans = ½·m·v² = ½·17,5·6,5² = 369,7 J
Erot = ½·I·ω² = ½·0,4·m·r²·(v/r)² = 0,4·369,7 = 147,9 J

Cevap

Erot = 147,9 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T2 = 341,4 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·1450/60 = 151,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 15000/151,8 = 98,79 N·m

Çıkış torku

T2 = 98,79·72/20·0,96 = 341,4 N·m

Cevap

T2 = 341,4 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nr = 480 rpm

Planet dişli takımları: güneş, çember ve taşıyıcının hızları Willis denklemiyle bağlıdır: (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns; taşıyıcıdan bakıldığında takım, planetlerin ara dişli olduğu sıradan bir dişli dizisidir. Bir elemanı sabit tutmak takımı tek oranlı bir redüktöre dönüştürür.

Çember dişli diş sayısı

Nr = Ns + 2·Np = 15 + 2·15 = 45

Taşıyıcı sabitken Willis denklemi

nc = 0 iken güneş dişlisi, ara dişli gibi davranan planetler aracılığıyla çemberi tahrik eder.

nr = −ns·Ns/Nr = −1440·15/45 = −480 rpm
|nr| = 480 rpm

Cevap

nr = 480 rpm

Çember güneşe ters yönde döner.

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = 0,5264 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(190/2,4) = 8,898 rad/s

x’teki hız

v = ω·√(A² − x²) = 8,898·√(0,06² − 0,01²) = 0,5264 m/s

Cevap

v = 0,5264 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: xmax = 18,53 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Denge ve genlik

x₀ = m·g/k = 1,7·9,81/180 = 0,09265 m = A

En alt nokta

xmax = 2A = 0,1853 m = 18,53 cm

Cevap

xmax = 18,53 cm
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,2121

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(4000·5) = 282,8 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 60/282,8 = 0,2121

Cevap

ζ = 0,2121

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 7,494 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 25 + 60 = 85 kN/m
keq = 85·30/(85 + 30) = 22,17 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(22174/10) = 47,09 rad/s
fn = 47,09/(2π) = 7,494 Hz

Cevap

fn = 7,494 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics