Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)t = ?15

54 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 3 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Frenleme ne kadar sürer? t değerini bulun.

v₀ = 54 km/ha = −3 m/s²v = 0
t = s
2.KinematikZor
v₀ = 7 m/s20 m

Bir top, yerden 20 m yükseklikteki bir çatının kenarından 7 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden en büyük yükseklik hmax değerini bulun.

v₀ = 7 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Newton yasalarıOrta
35 kg25°F = 160 Nμ = 0,3

35 kg’lık bir kızak düz karda, yatayın 25° üstünde bir halatla 160 N kuvvetle çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Kızağın ivmesi a değerini bulun.

m = 35 kgF = 160 Nθ = 25°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 4,5 kg4 kgθ = 35°

35° eğimli bir rampadaki 4,5 kg’lık bir blok, rampanın tepesindeki sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple 4 kg’lık asılı bir kütleye bağlıdır. Asılı kütle aşağı doğru hareket ediyor. Blok ile rampa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 4,5 kgm2 = 4 kgθ = 35°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
76 my = ?v0​ = 38 m/s70°

Bir top düz zeminden 38 m/s hızla ve yatayın 70° üstünde, 76 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 38 m/sθ = 70°x = 76 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
11 mv0​ = 37 m/s40°x = ?

Bir top yer seviyesinden 37 m/s hızla ve yatayın 40° üstünde atılıyor. İnerken 11 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.

v₀ = 37 m/sθ = 40°hroof = 11 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 1,5 mn = ?

Bir lunapark rotorunda biniciler 1,5 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,5. g = 9,81 m/s² alın. En küçük dönme hızı n değerini dakikadaki devir cinsinden bulun.

r = 1,5 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
n = rpm
8.Dairesel hareketZor
r = 1,5 m12 m/svtop​ = ?

1,5 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 0,8 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 12 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.

m = 0,8 kgr = 1,5 mvbottom = 12 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
100 km/h

Düz bir yolda 100 km/h hızla giden bir otomobil sert fren yapıyor ve tekerlekleri kilitli olarak kayarak duruyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,5’dir. Durma mesafesi d değerini bulun.

v = 100 km/hμ = 0,5g = 9,81 m/s²
d = m
10.İş ve enerjiZor
h = 1 mL = 3,5 mμ = 0,15k = 500 N/m

5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 1 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 3,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,15) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 500 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 5 kgh = 1 mL = 3,5 mμ = 0,15k = 500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
5 kg72 m/s11 kgv′2​ = ?

Yatay olarak 33 m/s hızla giden 16 kg’lık bir mermi, aynı doğru boyunca hareket eden iki parçaya ayrılarak patlıyor. 5 kg’lık parça 72 m/s hızla ileri devam ediyor. 11 kg’lık parçanın hızı v′2 değerini bulun (ilk yönde pozitif).

M = 16 kgu = 33 m/sm1 = 5 kgv′1 = 72 m/sm2 = 11 kg
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
25 m/s5 m/s

0,25 kg’lık bir top bir duvara 25 m/s hızla çarpıyor ve 5 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 50 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,25 kgvin = 25 m/svout = 5 m/sΔt = 50 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 2200 rpmTb​ = 150 N·mI = 27 kg·m²

Atalet momenti 27 kg·m² olan bir volan 2200 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 150 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?

I = 27 kg·m²n = 2200 rpmTb = 150 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
disk: 30 kghalka: 20 kgn1​ = 1150 rpm

Düzgün dolu bir disk (kütle 30 kg, yarıçap 0,45 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 1150 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 20 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Bu süreçte ne kadar kinetik enerji ΔE kaybolur?

Mdisc = 30 kgMring = 20 kgR = 0,45 mn1 = 1150 rpm
ΔE = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 150 mmd2​ = 450 mm1500 rpmn2​ = ?

1500 rpm ile dönen 150 mm’lik bir kasnak, %3 kaymayla bir kayış aracılığıyla 450 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.

n1 = 1500 rpmd1 = 150 mmd2 = 450 mms = 3 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 25B = 45C = 60D = 80

Bileşik bir dişli dizisinde, 2900 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (25 diş) B dişlisini (45 diş) döndürüyor. C dişlisi (60 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (80 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 2900 rpmA = 25B = 45C = 60D = 80
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
t (s)x (cm)0,8 s

k = 340 N/m olan bir yaydaki 1,9 kg’lık kütle pozitif yönde 10 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,8 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.

m = 1,9 kgk = 340 N/mA = 10 cmt = 0,8 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
0,3 kgk = 190 N/m

k = 190 N/m olan uzamamış düşey bir yayın alt ucuna 0,3 kg’lık bir kütle bağlanıyor ve durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. Yayın en büyük uzaması xmax değerini cm cinsinden bulun.

m = 0,3 kgk = 190 N/mg = 9,81 m/s²
xmax = cm
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 40 kN/mc = 60 N·s/mm = 10 kg

10 kg’lık bir kütle, rijitliği 40 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 60 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 10 kgk = 40 kN/mc = 60 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 5k2​ = 80m = 40 kg

40 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 5 kN/m ve k₂ = 80 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 40 kgk1 = 5 kN/mk2 = 80 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: t = 5 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 54/3,6 = 15 m/s

Frenleme süresi

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 15/3 = 5 s

Cevap

t = 5 s
2.Kinematik

Cevap: hmax = 22,5 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Çatının üzerine yükselme

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 7²/(2·9,81) = 2,497 m

Yerden yükseklik

hmax = 20 + 2,497 = 22,5 m

Cevap

hmax = 22,5 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 1,78 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Normal kuvvet

N = m·g − F·sin θ = 343,4 − 160·sin 25° = 275,7 N

Yatay kuvvetler

m·a = F·cos θ − μ·N = 145 − 82,72
a = 62,29/35 = 1,78 m/s²

Cevap

a = 1,78 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 0,9994 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

İp boyunca kuvvetler

m₂·g = 39,24 N
m₁·g·sin θ = 25,32 N
μ·m₁·g·cos θ = 5,424 N

Sistemin ivmesi

a = (39,24 − 25,32 − 5,424)/8,5 = 0,9994 m/s²

Cevap

a = 0,9994 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: y = 41,08 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Duvara kadar süre

vx = 38·cos 70° = 13 m/s
t = x/vx = 76/13 = 5,848 s

O andaki yükseklik

y = 35,71·5,848 − ½·9,81·5,848² = 41,08 m

Cevap

y = 41,08 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: x = 122,8 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 28,34 m/s, vy = 23,78 m/s

Çatıya iniş süresi

Büyük kök: top iniyor.

11 = 23,78·t − 4,905·t²
t = (23,78 + √(23,78² − 2·9,81·11))/9,81 = 4,331 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 28,34·4,331 = 122,8 m

Cevap

x = 122,8 m
7.Dairesel hareket

Cevap: n = 34,54 rpm

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Biniciye etkiyen kuvvetler

N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g

Açısal hız

ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,5·1,5)) = 3,617 rad/s

Dönme hızı

n = ω·60/(2π) = 34,54 rpm

Cevap

n = 34,54 rpm
8.Dairesel hareket

Cevap: Ttop = 37,56 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Tepedeki hız

2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.

vtop² = 12² − 4·9,81·1,5 = 85,14 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,8·85,14/1,5 − 0,8·9,81 = 37,56 N

Cevap

Ttop = 37,56 N
9.İş ve enerji

Cevap: d = 78,65 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Temel birimlerde hız

v = 100/3,6 = 27,78 m/s

Enerji denkliği

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 27,78²/(2·0,5·9,81) = 78,65 m

Cevap

d = 78,65 m

Hızı iki katına çıkarmak durma mesafesini dört katına çıkarır.

10.İş ve enerji

Cevap: x = 30,53 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 49,05·(1 − 0,15·3,5) = 23,3 J

En büyük sıkışma

½kx² = 23,3 → x = √(2·23,3/500) = 0,3053 m = 30,53 cm

Cevap

x = 30,53 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 15,27 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Önceki momentum

p = M·u = 16·33 = 528 kg·m/s

Sonraki momentum

528 = 5·72 + 11·v′2
v′2 = (528 − 360)/11 = 15,27 m/s

Cevap

v′2 = 15,27 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 7,5 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,25·(5 + 25) = 7,5 N·s

Cevap

J = 7,5 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: N = 760,3 rev

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Açısal hız

ω = 2π·2200/60 = 230,4 rad/s

Frenin işi kinetik enerjiye eşittir

½·I·ω² = ½·27·230,4² = 716533 J
θ = 716533/150 = 4777 rad

Devir sayısı

N = θ/2π = 760,3 rev

Cevap

N = 760,3 rev
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ΔE = 12586 J

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Atalet momentleri

I1 = ½·30·0,45² = 3,038 kg·m²
I2 = 20·0,45² = 4,05 kg·m²

Açısal momentumun korunumu

n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 1150·3,038/7,088 = 492,9 rpm

Önceki ve sonraki kinetik enerji

E1 = ½·3,038·120,4² = 22026 J
E2 = ½·7,088·51,61² = 9440 J
ΔE = 22026 − 9440 = 12586 J

Cevap

ΔE = 12586 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: n2 = 485 rpm

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kaymasız hız

1500·150/450 = 500 rpm

Kaymayla

n2 = 500·0,97 = 485 rpm

Cevap

n2 = 485 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 1208 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 2900·25/45 = 1611 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 1611·60/80 = 1208 rpm

Cevap

nout = 1208 rpm

toplam oran = 2,4 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: x = −2,897 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(340/1,9) = 13,38 rad/s
ω·t = 13,38·0,8 = 10,7 rad

Yer değiştirme

x = A·cos(ω·t) = 10·cos(10,7) = −2,897 cm

Cevap

x = −2,897 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: xmax = 3,098 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Denge ve genlik

x₀ = m·g/k = 0,3·9,81/190 = 0,01549 m = A

En alt nokta

xmax = 2A = 0,03098 m = 3,098 cm

Cevap

xmax = 3,098 cm
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,04743

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(40000·10) = 1265 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 60/1265 = 0,04743

Cevap

ζ = 0,04743

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 7,337 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 5 + 80 = 85 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(85000/40) = 46,1 rad/s
fn = 46,1/(2π) = 7,337 Hz

Cevap

fn = 7,337 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics