Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
54 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 3 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Frenleme ne kadar sürer? t değerini bulun.
v₀ = 54 km/ha = −3 m/s²v = 0
t = s
2.KinematikZor
Bir top, yerden 20 m yükseklikteki bir çatının kenarından 7 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden en büyük yükseklik hmax değerini bulun.
v₀ = 7 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Newton yasalarıOrta
35 kg’lık bir kızak düz karda, yatayın 25° üstünde bir halatla 160 N kuvvetle çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Kızağın ivmesi a değerini bulun.
m = 35 kgF = 160 Nθ = 25°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
35° eğimli bir rampadaki 4,5 kg’lık bir blok, rampanın tepesindeki sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple 4 kg’lık asılı bir kütleye bağlıdır. Asılı kütle aşağı doğru hareket ediyor. Blok ile rampa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 4,5 kgm2 = 4 kgθ = 35°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 38 m/s hızla ve yatayın 70° üstünde, 76 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?
v₀ = 38 m/sθ = 70°x = 76 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
Bir top yer seviyesinden 37 m/s hızla ve yatayın 40° üstünde atılıyor. İnerken 11 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.
v₀ = 37 m/sθ = 40°hroof = 11 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
Bir lunapark rotorunda biniciler 1,5 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,5. g = 9,81 m/s² alın. En küçük dönme hızı n değerini dakikadaki devir cinsinden bulun.
r = 1,5 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
n = rpm
8.Dairesel hareketZor
1,5 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 0,8 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 12 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.
m = 0,8 kgr = 1,5 mvbottom = 12 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
Düz bir yolda 100 km/h hızla giden bir otomobil sert fren yapıyor ve tekerlekleri kilitli olarak kayarak duruyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,5’dir. Durma mesafesi d değerini bulun.
v = 100 km/hμ = 0,5g = 9,81 m/s²
d = m
10.İş ve enerjiZor
5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 1 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 3,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,15) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 500 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.
m = 5 kgh = 1 mL = 3,5 mμ = 0,15k = 500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
Yatay olarak 33 m/s hızla giden 16 kg’lık bir mermi, aynı doğru boyunca hareket eden iki parçaya ayrılarak patlıyor. 5 kg’lık parça 72 m/s hızla ileri devam ediyor. 11 kg’lık parçanın hızı v′2 değerini bulun (ilk yönde pozitif).
M = 16 kgu = 33 m/sm1 = 5 kgv′1 = 72 m/sm2 = 11 kg
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,25 kg’lık bir top bir duvara 25 m/s hızla çarpıyor ve 5 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 50 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.
m = 0,25 kgvin = 25 m/svout = 5 m/sΔt = 50 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Atalet momenti 27 kg·m² olan bir volan 2200 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 150 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?
I = 27 kg·m²n = 2200 rpmTb = 150 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
Düzgün dolu bir disk (kütle 30 kg, yarıçap 0,45 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 1150 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 20 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Bu süreçte ne kadar kinetik enerji ΔE kaybolur?
Mdisc = 30 kgMring = 20 kgR = 0,45 mn1 = 1150 rpm
ΔE = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1500 rpm ile dönen 150 mm’lik bir kasnak, %3 kaymayla bir kayış aracılığıyla 450 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.
n1 = 1500 rpmd1 = 150 mmd2 = 450 mms = 3 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde, 2900 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (25 diş) B dişlisini (45 diş) döndürüyor. C dişlisi (60 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (80 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.
nin = 2900 rpmA = 25B = 45C = 60D = 80
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
k = 340 N/m olan bir yaydaki 1,9 kg’lık kütle pozitif yönde 10 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,8 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.
m = 1,9 kgk = 340 N/mA = 10 cmt = 0,8 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 190 N/m olan uzamamış düşey bir yayın alt ucuna 0,3 kg’lık bir kütle bağlanıyor ve durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. Yayın en büyük uzaması xmax değerini cm cinsinden bulun.
m = 0,3 kgk = 190 N/mg = 9,81 m/s²
xmax = cm
19.Mekanik titreşimlerOrta
10 kg’lık bir kütle, rijitliği 40 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 60 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
m = 10 kgk = 40 kN/mc = 60 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
40 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 5 kN/m ve k₂ = 80 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 40 kgk1 = 5 kN/mk2 = 80 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: t = 5 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 54/3,6 = 15 m/s
Frenleme süresi
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 15/3 = 5 s
Cevap
t = 5 s
2.Kinematik
Cevap: hmax = 22,5 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Çatının üzerine yükselme
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 7²/(2·9,81) = 2,497 m
Yerden yükseklik
hmax = 20 + 2,497 = 22,5 m
Cevap
hmax = 22,5 m
3.Newton yasaları
Cevap: a = 1,78 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Normal kuvvet
N = m·g − F·sin θ = 343,4 − 160·sin 25° = 275,7 N
Yatay kuvvetler
m·a = F·cos θ − μ·N = 145 − 82,72
a = 62,29/35 = 1,78 m/s²
Cevap
a = 1,78 m/s²
4.Newton yasaları
Cevap: a = 0,9994 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
İp boyunca kuvvetler
m₂·g = 39,24 N
m₁·g·sin θ = 25,32 N
μ·m₁·g·cos θ = 5,424 N
Sistemin ivmesi
a = (39,24 − 25,32 − 5,424)/8,5 = 0,9994 m/s²
Cevap
a = 0,9994 m/s²
5.Eğik atış
Cevap: y = 41,08 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Duvara kadar süre
vx = 38·cos 70° = 13 m/s
t = x/vx = 76/13 = 5,848 s
O andaki yükseklik
y = 35,71·5,848 − ½·9,81·5,848² = 41,08 m
Cevap
y = 41,08 m
Top duvarda zaten aşağı inmektedir.
6.Eğik atış
Cevap: x = 122,8 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 28,34 m/s, vy = 23,78 m/s
Çatıya iniş süresi
Büyük kök: top iniyor.
11 = 23,78·t − 4,905·t²
t = (23,78 + √(23,78² − 2·9,81·11))/9,81 = 4,331 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 28,34·4,331 = 122,8 m
Cevap
x = 122,8 m
7.Dairesel hareket
Cevap: n = 34,54 rpm
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Biniciye etkiyen kuvvetler
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Açısal hız
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,5·1,5)) = 3,617 rad/s
Dönme hızı
n = ω·60/(2π) = 34,54 rpm
Cevap
n = 34,54 rpm
8.Dairesel hareket
Cevap: Ttop = 37,56 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Tepedeki hız
2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.
vtop² = 12² − 4·9,81·1,5 = 85,14 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,8·85,14/1,5 − 0,8·9,81 = 37,56 N
Cevap
Ttop = 37,56 N
9.İş ve enerji
Cevap: d = 78,65 m
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Temel birimlerde hız
v = 100/3,6 = 27,78 m/s
Enerji denkliği
½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 27,78²/(2·0,5·9,81) = 78,65 m
Cevap
d = 78,65 m
Hızı iki katına çıkarmak durma mesafesini dört katına çıkarır.
10.İş ve enerji
Cevap: x = 30,53 cm
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 49,05·(1 − 0,15·3,5) = 23,3 J
En büyük sıkışma
½kx² = 23,3 → x = √(2·23,3/500) = 0,3053 m = 30,53 cm
Cevap
x = 30,53 cm
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′2 = 15,27 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Önceki momentum
p = M·u = 16·33 = 528 kg·m/s
Sonraki momentum
528 = 5·72 + 11·v′2
v′2 = (528 − 360)/11 = 15,27 m/s
Cevap
v′2 = 15,27 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: J = 7,5 N·s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,25·(5 + 25) = 7,5 N·s
Cevap
J = 7,5 N·s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: N = 760,3 rev
Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.
Açısal hız
ω = 2π·2200/60 = 230,4 rad/s
Frenin işi kinetik enerjiye eşittir
½·I·ω² = ½·27·230,4² = 716533 J
θ = 716533/150 = 4777 rad
Devir sayısı
N = θ/2π = 760,3 rev
Cevap
N = 760,3 rev
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: ΔE = 12586 J
Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Kaymasız hız
1500·150/450 = 500 rpm
Kaymayla
n2 = 500·0,97 = 485 rpm
Cevap
n2 = 485 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: nout = 1208 rpm
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Birinci kademe
nB = 2900·25/45 = 1611 rpm = nC
İkinci kademe
nout = 1611·60/80 = 1208 rpm
Cevap
nout = 1208 rpm
toplam oran = 2,4 : 1
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: x = −2,897 cm
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Açısal frekans
ω = √(340/1,9) = 13,38 rad/s
ω·t = 13,38·0,8 = 10,7 rad
Yer değiştirme
x = A·cos(ω·t) = 10·cos(10,7) = −2,897 cm
Cevap
x = −2,897 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: xmax = 3,098 cm
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Denge ve genlik
x₀ = m·g/k = 0,3·9,81/190 = 0,01549 m = A
En alt nokta
xmax = 2A = 0,03098 m = 3,098 cm
Cevap
xmax = 3,098 cm
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,04743
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Kritik sönüm
cc = 2·√(k·m) = 2·√(40000·10) = 1265 N·s/m
Sönüm oranı
ζ = c/cc = 60/1265 = 0,04743
Cevap
ζ = 0,04743
ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 7,337 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.