Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
polisa = 4,5 m/s²otomobil28 m/s

Sabit 28 m/s hızla giden bir araç, duran bir polis arabasının yanından geçiyor. O anda polis arabası harekete geçiyor ve 4,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. Polis arabası başlangıç noktasından ne kadar uzakta yetişir? d değerini bulun.

vcar = 28 m/sapolice = 4,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematikZor
v₀ = 11 m/s25 m

Bir top, yerden 25 m yükseklikteki bir çatının kenarından 11 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 11 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
15 kg40°F = 160 Nμ = 0,1

15 kg’lık bir kızak düz karda, yatayın 40° üstünde bir halatla 160 N kuvvetle çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Kızağın ivmesi a değerini bulun.

m = 15 kgF = 160 Nθ = 40°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
θ = 35°blokv₀ = 9,5 m/s

Bir bloğa itme veriliyor ve 35° eğimli bir rampada 9,5 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?

v₀ = 9,5 m/sθ = 35°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
v0​ = ?40°R = 70 m

Bir top düz zeminden yatayın 40° üstünde atılıyor ve 70 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.

θ = 40°R = 70 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
h = 60 mv0​ = 24 m/s20°x = ?

Bir top 60 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 20° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 24 m/sθ = 20°h = 60 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 2,1 mω = ?

Bir lunapark rotorunda biniciler 2,1 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. En küçük açısal hız ω değerini rad/s cinsinden bulun.

r = 2,1 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Dairesel hareketZor
r = 0,6 mv = ?

0,6 m uzunluğunda bir ipe bağlı bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. g = 9,81 m/s² alın. İpin tam gergin kaldığı, tepedeki en küçük hız vmin nedir?

r = 0,6 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.İş ve enerjiOrta
36 km/h6°1800 kg

Kütlesi 1800 kg olan bir otomobil 6° eğimli bir yokuşu sabit 36 km/h hızla çıkıyor. Hava direnci ve yuvarlanma direnci toplamı 250 N’dir. Tekerleklerin vermesi gereken güç P değerini kW cinsinden bulun.

m = 1800 kgθ = 6°Fr = 250 Nv = 36 km/hg = 9,81 m/s²
P = kW
10.İş ve enerjiZor
k = 3000 N/m35°μ = 0,20,5 kg

35° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 3000 N/m olan bir yay, kütlesi 0,5 kg olan bir bloğa karşı 10 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)

m = 0,5 kgk = 3000 N/mx = 10 cmθ = 35°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
d = m
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
900 kg21 m/s1600 kg

21 m/s hızla giden 900 kg’lık bir otomobil, duran 1600 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Başlangıçtaki kinetik enerjinin yüzde kaçı ΔK/K kaybolur?

m1 = 900 kgv1 = 21 m/sm2 = 1600 kgv2 = 0
ΔK/K = %
12.Momentum ve çarpışmalarZor
17 m/s19 m/s

0,55 kg’lık bir top bir duvara 17 m/s hızla çarpıyor ve 19 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 10 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,55 kgvin = 17 m/svout = 19 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 1000 rpmTb​ = 115 N·mI = 32,5 kg·m²

Atalet momenti 32,5 kg·m² olan bir volan 1000 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 115 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Durması ne kadar sürer t?

I = 32,5 kg·m²n = 1000 rpmTb = 115 N·m
t = s
14.Rijit cismin dönmesiZor
3 m/sω

Kütlesi 7,5 kg olan bir ince halka kaymadan 3 m/s ile yuvarlanıyor. Toplam kinetik enerjisinin yüzde kaçı p dönme enerjisidir?

m = 7,5 kgv = 3 m/sI = m·r²
p = %
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 18, m = 3 mm

2900 rpm ile çalışan 7,5 kW’lık bir motor, 18 dişli ve 3 mm modüllü bir pinyonu tahrik ediyor. Pinyon dişlerine etkiyen teğetsel kuvvet Ft değerini bulun.

P = 7,5 kWn = 2900 rpmN1 = 18m = 3 mm
Ft = N
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 16B = 48C = 30D = 36

960 rpm’deki 4 kW’lık bir motor A dişlisini (16 diş) tahrik ediyor; A, B dişlisiyle (48 diş) kavrıyor. B ile aynı mil üzerindeki C dişlisi (30 diş), çıkış milindeki D dişlisini (36 diş) tahrik ediyor. Her dişli kavramasının verimi %95’dır. Çıkış torku Tout değerini bulun.

P = 4 kWnin = 960 rpmA = 16B = 48C = 30D = 36ηmesh = 95%
Tout = N·m
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = ?

Periyodu 1,3 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.

T = 1,3 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
t (s)x (cm)t = ?6

Bir cisim 2,7 s periyot ve 12 cm genlikle basit harmonik hareket yapıyor. Dengeden 6 cm’lik bir yer değiştirmeye gitmesi için gereken en kısa süre t nedir?

T = 2,7 sA = 12 cmx = 6 cm
t = s
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 4 kN/mζ = 0,7m = 2 kg

Rijitliği 4 kN/m olan bir yay üzerindeki 2 kg’lık bir kütlenin, 0,7 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 2 kgk = 4 kN/mζ = 0,7
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 10k2​ = 15m = 25 kg

25 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 10 kN/m, alttakinin k₂ = 15 kN/m. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 25 kgk1 = 10 kN/mk2 = 15 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: d = 348,4 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Eşit mesafeler

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·28/4,5 = 12,44 s

Yol

d = v·t = 28·12,44 = 348,4 m

Cevap

d = 348,4 m

O anda polis arabası 2v = 56 m/s hızla hareket eder.

2.Kinematik

Cevap: t = 3,642 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−25 = 11·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 11·t − 25 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (11 + √(11² + 2·9,81·25))/9,81 = 3,642 s

Cevap

t = 3,642 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 7,876 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Normal kuvvet

N = m·g − F·sin θ = 147,2 − 160·sin 40° = 44,3 N

Yatay kuvvetler

m·a = F·cos θ − μ·N = 122,6 − 4,43
a = 118,1/15 = 7,876 m/s²

Cevap

a = 7,876 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: d = 5,91 m

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Yavaşlama

İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.

a = 9,81·(sin 35° + 0,25·cos 35°) = 7,636 m/s²

Yol

d = v₀²/(2a) = 9,5²/(2·7,636) = 5,91 m

Cevap

d = 5,91 m
5.Eğik atış

Cevap: v0 = 26,41 m/s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Menzil formülünü v₀ için çözün

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·70/sin 80°) = 26,41 m/s

Cevap

v0 = 26,41 m/s
6.Eğik atış

Cevap: x = 99,97 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 24·cos 20° = 22,55 m/s
vy = v0·sin θ = 24·sin 20° = 8,208 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 60 + 8,208·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (8,208 + √(67,38 + 1177))/9,81 = 4,433 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 22,55·4,433 = 99,97 m

Cevap

x = 99,97 m
7.Dairesel hareket

Cevap: ω = 2,583 rad/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Biniciye etkiyen kuvvetler

N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g

Açısal hız

ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,7·2,1)) = 2,583 rad/s

Cevap

ω = 2,583 rad/s
8.Dairesel hareket

Cevap: vmin = 2,426 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Tepede gerilme kuvveti sıfır

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·0,6) = 2,426 m/s

Cevap

vmin = 2,426 m/s
9.İş ve enerji

Cevap: P = 20,96 kW

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Güç, kuvvet çarpı hızdır: P = F·v.

İtici kuvvet

m·g = 1800·9,81 = 17658 N
mg·sin θ = 17658·sin 6° = 1846 N
F = 1846 + 250 = 2096 N

Güç

v = 36/3,6 = 10 m/s
P = F·v = 2096·10 = 20958 W = 20,96 kW

Cevap

P = 20,96 kW
10.İş ve enerji

Cevap: d = 4,147 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·3000·0,1² = 15 J

Eğim boyunca enerji denkliği

m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 15/(4,905·(0,5736 + 0,2·0,8192)) = 4,147 m

Cevap

d = 4,147 m
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: ΔK/K = 64 %

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Ortak hız

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 900·21/2500 = 7,56 m/s

Önceki ve sonraki kinetik enerji

Kbefore = ½·900·21² = 198450 J
Kafter = ½·2500·7,56² = 71442 J

Kaybolan kesir

ΔK/K = 127008/198450 = 64 %

Cevap

ΔK/K = 64 %

Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 19,8 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,55·(19 + 17) = 19,8 N·s

Cevap

J = 19,8 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: t = 29,59 s

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Açısal hız

ω = 2π·1000/60 = 104,7 rad/s

Yavaşlama ve süre

α = Tb/I = 115/32,5 = 3,538 rad/s²
t = ω/α = 104,7/3,538 = 29,59 s

Cevap

t = 29,59 s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: p = 50 %

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Öteleme ve dönme kısımları

Etrans = ½·m·v² = ½·7,5·3² = 33,75 J
Erot = ½·I·ω² = ½·1·m·r²·(v/r)² = 1·33,75 = 33,75 J

Dönme payı

p = 33,75/67,5·100% = c/(1 + c)·100% = 50%

Cevap

p = 50 %

Pay yalnızca şekle bağlıdır, kütleye ya da hıza değil.

15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Ft = 914,7 N

Dişli geometrisi: m modülü diş boyutunu belirler. N dişli bir dişlinin bölüm dairesi çapı d = m·N’dir, birbirine geçen iki dişlinin modülü aynıdır ve eksenler arası mesafeleri a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2’dir. Bölüm dairesi hızı v = π·d·n/60’tır ve teğetsel diş kuvveti torktan bulunur: Ft = 2T/d.

Pinyondaki tork

ω = 2π·2900/60 = 303,7 rad/s
T = P/ω = 7500/303,7 = 24,7 N·m

Bölüm dairesi çapı

d = m·N = 3·18 = 54 mm

Teğetsel kuvvet

Ft = 2T/d = 2·24,7/0,054 = 914,7 N

Cevap

Ft = 914,7 N
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Tout = 129,3 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Çıkış hızı

nout = 960·(16/48)·(30/36) = 266,7 rpm
ωout = 2π·266,7/60 = 27,93 rad/s

Çıkış gücü ve tork

Pout = 4000·0,95² = 3610 W
Tout = Pout/ωout = 3610/27,93 = 129,3 N·m

Cevap

Tout = 129,3 N·m
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: L = 0,4199 m

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Uzunluk için çözün

L = g·(T/2π)² = 9,81·(1,3/2π)² = 0,4199 m

Cevap

L = 0,4199 m
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: t = 0,225 s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = 2π/T = 2π/2,7 = 2,327 rad/s

Zaman için çözün

0,5 = sin(ω·t) → ω·t = arcsin(0,5) = 0,5236 rad
t = 0,5236/2,327 = 0,225 s

Cevap

t = 0,225 s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 5,083 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(4000/2) = 44,72 rad/s
fn = 44,72/(2π) = 7,118 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 7,118·√(1 − 0,7²) = 5,083 Hz

Cevap

fd = 5,083 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 6 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/10 + 1/15 → keq = 10·15/(10 + 15) = 6 kN/m

Cevap

keq = 6 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics