Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Sabit 15 m/s hızla giden bir araç, duran bir polis arabasının yanından geçiyor. O anda polis arabası harekete geçiyor ve 3,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. Polis arabasının yetişmesi ne kadar sürer? t değerini bulun.
vcar = 15 m/sapolice = 3,5 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematikZor
Bir top, yerden 30 m yükseklikteki bir çatının kenarından 12 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 12 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
11 kg’lık bir blok, yatayla 20° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 11 kgθ = 20°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Düz bir zemindeki iki blok hafif yatay bir iple bağlıdır. 120 N’luk yatay bir kuvvet öndeki 12 kg’lık bloğu çekiyor; 11 kg’lık blok arkadan çekiliyor. İki blok için de kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Blokların ivmesi a değerini bulun.
m1 = 11 kgm2 = 12 kgF = 120 Nμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 14 m/s hızla ve yatayın 25° üstünde, 12 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?
v₀ = 14 m/sθ = 25°x = 12 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
Bir top 40 m’lik bir uçurumun tepesinden 19 m/s hızla ve yatayın 35° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.
v₀ = 19 m/sθ = 35°h = 40 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
Bir lunapark rotorunda biniciler 2,3 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,5. g = 9,81 m/s² alın. En küçük dönme hızı n değerini dakikadaki devir cinsinden bulun.
r = 2,3 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
n = rpm
8.Dairesel hareketZor
4 kg’lık bir araba sürtünmesiz bir pistte 39 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor ve 10 m yarıçaplı düşey bir çemberden geçiyor. g = 9,81 m/s² alın. Çemberin dibinde pistin arabaya uyguladığı normal kuvvet Nbottom değerini bulun.
m = 4 kgh = 39 mR = 10 mg = 9,81 m/s²
Nbottom = N
9.İş ve enerjiOrta
Kütlesi 1500 kg olan bir otomobil 5° eğimli bir yokuşu sabit 72 km/h hızla çıkıyor. Hava direnci ve yuvarlanma direnci toplamı 300 N’dir. Tekerleklerin vermesi gereken güç P değerini kW cinsinden bulun.
Kütlesi 10 kg olan bir araba, 1 m yarıçaplı düşey bir dairesel halkaya giden sürtünmesiz bir rayda 2,6 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Halkanın tepesinde rayın arabaya uyguladığı normal kuvvet N değerini bulun.
m = 10 kgh = 2,6 mR = 1 mg = 9,81 m/s²
N = N
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
14 m/s hızla giden 1500 kg’lık bir otomobil, duran 800 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Başlangıçtaki kinetik enerjinin yüzde kaçı ΔK/K kaybolur?
m1 = 1500 kgv1 = 14 m/sm2 = 800 kgv2 = 0
ΔK/K = %
12.Momentum ve çarpışmalarZor
Bir kavşakta 20 m/s hızla doğuya giden 1500 kg’lık bir otomobil, 23 m/s hızla kuzeye giden 900 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın doğudan kuzeye doğru ölçülen yönü θ değerini bulun.
m1 = 1500 kgv1 = 20 m/s (E)m2 = 900 kgv2 = 23 m/s (N)
θ = °
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Kütlesi 5,5 kg ve uzunluğu 1,6 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken açısal hızını ω bulun.
m = 5,5 kgL = 1,6 mg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir içi boş küre yatayla 30° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Merkezinin ivmesini a bulun.
θ = 30°I = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²
a = m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1440 rpm ile çalışan 7,5 kW’lık bir motor 25 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 50 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %97. Motor milindeki tork T1 değerini bulun.
P = 7,5 kWn1 = 1440 rpmN1 = 25N2 = 50η = 97%
T1 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Açık bir kayış, 720 rpm ile dönen 100 mm’lik bir tahrik kasnağını 300 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 500 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,3 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 2000 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).
Başka bir gezegendeki bir astronot, 0,7 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 1,57 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.
L = 0,7 mT = 1,57 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
Bir cisim 1,7 s periyot ve 20 cm genlikle basit harmonik hareket yapıyor. 20 cm’lik en büyük yer değiştirmesinden 6 cm’lik bir yer değiştirmeye gitmesi için gereken en kısa süre t nedir?
T = 1,7 sA = 20 cmx = 6 cm
t = s
19.Mekanik titreşimlerOrta
Rijitliği 200 kN/m olan bir yay üzerindeki 10 kg’lık bir kütlenin, 0,4 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.
m = 10 kgk = 200 kN/mζ = 0,4
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
20 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 15 kN/m, alttakinin k₂ = 10 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 20 kgk1 = 15 kN/mk2 = 10 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: t = 8,571 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Eşit mesafeler
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·15/3,5 = 8,571 s
Cevap
t = 8,571 s
O anda polis arabası 2v = 30 m/s hızla hareket eder.
2.Kinematik
Cevap: t = 3,982 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−30 = 12·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 12·t − 30 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (12 + √(12² + 2·9,81·30))/9,81 = 3,982 s
Cevap
t = 3,982 s
3.Newton yasaları
Cevap: a = 0,5897 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Duvara kadar süre
vx = 14·cos 25° = 12,69 m/s
t = x/vx = 12/12,69 = 0,9458 s
O andaki yükseklik
y = 5,917·0,9458 − ½·9,81·0,9458² = 1,208 m
Cevap
y = 1,208 m
Top duvarda zaten aşağı inmektedir.
6.Eğik atış
Cevap: H = 46,05 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Düşey atış hızı
vy = 19·sin 35° = 10,9 m/s
Uçurumun üstündeki yükselme
Δh = vy²/(2g) = 10,9²/(2·9,81) = 6,053 m
Yerden yükseklik
H = 40 + 6,053 = 46,05 m
Cevap
H = 46,05 m
7.Dairesel hareket
Cevap: n = 27,89 rpm
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Biniciye etkiyen kuvvetler
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Açısal hız
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,5·2,3)) = 2,921 rad/s
Dönme hızı
n = ω·60/(2π) = 27,89 rpm
Cevap
n = 27,89 rpm
8.Dairesel hareket
Cevap: Nbottom = 345,3 N
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Enerjinin korunumundan hız
v² = 2·9,81·39 = 765,2 m²/s²
Kuvvetler
Merkeze doğru pozitiftir.
N = m·v²/R + m·g = 4·765,2/10 + 39,24 = 345,3 N
Cevap
Nbottom = 345,3 N
9.İş ve enerji
Cevap: P = 31,65 kW
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Güç, kuvvet çarpı hızdır: P = F·v.
İtici kuvvet
m·g = 1500·9,81 = 14715 N
mg·sin θ = 14715·sin 5° = 1282 N
F = 1282 + 300 = 1582 N
Güç
v = 72/3,6 = 20 m/s
P = F·v = 1582·20 = 31650 W = 31,65 kW
Cevap
P = 31,65 kW
10.İş ve enerji
Cevap: N = 19,62 N
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Dairesel bir yörüngede merkeze doğru net kuvvet mv²/r’ye eşit olmalıdır.
Tepedeki hız
v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(2,6 − 2) = 11,77 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
m·g = 10·9,81 = 98,1 N
N = mv²/R − mg = 10·11,77/1 − 98,1 = 19,62 N
Cevap
N = 19,62 N
Araba h = 2,5R olduğunda halkayı ancak tamamlar; o zaman tepede N = 0 olur.
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK/K = 34,78 %
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1500·14/2300 = 9,13 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·1500·14² = 147000 J
Kafter = ½·2300·9,13² = 95870 J
Kaybolan kesir
ΔK/K = 51130/147000 = 34,78 %
Cevap
ΔK/K = 34,78 %
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: θ = 34,61 °
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentum bileşenleri
px = 1500·20 = 30000 kg·m/s
py = 900·23 = 20700 kg·m/s
Yön
tan θ = py/px = 0,69 → θ = 34,61°
Cevap
θ = 34,61°
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: ω = 4,289 rad/s
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Hareket denklemleri
m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,6667·m·r²·(a/r) → f = 0,6667·m·a
İvme
a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 30°/1,667 = 2,943 m/s²
Cevap
a = 2,943 m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: T1 = 49,74 N·m
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Motor torku
ω₁ = 2π·1440/60 = 150,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 7500/150,8 = 49,74 N·m
Cevap
T1 = 49,74 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: P = 4,225 kW
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Sarılma açısı
θ = 2,739 rad
Gevşek taraftaki çekme kuvveti
eμθ = e0,8217 = 2,274, T₂ = 2000/2,274 = 879,4 N
Güç
P = (2000 − 879,4)·3,77 = 4,225 kW
Cevap
P = 4,225 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: g = 11,21 m/s²
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
g için çözün
g = 4π²·L/T² = 4π²·0,7/1,57² = 11,21 m/s²
Cevap
g = 11,21 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: t = 0,3426 s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = 2π/T = 2π/1,7 = 3,696 rad/s
Zaman için çözün
0,3 = cos(ω·t) → ω·t = arccos(0,3) = 1,266 rad
t = 1,266/3,696 = 0,3426 s
Cevap
t = 0,3426 s
19.Mekanik titreşimler
Cevap: fd = 20,63 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Sönümsüz doğal frekans
ωn = √(200000/10) = 141,4 rad/s
fn = 141,4/(2π) = 22,51 Hz
Sönümlü doğal frekans
fd = fn·√(1 − ζ²) = 22,51·√(1 − 0,4²) = 20,63 Hz
Cevap
fd = 20,63 Hz
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 2,757 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.