Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
80 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 7,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Frenleme ne kadar sürer? t değerini bulun.
v₀ = 80 km/ha = −7,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematikZor
Bir model roket durgun hâlden dik olarak yukarı fırlatılıyor. Motoru ona 2,5 s boyunca 26 m/s² sabit yukarı ivme veriyor; ardından motor duruyor ve roket serbestçe hareket ediyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Fırlatmadan ne kadar sonra yere çarpar? t değerini bulun.
a = 26 m/s²t1 = 2,5 sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
40 kg’lık bir kızak düz karda, yatayın 35° üstünde bir halatla 150 N kuvvetle çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Kızağın ivmesi a değerini bulun.
m = 40 kgF = 150 Nθ = 35°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
30° eğimli bir rampadaki 2 kg’lık bir blok, rampanın tepesindeki sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple 7 kg’lık asılı bir kütleye bağlıdır. Asılı kütle aşağı doğru hareket ediyor. Blok ile rampa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 2 kgm2 = 7 kgθ = 30°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 45° üstünde atılıyor ve 10 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.
θ = 45°R = 10 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
Bir top 15 m’lik bir uçurumun tepesinden 16 m/s hızla ve yatayın 65° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.
v₀ = 16 m/sθ = 65°h = 15 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
2 m uzunluğundaki bir ipe bağlı küçük bir top, ip düşeyle sabit 15° açı yapacak şekilde yatay bir çemberde dönüyor (konik sarkaç). g = 9,81 m/s² alın. Bir tur için geçen süre T değerini bulun.
L = 2 mθ = 15°g = 9,81 m/s²
T = s
8.Dairesel hareketZor
0,5 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 1,3 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 7,5 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.
m = 1,3 kgr = 0,5 mvbottom = 7,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
Bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. Eğim boyunca 20 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.
θ = 40°μ = 0,25d = 20 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
1 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 3 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 3,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,15) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 500 N/m) çarpıyor. Blok yaya ulaştığındaki hızı v değerini bulun.
m = 1 kgh = 3 mL = 3,5 mμ = 0,15k = 500 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
22 m/s hızla giden 1100 kg’lık bir otomobil, duran 1000 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?
m1 = 1100 kgv1 = 22 m/sm2 = 1000 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,4 kg’lık bir top bir duvara 12 m/s hızla çarpıyor ve 7 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 20 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.
m = 0,4 kgvin = 12 m/svout = 7 m/sΔt = 20 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Kütlesi 13 kg ve uzunluğu 1,9 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay tutuluyor. Duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Bırakıldıktan hemen sonra mafsalın çubuğa uyguladığı düşey kuvveti R bulun.
m = 13 kgL = 1,9 mg = 9,81 m/s²
R = N
14.Rijit cismin dönmesiZor
Kütlesi 11,5 kg olan bir ince halka kaymadan 6 m/s ile yuvarlanıyor. Toplam kinetik enerjisini Ek bulun.
m = 11,5 kgv = 6 m/sI = m·r²
Ek = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
960 rpm’deki 2,2 kW’lık bir motor 4 ağızlı bir sonsuz vidayı tahrik ediyor. Sonsuz vida çarkının 36 dişi var ve aktarmanın verimi %50’tür. Çark milindeki çıkış torku Tw değerini bulun.
z = 4Nw = 36n = 960 rpmP = 2,2 kWη = 50%
Tw = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Açık bir kayış, 720 rpm ile dönen 120 mm’lik bir tahrik kasnağını 400 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 1200 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,35 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 1000 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).
Başka bir gezegendeki bir astronot, 1,3 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 3,71 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.
L = 1,3 mT = 3,71 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 440 N/m olan bir yaya bağlı 0,2 kg’lık bir kütle denge konumundan 4 cm çekilip serbest bırakılıyor. Salınımın toplam enerjisi E değerini bulun.
m = 0,2 kgk = 440 N/mA = 4 cm
E = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
20 kg’lık bir kütle, rijitliği 50 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 160 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
m = 20 kgk = 50 kN/mc = 160 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
100 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 80 kN/m ve k₂ = 60 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 100 kgk1 = 80 kN/mk2 = 60 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: t = 2,963 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s
Frenleme süresi
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 22,22/7,5 = 2,963 s
Cevap
t = 2,963 s
2.Kinematik
Cevap: t = 16,9 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Motorlu evre
v₁ = 26·2,5 = 65 m/s
h₁ = ½·26·2,5² = 81,25 m
Yere kadar serbest uçuş
−h₁ = v₁·t₂ − ½·g·t₂² denklemini pozitif kök için çözün.
t₂ = (65 + √(65² + 2·9,81·81,25))/9,81 = 14,4 s
t = 2,5 + 14,4 = 16,9 s
Cevap
t = 16,9 s
3.Newton yasaları
Cevap: a = 0,7741 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Normal kuvvet
N = m·g − F·sin θ = 392,4 − 150·sin 35° = 306,4 N
Yatay kuvvetler
m·a = F·cos θ − μ·N = 122,9 − 91,91
a = 30,96/40 = 0,7741 m/s²
Cevap
a = 0,7741 m/s²
4.Newton yasaları
Cevap: a = 6,162 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
İp boyunca kuvvetler
m₂·g = 68,67 N
m₁·g·sin θ = 9,81 N
μ·m₁·g·cos θ = 3,398 N
Sistemin ivmesi
a = (68,67 − 9,81 − 3,398)/9 = 6,162 m/s²
Cevap
a = 6,162 m/s²
5.Eğik atış
Cevap: v0 = 9,905 m/s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Menzil formülünü v₀ için çözün
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·10/sin 90°) = 9,905 m/s
Cevap
v0 = 9,905 m/s
6.Eğik atış
Cevap: H = 25,72 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Düşey atış hızı
vy = 16·sin 65° = 14,5 m/s
Uçurumun üstündeki yükselme
Δh = vy²/(2g) = 14,5²/(2·9,81) = 10,72 m
Yerden yükseklik
H = 15 + 10,72 = 25,72 m
Cevap
H = 25,72 m
7.Dairesel hareket
Cevap: T = 2,788 s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Çemberin yarıçapı
r = L·sin θ = 2·sin 15° = 0,5176 m
Sürat
İp gerilmesi ve yerçekimi birlikte içe doğru kuvveti verir: tan θ = v²/(r·g).
v = √(r·g·tan θ) = √(0,5176·9,81·tan 15°) = 1,166 m/s
Periyot
T = 2π·r/v = 2π·0,5176/1,166 = 2,788 s
Cevap
T = 2,788 s
8.Dairesel hareket
Cevap: Ttop = 82,48 N
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepedeki hız
2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.
vtop² = 7,5² − 4·9,81·0,5 = 36,63 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,3·36,63/0,5 − 1,3·9,81 = 82,48 N
Cevap
Ttop = 82,48 N
9.İş ve enerji
Cevap: v = 13,31 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Eğim boyunca enerji denkliği
Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·20·(0,6428 − 0,25·0,766)) = 13,31 m/s
Cevap
v = 13,31 m/s
10.İş ve enerji
Cevap: v = 6,968 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 9,81·(3 − 0,15·3,5) = 24,28 J
Yaydaki hız
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·2,475) = 6,968 m/s
Cevap
v = 6,968 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK = 126762 J
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1100·22/2100 = 11,52 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·1100·22² = 266200 J
Kafter = ½·2100·11,52² = 139438 J
Kaybolan enerji
ΔK = 266200 − 139438 = 126762 J
Cevap
ΔK = 126762 J
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: J = 7,6 N·s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,4·(7 + 12) = 7,6 N·s
Cevap
J = 7,6 N·s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: R = 31,88 N
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Mafsala göre momentler
Bırakma anında ω = 0’dır, bu yüzden merkezcil ivme yoktur ve merkez doğrudan aşağı ivmelenir.
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Öteleme ve dönme kısımları
Etrans = ½·m·v² = ½·11,5·6² = 207 J
Erot = ½·I·ω² = ½·1·m·r²·(v/r)² = 1·207 = 207 J
Toplam
Ek = 207 + 207 = 414 J
Cevap
Ek = 414 J
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: Tw = 98,48 N·m
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Çark hızı
nw = n·z/Nw = 960·4/36 = 106,7 rpm
Çıkış torku
ωw = 2π·106,7/60 = 11,17 rad/s
Tw = η·P/ωw = 0,5·2200/11,17 = 98,48 N·m
Cevap
Tw = 98,48 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: P = 2,889 kW
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Sarılma açısı
θ = 2,908 rad
Gevşek taraftaki çekme kuvveti
eμθ = e1,018 = 2,767, T₂ = 1000/2,767 = 361,4 N
Güç
P = (1000 − 361,4)·4,524 = 2,889 kW
Cevap
P = 2,889 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: g = 3,729 m/s²
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
g için çözün
g = 4π²·L/T² = 4π²·1,3/3,71² = 3,729 m/s²
Cevap
g = 3,729 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: E = 0,352 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(440/0,2) = 46,9 rad/s
Enerji
E = ½·k·A² = ½·440·0,04² = 0,352 J
Cevap
E = 0,352 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,08
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Kritik sönüm
cc = 2·√(k·m) = 2·√(50000·20) = 2000 N·s/m
Sönüm oranı
ζ = c/cc = 160/2000 = 0,08
Cevap
ζ = 0,08
ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 5,955 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.