Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
50 km/h hızla giden bir sürücü bir engel görüyor. Tepki süresi 1,3 s’dir; ardından otomobil 5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Engeli gördüğü andan itibaren toplam durma mesafesi d değerini bulun.
v₀ = 50 km/htr = 1,3 sa = −5 m/s²
d = m
2.KinematikZor
Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 11 s boyunca 1 m/s² ile hızlanıyor, sonra 7 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 5 m/s² ile fren yapıyor. Toplam yolculuk süresi t değerini bulun.
a1 = 1 m/s²t1 = 11 st2 = 7 sa3 = −5 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
17 kg’lık bir blok, yatayla 25° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 17 kgθ = 25°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Yatay bir masa üzerindeki 6 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 2,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 6 kgm2 = 2,5 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 32 m/s hızla atılıyor ve 45 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.
v₀ = 32 m/sR = 45 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
Bir top 60 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 50° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.
v0 = 35 m/sθ = 50°h = 60 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
Bir lunapark rotorunda biniciler 3,6 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. En küçük açısal hız ω değerini rad/s cinsinden bulun.
r = 3,6 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Dairesel hareketZor
170 m yarıçaplı bir viraj 15° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,1’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı eğimden aşağı kaymadan alabileceği en düşük hız vmin değerini bulun.
r = 170 mθ = 15°μs = 0,1g = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.İş ve enerjiOrta
5 kg kütleli bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğimde 14 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,2. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.
m = 5 kgθ = 40°μ = 0,2d = 14 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
Kütlesi 20 kg olan bir blok, 30° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 175 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,15’tür. Blok eğim boyunca 10 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.
24 m/s hızla giden 1100 kg’lık bir otomobil, duran 1700 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?
m1 = 1100 kgv1 = 24 m/sm2 = 1700 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,4 kg’lık bir top bir duvara 28 m/s hızla çarpıyor ve 4 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 20 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.
m = 0,4 kgvin = 28 m/svout = 4 m/sΔt = 20 ms
Favg = N
13.Rijit cismin dönmesiOrta
9 kg’lık bir blok, sürtünmesiz yatay bir akson üzerinde dönen, kütlesi 11,5 kg ve yarıçapı 0,4 m olan düzgün dolu bir disk olan makaraya sarılı hafif bir ipten asılıdır. Blok duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Makaranın açısal ivmesini α bulun.
m = 9 kgM = 11,5 kgR = 0,4 mg = 9,81 m/s²
α = rad/s²
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir kişi sürtünmesiz bir döner tablada duruyor ve her elinde eksenden 0,9 m uzakta 3,5 kg’lık bir dambıl tutuyor. Kişi ve tablanın tek başına eksene göre atalet momenti 4 kg·m²’dir. 20 devir/dakika ile dönüyorlar, sonra dambılları eksenden 0,2 m uzağa çekiyorlar. Dambılları nokta kütle sayın. Yeni hızı n2 devir/dakika cinsinden bulun.
960 rpm ile çalışan 4 kW’lık bir motor 16 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 30 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %96. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.
P = 4 kWn1 = 960 rpmN1 = 16N2 = 30η = 96%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde, 1500 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (18 diş) B dişlisini (36 diş) döndürüyor. C dişlisi (16 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (25 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.
nin = 1500 rpmA = 18B = 36C = 16D = 25
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
k = 60 N/m olan bir yaydaki 0,9 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 17 cm genlikle salınıyor. Dengeden 4 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.
m = 0,9 kgk = 60 N/mA = 17 cmx = 4 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 250 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 8 cm genlikle salınıyor. Kütle dengeden 7 cm uzaktayken yayda depolanan enerji U değerini bulun.
k = 250 N/mA = 8 cmx = 7 cm
U = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
20 kg’lık bir kütle, rijitliği 12 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 200 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
m = 20 kgk = 12 kN/mc = 200 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
20 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 5 kN/m ve k₂ = 80 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 20 kgk1 = 5 kN/mk2 = 80 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: d = 37,35 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s
Tepki mesafesi
d1 = v₀·tr = 13,89·1,3 = 18,06 m
Fren mesafesi
d2 = v₀²/(2a) = 13,89²/(2·5) = 19,29 m
Toplam
d = 18,06 + 19,29 = 37,35 m
Cevap
d = 37,35 m
2.Kinematik
Cevap: t = 20,2 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
En yüksek hız
v = a1·t1 = 1·11 = 11 m/s
Frenleme süresi
t3 = v/a3 = 11/5 = 2,2 s
Toplam süre
t = 11 + 7 + 2,2 = 20,2 s
Cevap
t = 20,2 s
3.Newton yasaları
Cevap: a = 1,479 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Menzil formülü
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·45/32² = 0,4311
Açı
2θ = 25,54° → θ = 12,77°
Cevap
θ = 12,77°
Diğer çözüm 90° − θ = 77,23°.
6.Eğik atış
Cevap: t = 7,172 s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 35·cos 50° = 22,5 m/s
vy = v0·sin θ = 35·sin 50° = 26,81 m/s
Havada kalma süresi
y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.
0 = 60 + 26,81·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (26,81 + √(718,9 + 1177))/9,81 = 7,172 s
Cevap
t = 7,172 s
7.Dairesel hareket
Cevap: ω = 3,014 rad/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Biniciye etkiyen kuvvetler
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Açısal hız
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,3·3,6)) = 3,014 rad/s
Cevap
ω = 3,014 rad/s
8.Dairesel hareket
Cevap: vmin = 16,52 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Kuvvet dengeleri
Sürtünme eğim yukarı yönlüdür.
N·(sin θ − μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ + μ·sin θ) = m·g
Sürat
v = √(170·9,81·0,1622/0,9918) = 16,52 m/s
Cevap
vmin = 16,52 m/s
(59,46 km/h)
9.İş ve enerji
Cevap: Wf = 105,2 J
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Sürtünme kuvveti
N = mg·cos θ = 49,05·0,766 = 37,57 N
F = μN = 0,2·37,57 = 7,515 N
Sürtünmeye karşı iş
Wf = F·d = 7,515·14 = 105,2 J
Cevap
Wf = 105,2 J
10.İş ve enerji
Cevap: v = 7,17 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Eğim boyunca kuvvetler
m·g = 20·9,81 = 196,2 N
mg·sin θ = 98,1 N
μ·mg·cos θ = 25,49 N
İş–enerji
½mv² = (175 − 123,6)·10 = 514,1 J
v = √(2·514,1/20) = 7,17 m/s
Cevap
v = 7,17 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK = 192343 J
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1100·24/2800 = 9,429 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·1100·24² = 316800 J
Kafter = ½·2800·9,429² = 124457 J
Kaybolan enerji
ΔK = 316800 − 124457 = 192343 J
Cevap
ΔK = 192343 J
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: Favg = 640 N
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,4·(4 + 28) = 12,8 N·s
Ortalama kuvvet
Favg = J/Δt = 12,8/0,02 = 640 N
Cevap
Favg = 640 N
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: α = 14,96 rad/s²
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Atalet momentleri
I1 = 4 + 2·3,5·0,9² = 9,67 kg·m²
I2 = 4 + 2·3,5·0,2² = 4,28 kg·m²
Açısal momentumun korunumu
n2 = n1·I1/I2 = 20·9,67/4,28 = 45,19 rpm
Cevap
n2 = 45,19 rpm
Kinetik enerji artar: ek enerji, kişinin dambılları çekerken yaptığı işten gelir.
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: T2 = 71,62 N·m
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Motor torku
ω₁ = 2π·960/60 = 100,5 rad/s
T1 = P/ω₁ = 4000/100,5 = 39,79 N·m
Çıkış torku
T2 = 39,79·30/16·0,96 = 71,62 N·m
Cevap
T2 = 71,62 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: nout = 480 rpm
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Birinci kademe
nB = 1500·18/36 = 750 rpm = nC
İkinci kademe
nout = 750·16/25 = 480 rpm
Cevap
nout = 480 rpm
toplam oran = 3,125 : 1
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: v = 1,349 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(60/0,9) = 8,165 rad/s
x’teki hız
v = ω·√(A² − x²) = 8,165·√(0,17² − 0,04²) = 1,349 m/s
Cevap
v = 1,349 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: U = 0,6125 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Toplam enerji
E = ½·k·A² = ½·250·0,08² = 0,8 J
x’teki yay enerjisi
U = ½·k·x² = ½·250·0,07² = 0,6125 J
Cevap
U = 0,6125 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,2041
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Kritik sönüm
cc = 2·√(k·m) = 2·√(12000·20) = 979,8 N·s/m
Sönüm oranı
ζ = c/cc = 200/979,8 = 0,2041
Cevap
ζ = 0,2041
ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 10,38 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.