Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)t = ?16,67

60 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 3,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Frenleme ne kadar sürer? t değerini bulun.

v₀ = 60 km/ha = −3,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematikZor
t (s)v (m/s)7 s

Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 7 s boyunca 1 m/s² ile hızlanıyor, sonra 11 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 3 m/s² ile fren yapıyor. İki durak arasındaki toplam mesafe s değerini bulun.

a1 = 1 m/s²t1 = 7 st2 = 11 sa3 = −3 m/s²
s = m
3.Newton yasalarıOrta
θ = 25°a = ?m = 11 kg

11 kg’lık bir blok, yatayla 25° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 11 kgθ = 25°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 3 kg5 kgμ = 0,2

Yatay bir masa üzerindeki 3 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 3 kgm2 = 5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = 36 m/s65°x = ?

Bir top düz zeminden yatayın 65° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 36 m/sθ = 65°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Eğik atışZor
24 mv0​ = 40 m/s45°x = ?

Bir top yer seviyesinden 40 m/s hızla ve yatayın 45° üstünde atılıyor. İnerken 24 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.

v₀ = 40 m/sθ = 45°hroof = 24 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
θ = ?merkeze90 km/h

Bir yol mühendisi otomobillerin 300 m yarıçaplı bir virajı sürtünmeye dayanmadan 90 km/h ile almasını istiyor. g = 9,81 m/s² alın. Eğim açısı θ değerini bulun.

r = 300 mv = 90 km/hg = 9,81 m/s²
θ = °
8.Dairesel hareketZor
r = 0,5 m11,5 m/svtop​ = ?

0,5 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 0,8 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 11,5 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.

m = 0,8 kgr = 0,5 mvbottom = 11,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
90 km/h8°1800 kg

Kütlesi 1800 kg olan bir otomobil 8° eğimli bir yokuşu sabit 90 km/h hızla çıkıyor. Hava direnci ve yuvarlanma direnci toplamı 700 N’dir. Tekerleklerin vermesi gereken güç P değerini kW cinsinden bulun.

m = 1800 kgθ = 8°Fr = 700 Nv = 90 km/hg = 9,81 m/s²
P = kW
10.İş ve enerjiZor
h = 3,5 mL = 1,5 mμ = 0,1k = 1500 N/m

2,5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 3,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 1,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,1) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 1500 N/m) çarpıyor. Blok yaya ulaştığındaki hızı v değerini bulun.

m = 2,5 kgh = 3,5 mL = 1,5 mμ = 0,1k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
1,5 kg5 m/s2,5 kg

5 m/s hızla giden 1,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 2,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra birinci kızağın hızı v′1 değerini bulun (ilk hareket yönü pozitif).

m1 = 1,5 kgm2 = 2,5 kgv1 = 5 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
15 m/s15 m/s

0,25 kg’lık bir top bir duvara 15 m/s hızla çarpıyor ve 15 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 10 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,25 kgvin = 15 m/svout = 15 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
v = ?L = 1 mm = 2,5 kg

Kütlesi 2,5 kg ve uzunluğu 1 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken serbest ucun hızını v bulun.

m = 2,5 kgL = 1 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 25°a

Bir dolu küre yatayla 25° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Merkezinin ivmesini a bulun.

θ = 25°I = (2/5)·m·r²g = 9,81 m/s²
a = m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 160 mmd2​ = 200 mm1500 rpmn2​ = ?

1500 rpm ile dönen 160 mm’lik bir kasnak, %1,5 kaymayla bir kayış aracılığıyla 200 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.

n1 = 1500 rpmd1 = 160 mmd2 = 200 mms = 1,5 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 15B = 30C = 45D = 48

Bileşik bir dişli dizisinde, 1500 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (15 diş) B dişlisini (30 diş) döndürüyor. C dişlisi (45 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (48 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 1500 rpmA = 15B = 30C = 45D = 48
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 0,6 mT = 2,52 s

Başka bir gezegendeki bir astronot, 0,6 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 2,52 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.

L = 0,6 mT = 2,52 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
3,9 kgk = 120 N/mA = 12 cm

k = 120 N/m olan bir yaya bağlı 3,9 kg’lık bir kütle denge konumundan 12 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük hızı vmax değerini bulun.

m = 3,9 kgk = 120 N/mA = 12 cm
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx25 mm1 çevrim11,7 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 25 mm’lik bir yer değiştirme tepesini bir çevrim sonra 11,7 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 25 mmx1 = 11,7 mmn = 1
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 50k2​ = 40m = 20 kg

20 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 50 kN/m ve k₂ = 40 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 20 kgk1 = 50 kN/mk2 = 40 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: t = 4,762 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 60/3,6 = 16,67 m/s

Frenleme süresi

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 16,67/3,5 = 4,762 s

Cevap

t = 4,762 s
2.Kinematik

Cevap: s = 109,7 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

En yüksek hız

v = a1·t1 = 1·7 = 7 m/s

Her evrenin mesafesi

s1 = ½·1·7² = 24,5 m
s2 = 7·11 = 77 m
s3 = 7²/(2·3) = 8,167 m

Toplam mesafe

s = 24,5 + 77 + 8,167 = 109,7 m

Cevap

s = 109,7 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 1,923 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 25° − 0,25·cos 25°) = 9,81·(0,4226 − 0,2266) = 1,923 m/s²

Cevap

a = 1,923 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 5,396 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (49,05 − 5,886)/8 = 5,396 m/s²

Cevap

a = 5,396 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: x = 101,2 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 36·cos 65° = 15,21 m/s
vy = v0·sin θ = 36·sin 65° = 32,63 m/s

Havada kalma süresi

Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.

t = 2·32,63/9,81 = 6,652 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 15,21·6,652 = 101,2 m

Cevap

x = 101,2 m
6.Eğik atış

Cevap: x = 133,9 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 28,28 m/s, vy = 28,28 m/s

Çatıya iniş süresi

Büyük kök: top iniyor.

24 = 28,28·t − 4,905·t²
t = (28,28 + √(28,28² − 2·9,81·24))/9,81 = 4,733 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 28,28·4,733 = 133,9 m

Cevap

x = 133,9 m
7.Dairesel hareket

Cevap: θ = 11,99 °

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Birimler

v = 90/3,6 = 25 m/s

Eğim açısı

tan θ = v²/(r·g) = 25²/(300·9,81) = 0,2124
θ = 11,99°

Cevap

θ = 11,99°
8.Dairesel hareket

Cevap: Ttop = 172,4 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Tepedeki hız

2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.

vtop² = 11,5² − 4·9,81·0,5 = 112,6 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,8·112,6/0,5 − 0,8·9,81 = 172,4 N

Cevap

Ttop = 172,4 N
9.İş ve enerji

Cevap: P = 78,94 kW

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Güç, kuvvet çarpı hızdır: P = F·v.

İtici kuvvet

m·g = 1800·9,81 = 17658 N
mg·sin θ = 17658·sin 8° = 2458 N
F = 2458 + 700 = 3158 N

Güç

v = 90/3,6 = 25 m/s
P = F·v = 3158·25 = 78938 W = 78,94 kW

Cevap

P = 78,94 kW
10.İş ve enerji

Cevap: v = 8,107 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 24,53·(3,5 − 0,1·1,5) = 82,16 J

Yaydaki hız

½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·3,35) = 8,107 m/s

Cevap

v = 8,107 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′1 = −1,25 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (1,5 − 2,5)/(1,5 + 2,5)·5 = −1,25 m/s
v′2 = 2·1,5/(1,5 + 2,5)·5 = 3,75 m/s

Cevap

v′1 = −1,25 m/s

Eksi işareti, birinci kızağın geri sektiği anlamına gelir.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 7,5 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,25·(15 + 15) = 7,5 N·s

Cevap

J = 7,5 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 5,425 m/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Potansiyel enerji kaybı

m·g·L/2 = 2,5·9,81·0,5 = 12,26 J

Mafsala göre atalet momenti

IO = m·L²/3 = 2,5·1²/3 = 0,8333 kg·m²

Enerji denkliği

½·IO·ω² = 12,26 → ω = √(2·12,26/0,8333) = 5,425 rad/s
v = ω·L = 5,425·1 = 5,425 m/s

Cevap

v = 5,425 m/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: a = 2,961 m/s²

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Hareket denklemleri

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,4·m·r²·(a/r) → f = 0,4·m·a

İvme

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 25°/1,4 = 2,961 m/s²

Cevap

a = 2,961 m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: n2 = 1182 rpm

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kaymasız hız

1500·160/200 = 1200 rpm

Kaymayla

n2 = 1200·0,985 = 1182 rpm

Cevap

n2 = 1182 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 703,1 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 1500·15/30 = 750 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 750·45/48 = 703,1 rpm

Cevap

nout = 703,1 rpm

toplam oran = 2,133 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: g = 3,73 m/s²

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

g için çözün

g = 4π²·L/T² = 4π²·0,6/2,52² = 3,73 m/s²

Cevap

g = 3,73 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: vmax = 0,6656 m/s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(120/3,9) = 5,547 rad/s

En büyük hız

vmax = A·ω = 0,12·5,547 = 0,6656 m/s

Cevap

vmax = 0,6656 m/s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,12

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/1)·ln(25/11,7) = 0,7593

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,7593/√(39,48 + 0,5765) = 0,12

Cevap

ζ = 0,12
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 10,68 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 50 + 40 = 90 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(90000/20) = 67,08 rad/s
fn = 67,08/(2π) = 10,68 Hz

Cevap

fn = 10,68 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics