Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Bir uçak durgun hâlden başlayıp pist boyunca 2,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. 1400 m sonraki hızı v değerini bulun.
v₀ = 0a = 2,5 m/s²s = 1400 m
v = m/s
2.KinematikZor
Bir top, yerden 30 m yükseklikteki bir çatının kenarından 19 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 19 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
Bir kutu düz bir zeminde 4,5 m/s ilk hızla kayıyor ve 5,2 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.
v₀ = 4,5 m/sd = 5,2 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
40° eğimli bir rampadaki 2,5 kg’lık bir blok, rampanın tepesindeki sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple 2,5 kg’lık asılı bir kütleye bağlıdır. Asılı kütle aşağı doğru hareket ediyor. Rampa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 2,5 kgm2 = 2,5 kgθ = 40°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 70° üstünde atılıyor ve 120 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.
θ = 70°R = 120 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
Bir top 60 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 50° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.
v0 = 18 m/sθ = 50°h = 60 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
Bir otomobil 110 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,5. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 110 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
Küçük bir araba sürtünmesiz bir pistte durgun hâlden bırakılıyor ve 6 m yarıçaplı düşey bir çembere giriyor. Çemberin tepesinde pistte kalabilmesi için çemberin dibinin üstünde en az hangi yükseklikten hmin başlamalıdır?
R = 6 mv₀ = 0
hmin = m
9.İş ve enerjiOrta
0,5 kg kütleli bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğimde 11 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,1. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.
m = 0,5 kgθ = 40°μ = 0,1d = 11 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
0,5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 1 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,1) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 5000 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.
m = 0,5 kgh = 5 mL = 1 mμ = 0,1k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
6 m/s hızla giden 1100 kg’lık bir otomobil, duran 1800 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?
m1 = 1100 kgv1 = 6 m/sm2 = 1800 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
Bir kavşakta 21 m/s hızla doğuya giden 1900 kg’lık bir otomobil, 17 m/s hızla kuzeye giden 1000 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın doğudan kuzeye doğru ölçülen yönü θ değerini bulun.
m1 = 1900 kgv1 = 21 m/s (E)m2 = 1000 kgv2 = 17 m/s (N)
θ = °
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Kütlesi 19,5 kg ve uzunluğu 0,5 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay tutuluyor. Duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Bırakıldıktan hemen sonra mafsalın çubuğa uyguladığı düşey kuvveti R bulun.
m = 19,5 kgL = 0,5 mg = 9,81 m/s²
R = N
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir ince halka duruştan başlar ve yatayla 35° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yokuş boyunca 1,5 m yuvarlandıktan sonraki hızını v bulun.
θ = 35°s = 1,5 mI = m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
2900 rpm ile çalışan 1,5 kW’lık bir motor 15 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 24 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %98. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.
P = 1,5 kWn1 = 2900 rpmN1 = 15N2 = 24η = 98%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
1440 rpm’deki 11 kW’lık bir motor A dişlisini (20 diş) tahrik ediyor; A, B dişlisiyle (80 diş) kavrıyor. B ile aynı mil üzerindeki C dişlisi (30 diş), çıkış milindeki D dişlisini (40 diş) tahrik ediyor. Her dişli kavramasının verimi %95’dır. Çıkış torku Tout değerini bulun.
Periyodu 1,2 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.
T = 1,2 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 420 N/m olan uzamamış düşey bir yayın alt ucuna 1,1 kg’lık bir kütle bağlanıyor ve durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. Kütlenin en büyük hızı vmax değerini bulun.
m = 1,1 kgk = 420 N/mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 40 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 5 çevrim sonra 3,2 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
x0 = 40 mmx5 = 3,2 mmn = 5
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
20 kg’lık bir kütle k₃ = 50 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 12 kN/m ve k₂ = 10 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 20 kgk1 = 12 kN/mk2 = 10 kN/mk3 = 50 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: v = 83,67 m/s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Mesafe sonundaki hız
v = √(2·a·s) = √(2·2,5·1400) = 83,67 m/s
Cevap
v = 83,67 m/s
(301,2 km/h)
2.Kinematik
Cevap: t = 5,078 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−30 = 19·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 19·t − 30 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (19 + √(19² + 2·9,81·30))/9,81 = 5,078 s
Cevap
t = 5,078 s
3.Newton yasaları
Cevap: μ = 0,1985
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Yavaşlama
a = v₀²/(2d) = 4,5²/(2·5,2) = 1,947 m/s²
Sürtünme katsayısı
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1,947/9,81 = 0,1985
Cevap
μ = 0,1985
4.Newton yasaları
Cevap: a = 1,752 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
İp boyunca kuvvetler
m₂·g = 24,53 N
m₁·g·sin θ = 15,76 N
μ·m₁·g·cos θ = 0 N
Sistemin ivmesi
a = (24,53 − 15,76 − 0)/5 = 1,752 m/s²
Cevap
a = 1,752 m/s²
5.Eğik atış
Cevap: v0 = 42,79 m/s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Menzil formülünü v₀ için çözün
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·120/sin 140°) = 42,79 m/s
Cevap
v0 = 42,79 m/s
6.Eğik atış
Cevap: t = 5,175 s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 18·cos 50° = 11,57 m/s
vy = v0·sin θ = 18·sin 50° = 13,79 m/s
Havada kalma süresi
y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.
0 = 60 + 13,79·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (13,79 + √(190,1 + 1177))/9,81 = 5,175 s
Cevap
t = 5,175 s
7.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 23,23 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,5·9,81·110) = 23,23 m/s
Cevap
vmax = 23,23 m/s (83,62 km/h)
8.Dairesel hareket
Cevap: hmin = 15 m
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepedeki koşul
m·g = m·v²/R → v² = g·R
Enerjinin korunumu
g·h = g·2R + ½·g·R → h = 2,5·R = 2,5·6 = 15 m
Cevap
hmin = 15 m
9.İş ve enerji
Cevap: Wf = 4,133 J
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Sürtünme kuvveti
N = mg·cos θ = 4,905·0,766 = 3,757 N
F = μN = 0,1·3,757 = 0,3757 N
Sürtünmeye karşı iş
Wf = F·d = 0,3757·11 = 4,133 J
Cevap
Wf = 4,133 J
10.İş ve enerji
Cevap: x = 9,805 cm
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 4,905·(5 − 0,1·1) = 24,03 J
En büyük sıkışma
½kx² = 24,03 → x = √(2·24,03/5000) = 0,09805 m = 9,805 cm
Cevap
x = 9,805 cm
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK = 12290 J
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1100·6/2900 = 2,276 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·1100·6² = 19800 J
Kafter = ½·2900·2,276² = 7510 J
Kaybolan enerji
ΔK = 19800 − 7510 = 12290 J
Cevap
ΔK = 12290 J
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: θ = 23,08 °
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentum bileşenleri
px = 1900·21 = 39900 kg·m/s
py = 1000·17 = 17000 kg·m/s
Yön
tan θ = py/px = 0,4261 → θ = 23,08°
Cevap
θ = 23,08°
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: R = 47,82 N
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Mafsala göre momentler
Bırakma anında ω = 0’dır, bu yüzden merkezcil ivme yoktur ve merkez doğrudan aşağı ivmelenir.
m·g − R = m·aG → R = 19,5·(9,81 − 7,357) = 47,82 N
Cevap
R = 47,82 N
R = m·g/4, uzunluktan bağımsızdır.
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: v = 2,905 m/s
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Düşülen yükseklik
h = s·sin θ = 1,5·sin 35° = 0,8604 m
Yuvarlanmayla enerji dengesi
Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.
m·g·h = ½·m·v²·(1 + 1)
v = √(2·9,81·0,8604/2) = 2,905 m/s
Cevap
v = 2,905 m/s
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: T2 = 7,745 N·m
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Motor torku
ω₁ = 2π·2900/60 = 303,7 rad/s
T1 = P/ω₁ = 1500/303,7 = 4,939 N·m
Çıkış torku
T2 = 4,939·24/15·0,98 = 7,745 N·m
Cevap
T2 = 7,745 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: Tout = 351,1 N·m
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Çıkış hızı
nout = 1440·(20/80)·(30/40) = 270 rpm
ωout = 2π·270/60 = 28,27 rad/s
Çıkış gücü ve tork
Pout = 11000·0,95² = 9928 W
Tout = Pout/ωout = 9928/28,27 = 351,1 N·m
Cevap
Tout = 351,1 N·m
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: L = 0,3578 m
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Uzunluk için çözün
L = g·(T/2π)² = 9,81·(1,2/2π)² = 0,3578 m
Cevap
L = 0,3578 m
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: vmax = 0,502 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Denge ve genlik
x₀ = m·g/k = 1,1·9,81/420 = 0,02569 m = A
En büyük hız
Hız dengede en büyüktür.
ω = √(420/1,1) = 19,54 rad/s
vmax = A·ω = 0,02569·19,54 = 0,502 m/s
Cevap
vmax = 0,502 m/s
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,08014
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.