Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
polisa = 6 m/s²otomobil21 m/s

Sabit 21 m/s hızla giden bir araç, duran bir polis arabasının yanından geçiyor. O anda polis arabası harekete geçiyor ve 6 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. Polis arabasının yetişmesi ne kadar sürer? t değerini bulun.

vcar = 21 m/sapolice = 6 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematikZor
t (s)v (m/s)5 s

Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 5 s boyunca 3 m/s² ile hızlanıyor, sonra 11 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 4 m/s² ile fren yapıyor. Toplam yolculuk süresi t değerini bulun.

a1 = 3 m/s²t1 = 5 st2 = 11 sa3 = −4 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
10 kg25°F = 40 Nμ = 0,2

10 kg’lık bir kızak düz karda, yatayın 25° üstünde bir halatla 40 N kuvvetle çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Kızağın ivmesi a değerini bulun.

m = 10 kgF = 40 Nθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 3,5 kg9 kgθ = 35°

35° eğimli bir rampadaki 3,5 kg’lık bir blok, rampanın tepesindeki sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple 9 kg’lık asılı bir kütleye bağlıdır. Asılı kütle aşağı doğru hareket ediyor. Blok ile rampa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 3,5 kgm2 = 9 kgθ = 35°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
84 my = ?v0​ = 40 m/s20°

Bir top düz zeminden 40 m/s hızla ve yatayın 20° üstünde, 84 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 40 m/sθ = 20°x = 84 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
h = 40 mv0​ = 11 m/s35°menzil

Bir top 40 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 35° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 11 m/sθ = 35°h = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
r = 100 mvmax​ = ?

Bir otomobil 100 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,6. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 100 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 1,3 mv = 8 m/s

1,3 m uzunluğunda bir ipe bağlı 1,7 kg’lık bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. En alt noktada 8 m/s hızla hareket ediyor. g = 9,81 m/s² alın. En alt noktada ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 1,7 kgr = 1,3 mv = 8 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.İş ve enerjiOrta
35°d = 11 mμ = 0,25

2,5 kg kütleli bir blok, yatayla 35° açı yapan bir eğimde 11 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,25. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 2,5 kgθ = 35°μ = 0,25d = 11 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
F = 205 N35°μ = 0,220 kg

Kütlesi 20 kg olan bir blok, 35° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 205 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2’tür. Blok eğim boyunca 8 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.

m = 20 kgF = 205 Nθ = 35°μ = 0,2d = 8 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
5 kg28 m/s4 kgv′2​ = ?

Yatay olarak 22 m/s hızla giden 9 kg’lık bir mermi, aynı doğru boyunca hareket eden iki parçaya ayrılarak patlıyor. 5 kg’lık parça 28 m/s hızla ileri devam ediyor. 4 kg’lık parçanın hızı v′2 değerini bulun (ilk yönde pozitif).

M = 9 kgu = 22 m/sm1 = 5 kgv′1 = 28 m/sm2 = 4 kg
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
26 m/s18 m/s

0,35 kg’lık bir top bir duvara 26 m/s hızla çarpıyor ve 18 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 25 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.

m = 0,35 kgvin = 26 m/svout = 18 m/sΔt = 25 ms
Favg = N
13.Rijit cismin dönmesiOrta
L = 2,7 mm = 19,5 kgα

Kütlesi 19,5 kg ve uzunluğu 2,7 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay tutuluyor. Duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Bırakıldıktan hemen sonra mafsalın çubuğa uyguladığı düşey kuvveti R bulun.

m = 19,5 kgL = 2,7 mg = 9,81 m/s²
R = N
14.Rijit cismin dönmesiZor
360 m/s20 g0,77 mL = 1,3 m9,5 kg

Kütlesi 9,5 kg ve uzunluğu 1,3 m olan düzgün ince bir çubuk, üst ucundaki sürtünmesiz bir mafsaldan duruşta asılıdır. Yatay olarak 360 m/s ile hareket eden 20 g’lık bir kurşun, çubuğa mafsalın 0,77 m altında çarpar ve içinde kalır. Çarpmadan hemen sonra çubuğun açısal hızını ω bulun.

M = 9,5 kgL = 1,3 mm = 20 gv = 360 m/sd = 0,77 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 80 mmd2​ = 450 mm1450 rpmT1​ = 600 NT2​ = 120 NP = ?

Bir kayış, 1450 rpm ile dönen 80 mm’lik bir tahrik kasnağı üzerinde çalışıyor. Gergin tarafta çekme kuvveti 600 N, gevşek tarafta 120 N. İletilen gücü P kW cinsinden bulun.

d1 = 80 mmn1 = 1450 rpmT1 = 600 NT2 = 120 N
P = kW
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 25B = 48C = 32D = 60

Bileşik bir dişli dizisinde, 1450 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (25 diş) B dişlisini (48 diş) döndürüyor. C dişlisi (32 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (60 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 1450 rpmA = 25B = 48C = 32D = 60
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = ?

Periyodu 2,4 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.

T = 2,4 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
2,3 kgk = 180 N/mA = 11 cm

k = 180 N/m olan bir yaya bağlı 2,3 kg’lık bir kütle denge konumundan 11 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük ivmesi amax değerini bulun.

m = 2,3 kgk = 180 N/mA = 11 cm
amax = m/s²
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 12 kN/mζ = 0,45m = 100 kg

Rijitliği 12 kN/m olan bir yay üzerindeki 100 kg’lık bir kütlenin, 0,45 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 100 kgk = 12 kN/mζ = 0,45
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 40k2​ = 80m = 10 kg

10 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 40 kN/m ve k₂ = 80 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 10 kgk1 = 40 kN/mk2 = 80 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: t = 7 s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Eşit mesafeler

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·21/6 = 7 s

Cevap

t = 7 s

O anda polis arabası 2v = 42 m/s hızla hareket eder.

2.Kinematik

Cevap: t = 19,75 s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

En yüksek hız

v = a1·t1 = 3·5 = 15 m/s

Frenleme süresi

t3 = v/a3 = 15/4 = 3,75 s

Toplam süre

t = 5 + 11 + 3,75 = 19,75 s

Cevap

t = 19,75 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 2,001 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Normal kuvvet

N = m·g − F·sin θ = 98,1 − 40·sin 25° = 81,2 N

Yatay kuvvetler

m·a = F·cos θ − μ·N = 36,25 − 16,24
a = 20,01/10 = 2,001 m/s²

Cevap

a = 2,001 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 4,925 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

İp boyunca kuvvetler

m₂·g = 88,29 N
m₁·g·sin θ = 19,69 N
μ·m₁·g·cos θ = 7,031 N

Sistemin ivmesi

a = (88,29 − 19,69 − 7,031)/12,5 = 4,925 m/s²

Cevap

a = 4,925 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: y = 6,077 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Duvara kadar süre

vx = 40·cos 20° = 37,59 m/s
t = x/vx = 84/37,59 = 2,235 s

O andaki yükseklik

y = 13,68·2,235 − ½·9,81·2,235² = 6,077 m

Cevap

y = 6,077 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: t = 3,57 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 11·cos 35° = 9,011 m/s
vy = v0·sin θ = 11·sin 35° = 6,309 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 40 + 6,309·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (6,309 + √(39,81 + 784,8))/9,81 = 3,57 s

Cevap

t = 3,57 s
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 24,26 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,6·9,81·100) = 24,26 m/s

Cevap

vmax = 24,26 m/s (87,34 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: T = 100,4 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

En alt noktadaki kuvvetler

Merkeze doğru (yukarı) yön pozitiftir.

T − m·g = m·v²/r
T = 1,7·9,81 + 1,7·8²/1,3 = 16,68 + 83,69 = 100,4 N

Cevap

T = 100,4 N
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 55,25 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 24,53·0,8192 = 20,09 N
F = μN = 0,25·20,09 = 5,022 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 5,022·11 = 55,25 J

Cevap

Wf = 55,25 J
10.İş ve enerji

Cevap: v = 6,947 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca kuvvetler

m·g = 20·9,81 = 196,2 N
mg·sin θ = 112,5 N
μ·mg·cos θ = 32,14 N

İş–enerji

½mv² = (205 − 144,7)·8 = 482,6 J
v = √(2·482,6/20) = 6,947 m/s

Cevap

v = 6,947 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 14,5 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Önceki momentum

p = M·u = 9·22 = 198 kg·m/s

Sonraki momentum

198 = 5·28 + 4·v′2
v′2 = (198 − 140)/4 = 14,5 m/s

Cevap

v′2 = 14,5 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: Favg = 616 N

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,35·(18 + 26) = 15,4 N·s

Ortalama kuvvet

Favg = J/Δt = 15,4/0,025 = 616 N

Cevap

Favg = 616 N
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: R = 47,82 N

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Mafsala göre momentler

Bırakma anında ω = 0’dır, bu yüzden merkezcil ivme yoktur ve merkez doğrudan aşağı ivmelenir.

m·g·L/2 = (m·L²/3)·α → α = 3g/(2L) = 3·9,81/(2·2,7) = 5,45 rad/s²

Düşey kuvvetler

aG = α·L/2 = 7,357 m/s²
m·g − R = m·aG → R = 19,5·(9,81 − 7,357) = 47,82 N

Cevap

R = 47,82 N

R = m·g/4, uzunluktan bağımsızdır.

14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 1,034 rad/s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Çarpmadan sonraki atalet momenti

I = M·L²/3 + m·d² = 9,5·1,3²/3 + 0,02·0,77² = 5,364 kg·m²

Mafsala göre açısal momentum

Mafsal kuvveti mafsaldan geçer, bu yüzden çarpma sırasında orada momenti yoktur.

m·v·d = I·ω → ω = 0,02·360·0,77/5,364 = 1,034 rad/s

Cevap

ω = 1,034 rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 2,915 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kayış hızı

v = 6,074 m/s

Güç

P = (600 − 120)·6,074 = 2915 W = 2,915 kW

Cevap

P = 2,915 kW
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 402,8 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 1450·25/48 = 755,2 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 755,2·32/60 = 402,8 rpm

Cevap

nout = 402,8 rpm

toplam oran = 3,6 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: L = 1,431 m

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Uzunluk için çözün

L = g·(T/2π)² = 9,81·(2,4/2π)² = 1,431 m

Cevap

L = 1,431 m
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: amax = 8,609 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(180/2,3) = 8,847 rad/s

En büyük ivme

amax = A·ω² = 0,11·8,847² = 8,609 m/s²

Cevap

amax = 8,609 m/s²
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 1,557 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(12000/100) = 10,95 rad/s
fn = 10,95/(2π) = 1,743 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 1,743·√(1 − 0,45²) = 1,557 Hz

Cevap

fd = 1,557 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 120 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 40 + 80 = 120 kN/m

Cevap

keq = 120 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics