Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)1,538 s10

36 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 6,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 36 km/ha = −6,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
v₀ = 16 m/s10 m

Bir top, yerden 10 m yükseklikteki bir çatının kenarından 16 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 16 m/sh₀ = 10 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 10 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 10 m/s ilk hızla kayıyor ve 20 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 10 m/sd = 20 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 6 kg3 kgμ = 0,2

Yatay bir masa üzerindeki 6 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 3 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 6 kgm2 = 3 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = 34 m/sθ = ?R = 95 m

Bir top düz zeminden 34 m/s hızla atılıyor ve 95 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.

v₀ = 34 m/sR = 95 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
h = 5 mv0​ = 14 m/s25°H = ?

Bir top 5 m’lik bir uçurumun tepesinden 14 m/s hızla ve yatayın 25° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.

v₀ = 14 m/sθ = 25°h = 5 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 80 mvmax​ = ?

Bir otomobil 80 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 80 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 1,1 m8,5 m/svtop​ = ?

1,1 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 1,7 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 8,5 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.

m = 1,7 kgr = 1,1 mvbottom = 8,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
25°d = 3 mμ = 0,1

2,5 kg kütleli bir blok, yatayla 25° açı yapan bir eğimde 3 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,1. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 2,5 kgθ = 25°μ = 0,1d = 3 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
h = 2,5 mL = 3 mμ = 0,25k = 2500 N/m

5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 2,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 3 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,25) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 2500 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 5 kgh = 2,5 mL = 3 mμ = 0,25k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
1700 kg16 m/s1500 kg

16 m/s hızla giden 1700 kg’lık bir otomobil, duran 1500 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?

m1 = 1700 kgv1 = 16 m/sm2 = 1500 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
2000 kg19 m/s2000 kg19 m/sθ = ?

Bir kavşakta 19 m/s hızla doğuya giden 2000 kg’lık bir otomobil, 19 m/s hızla kuzeye giden 2000 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın doğudan kuzeye doğru ölçülen yönü θ değerini bulun.

m1 = 2000 kgv1 = 19 m/s (E)m2 = 2000 kgv2 = 19 m/s (N)
θ = °
13.Rijit cismin dönmesiOrta
L = 3 mm = 19 kgα

Kütlesi 19 kg ve uzunluğu 3 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay tutuluyor. Duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Bırakıldıktan hemen sonra serbest ucun ivmesini atip bulun.

m = 19 kgL = 3 mg = 9,81 m/s²
atip = m/s²
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 10°a

Bir dolu silindir yatayla 10° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Merkezinin ivmesini a bulun.

θ = 10°I = ½·m·r²g = 9,81 m/s²
a = m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = ?N2​

İki paralel mil arasında 56,25 mm mesafe var. Bunlar 2,5 mm modüllü ve 2 : 1 hız düşürme oranlı bir çift düz dişliyle bağlanmalıdır. Pinyonun kaç dişi N1 olmalıdır?

a = 56,25 mmm = 2,5 mmi = 2
N1 =
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
d1​ = 200 mmd2​ = 315 mm960 rpmC = 600 mmT1​ = 600 NT2​P = ?

Açık bir kayış, 960 rpm ile dönen 200 mm’lik bir tahrik kasnağını 315 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 600 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,3 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 600 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).

d1 = 200 mmn1 = 960 rpmd2 = 315 mmC = 600 mmμ = 0,3T1 = 600 N
P = kW
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
2,5 kgk = 60 N/mA = 12 cmx = 2 cm

k = 60 N/m olan bir yaydaki 2,5 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 12 cm genlikle salınıyor. Dengeden 2 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.

m = 2,5 kgk = 60 N/mA = 12 cmx = 2 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
2 kgk = 210 N/mA = 15 cm

k = 210 N/m olan bir yaya bağlı 2 kg’lık bir kütle denge konumundan 15 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük ivmesi amax değerini bulun.

m = 2 kgk = 210 N/mA = 15 cm
amax = m/s²
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx30 mm1 çevrim24,8 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 30 mm’lik bir yer değiştirme tepesini bir çevrim sonra 24,8 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 30 mmx1 = 24,8 mmn = 1
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 40k2​ = 5k3​ = 50m = 50 kg

50 kg’lık bir kütle k₃ = 50 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 40 kN/m ve k₂ = 5 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 50 kgk1 = 40 kN/mk2 = 5 kN/mk3 = 50 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 7,692 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 36/3,6 = 10 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 10²/(2·6,5) = 7,692 m

Cevap

s = 7,692 m
2.Kinematik

Cevap: t = 3,799 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−10 = 16·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 16·t − 10 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (16 + √(16² + 2·9,81·10))/9,81 = 3,799 s

Cevap

t = 3,799 s
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,2548

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 10²/(2·20) = 2,5 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 2,5/9,81 = 0,2548

Cevap

μ = 0,2548
4.Newton yasaları

Cevap: T = 23,54 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (29,43 − 11,77)/9 = 1,962 m/s²

Masadaki bloktan gerilme kuvveti

T − μ·m1·g = m1·a
T = 6·1,962 + 11,77 = 23,54 N

Cevap

T = 23,54 N
5.Eğik atış

Cevap: θ = 26,86 °

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Menzil formülü

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·95/34² = 0,8062

Açı

2θ = 53,72° → θ = 26,86°

Cevap

θ = 26,86°

Diğer çözüm 90° − θ = 63,14°.

6.Eğik atış

Cevap: H = 6,784 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Düşey atış hızı

vy = 14·sin 25° = 5,917 m/s

Uçurumun üstündeki yükselme

Δh = vy²/(2g) = 5,917²/(2·9,81) = 1,784 m

Yerden yükseklik

H = 5 + 1,784 = 6,784 m

Cevap

H = 6,784 m
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 15,34 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,3·9,81·80) = 15,34 m/s

Cevap

vmax = 15,34 m/s (55,24 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: Ttop = 28,27 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Tepedeki hız

2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.

vtop² = 8,5² − 4·9,81·1,1 = 29,09 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,7·29,09/1,1 − 1,7·9,81 = 28,27 N

Cevap

Ttop = 28,27 N
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 6,668 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 24,53·0,9063 = 22,23 N
F = μN = 0,1·22,23 = 2,223 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 2,223·3 = 6,668 J

Cevap

Wf = 6,668 J
10.İş ve enerji

Cevap: x = 26,2 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 49,05·(2,5 − 0,25·3) = 85,84 J

En büyük sıkışma

½kx² = 85,84 → x = √(2·85,84/2500) = 0,262 m = 26,2 cm

Cevap

x = 26,2 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: ΔK = 102000 J

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Ortak hız

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1700·16/3200 = 8,5 m/s

Önceki ve sonraki kinetik enerji

Kbefore = ½·1700·16² = 217600 J
Kafter = ½·3200·8,5² = 115600 J

Kaybolan enerji

ΔK = 217600 − 115600 = 102000 J

Cevap

ΔK = 102000 J

Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: θ = 45 °

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Momentum bileşenleri

px = 2000·19 = 38000 kg·m/s
py = 2000·19 = 38000 kg·m/s

Yön

tan θ = py/px = 1 → θ = 45°

Cevap

θ = 45°
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: atip = 14,71 m/s²

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Mafsala göre momentler

Bırakma anında ω = 0’dır, bu yüzden merkezcil ivme yoktur ve merkez doğrudan aşağı ivmelenir.

m·g·L/2 = (m·L²/3)·α → α = 3g/(2L) = 3·9,81/(2·3) = 4,905 rad/s²

Serbest ucun ivmesi

atip = α·L = 4,905·3 = 14,71 m/s²

Cevap

atip = 14,71 m/s²

Her uzunlukta atip = 1,5·g: serbest uç, bırakılan bir taştan daha hızlı düşer.

14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: a = 1,136 m/s²

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Hareket denklemleri

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,5·m·r²·(a/r) → f = 0,5·m·a

İvme

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 10°/1,5 = 1,136 m/s²

Cevap

a = 1,136 m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: N1 = 15

Gear geometry: the module m sets the tooth size. A gear with N teeth has a pitch diameter d = m·N, two meshing gears have the same module, and their centre distance is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. The pitch-line speed is v = π·d·n/60, and the tangential tooth force follows from the torque: Ft = 2T/d.

Toplam diş sayısı

N1 + N2 = 2a/m = 2·56,25/2,5 = 45

Orana göre bölün

N1 = 45/(1 + 2) = 15

Cevap

N1 = 15
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 3,542 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Sarılma açısı

θ = 2,95 rad

Gevşek taraftaki çekme kuvveti

eμθ = e0,8849 = 2,423, T₂ = 600/2,423 = 247,7 N

Güç

P = (600 − 247,7)·10,05 = 3,542 kW

Cevap

P = 3,542 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = 0,5797 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(60/2,5) = 4,899 rad/s

x’teki hız

v = ω·√(A² − x²) = 4,899·√(0,12² − 0,02²) = 0,5797 m/s

Cevap

v = 0,5797 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: amax = 15,75 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(210/2) = 10,25 rad/s

En büyük ivme

amax = A·ω² = 0,15·10,25² = 15,75 m/s²

Cevap

amax = 15,75 m/s²
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,03028

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/1)·ln(30/24,8) = 0,1904

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,1904/√(39,48 + 0,03623) = 0,03028

Cevap

ζ = 0,03028
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 3,464 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 40 + 5 = 45 kN/m
keq = 45·50/(45 + 50) = 23,68 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(23684/50) = 21,76 rad/s
fn = 21,76/(2π) = 3,464 Hz

Cevap

fn = 3,464 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics