Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
45 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 7 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.
v₀ = 45 km/ha = −7 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
A topu 25 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Aynı anda B topu tam altındaki yerden 16 m/s hızla dik olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Toplar ne zaman karşılaşır? t değerini bulun.
H = 25 mv0B = 16 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
20 kg’lık bir kutu, yatayla 40° açı yapan bir rampada rampaya paralel bir kuvvetle sabit hızla yukarı itiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. İtme kuvveti F değerini bulun.
m = 20 kgθ = 40°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
F = N
4.Newton yasalarıZor
Bir bloğa itme veriliyor ve 15° eğimli bir rampada 11 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?
v₀ = 11 m/sθ = 15°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 35° üstünde atılıyor ve 140 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.
θ = 35°R = 140 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
Bir top 25 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 45° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.
v0 = 35 m/sθ = 45°h = 25 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
Bir otomobil 45 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 45 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
2 kg’lık bir araba sürtünmesiz bir pistte 39,95 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor ve 8,5 m yarıçaplı düşey bir çemberden geçiyor. g = 9,81 m/s² alın. Çemberin dibinde pistin arabaya uyguladığı normal kuvvet Nbottom değerini bulun.
m = 2 kgh = 39,95 mR = 8,5 mg = 9,81 m/s²
Nbottom = N
9.İş ve enerjiOrta
Kütlesi 1000 kg olan bir otomobil 5° eğimli bir yokuşu sabit 72 km/h hızla çıkıyor. Hava direnci ve yuvarlanma direnci toplamı 700 N’dir. Tekerleklerin vermesi gereken güç P değerini kW cinsinden bulun.
10 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 1,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 3,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,1) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 5000 N/m) çarpıyor. Blok yaya ulaştığındaki hızı v değerini bulun.
m = 10 kgh = 1,5 mL = 3,5 mμ = 0,1k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
19 m/s hızla giden 1500 kg’lık bir otomobil, duran 800 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Başlangıçtaki kinetik enerjinin yüzde kaçı ΔK/K kaybolur?
m1 = 1500 kgv1 = 19 m/sm2 = 800 kgv2 = 0
ΔK/K = %
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,1 kg’lık bir top bir duvara 28 m/s hızla çarpıyor ve 15 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 40 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.
m = 0,1 kgvin = 28 m/svout = 15 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Bir mil 600 devir/dakikada 157 kW iletiyor. Mildeki torku T bulun.
P = 157 kWn = 600 rpm
T = N·m
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir içi boş küre duruştan başlar ve yatayla 30° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yokuş boyunca 8,5 m yuvarlandıktan sonraki hızını v bulun.
θ = 30°s = 8,5 mI = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1500 rpm ile dönen 125 mm’lik bir kasnak, %1,5 kaymayla bir kayış aracılığıyla 400 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.
n1 = 1500 rpmd1 = 125 mmd2 = 400 mms = 1,5 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Açık bir kayış, 720 rpm ile dönen 200 mm’lik bir tahrik kasnağını 400 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 600 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,3 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 1500 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).
k = 160 N/m olan bir yaydaki 1,5 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 15 cm genlikle salınıyor. Dengeden 8 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.
m = 1,5 kgk = 160 N/mA = 15 cmx = 8 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 490 N/m olan bir yaya bağlı 0,4 kg’lık bir kütle denge konumundan 14 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük hızı vmax değerini bulun.
m = 0,4 kgk = 490 N/mA = 14 cm
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 40 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 3 çevrim sonra 22,7 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
x0 = 40 mmx3 = 22,7 mmn = 3
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
100 kg’lık bir kütle k₃ = 20 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 30 kN/m ve k₂ = 20 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 100 kgk1 = 30 kN/mk2 = 20 kN/mk3 = 20 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: s = 11,16 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s
Fren mesafesi
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 12,5²/(2·7) = 11,16 m
Cevap
s = 11,16 m
2.Kinematik
Cevap: t = 1,563 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Karşılaşma zamanı
Yukarısı pozitif, yer y = 0.
25 − ½g·t² = 16·t − ½g·t² → t = 25/16 = 1,563 s
Cevap
t = 1,563 s
3.Newton yasaları
Cevap: F = 148,7 N
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğim boyunca kuvvetler
Sabit hız: kuvvetler dengelenir.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
İtme kuvveti
F = 126,1 + 22,54 = 148,7 N
Cevap
F = 148,7 N
4.Newton yasaları
Cevap: d = 17,35 m
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Yavaşlama
İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.
a = 9,81·(sin 15° + 0,1·cos 15°) = 3,487 m/s²
Yol
d = v₀²/(2a) = 11²/(2·3,487) = 17,35 m
Cevap
d = 17,35 m
5.Eğik atış
Cevap: v0 = 38,23 m/s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Menzil formülünü v₀ için çözün
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·140/sin 70°) = 38,23 m/s
Cevap
v0 = 38,23 m/s
6.Eğik atış
Cevap: x = 146,2 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 35·cos 45° = 24,75 m/s
vy = v0·sin θ = 35·sin 45° = 24,75 m/s
Havada kalma süresi
y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.
0 = 25 + 24,75·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (24,75 + √(612,5 + 490,5))/9,81 = 5,908 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 24,75·5,908 = 146,2 m
Cevap
x = 146,2 m
7.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 17,58 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·45) = 17,58 m/s
Cevap
vmax = 17,58 m/s (63,28 km/h)
8.Dairesel hareket
Cevap: Nbottom = 204 N
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Enerjinin korunumundan hız
v² = 2·9,81·39,95 = 783,8 m²/s²
Kuvvetler
Merkeze doğru pozitiftir.
N = m·v²/R + m·g = 2·783,8/8,5 + 19,62 = 204 N
Cevap
Nbottom = 204 N
9.İş ve enerji
Cevap: P = 31,1 kW
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Güç, kuvvet çarpı hızdır: P = F·v.
İtici kuvvet
m·g = 1000·9,81 = 9810 N
mg·sin θ = 9810·sin 5° = 855 N
F = 855 + 700 = 1555 N
Güç
v = 72/3,6 = 20 m/s
P = F·v = 1555·20 = 31100 W = 31,1 kW
Cevap
P = 31,1 kW
10.İş ve enerji
Cevap: v = 4,75 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 98,1·(1,5 − 0,1·3,5) = 112,8 J
Yaydaki hız
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·1,15) = 4,75 m/s
Cevap
v = 4,75 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK/K = 34,78 %
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1500·19/2300 = 12,39 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·1500·19² = 270750 J
Kafter = ½·2300·12,39² = 176576 J
Kaybolan kesir
ΔK/K = 94174/270750 = 34,78 %
Cevap
ΔK/K = 34,78 %
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: J = 4,3 N·s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,1·(15 + 28) = 4,3 N·s
Cevap
J = 4,3 N·s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: T = 2499 N·m
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Açısal hız
ω = 2π·600/60 = 62,83 rad/s
Tork
T = P/ω = 157000/62,83 = 2499 N·m
Cevap
T = 2499 N·m
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: v = 7,073 m/s
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Düşülen yükseklik
h = s·sin θ = 8,5·sin 30° = 4,25 m
Yuvarlanmayla enerji dengesi
Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.
m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,6667)
v = √(2·9,81·4,25/1,667) = 7,073 m/s
Cevap
v = 7,073 m/s
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: n2 = 461,7 rpm
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Kaymasız hız
1500·125/400 = 468,8 rpm
Kaymayla
n2 = 468,8·0,985 = 461,7 rpm
Cevap
n2 = 461,7 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: P = 6,437 kW
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Sarılma açısı
θ = 2,807 rad
Gevşek taraftaki çekme kuvveti
eμθ = e0,842 = 2,321, T₂ = 1500/2,321 = 646,3 N
Güç
P = (1500 − 646,3)·7,54 = 6,437 kW
Cevap
P = 6,437 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: v = 1,31 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(160/1,5) = 10,33 rad/s
x’teki hız
v = ω·√(A² − x²) = 10,33·√(0,15² − 0,08²) = 1,31 m/s
Cevap
v = 1,31 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: vmax = 4,9 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(490/0,4) = 35 rad/s
En büyük hız
vmax = A·ω = 0,14·35 = 4,9 m/s
Cevap
vmax = 4,9 m/s
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,03004
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.