Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
a = 3,75 m/s²s = 1400 m

Bir uçak durgun hâlden başlayıp pist boyunca 3,75 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. 1400 m sonraki hızı v değerini bulun.

v₀ = 0a = 3,75 m/s²s = 1400 m
v = m/s
2.KinematikZor
v₀ = 18 m/s25 m

Bir top, yerden 25 m yükseklikteki bir çatının kenarından 18 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 18 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 9,5 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 9,5 m/s ilk hızla kayıyor ve 11 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 9,5 m/sd = 11 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 7,5 kg6 kgμ = 0,25

Yatay bir masa üzerindeki 7,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 6 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 7,5 kgm2 = 6 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = 36 m/s30°x = ?

Bir top düz zeminden yatayın 30° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 36 m/sθ = 30°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Eğik atışZor
h = 45 mv0​ = 32 m/s40°H = ?

Bir top 45 m’lik bir uçurumun tepesinden 32 m/s hızla ve yatayın 40° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.

v₀ = 32 m/sθ = 40°h = 45 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 105 mvmax​ = ?

Bir otomobil 105 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,6. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 105 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 1,1 mv = ?

1,1 m uzunluğunda bir ipe bağlı bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. g = 9,81 m/s² alın. İpin tam gergin kaldığı, tepedeki en küçük hız vmin nedir?

r = 1,1 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.İş ve enerjiOrta
30°d = 16 mμ = 0,15

0,5 kg kütleli bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğimde 16 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,15. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 0,5 kgθ = 30°μ = 0,15d = 16 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
h = 1 mL = 1,5 mμ = 0,2k = 1500 N/m

5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 1 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 1,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,2) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 1500 N/m) çarpıyor. Blok yaya ulaştığındaki hızı v değerini bulun.

m = 5 kgh = 1 mL = 1,5 mμ = 0,2k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
3,5 kg7 m/s3 kg

7 m/s hızla giden 3,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 3 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 3,5 kgm2 = 3 kgv1 = 7 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
28 m/s7 m/s

0,6 kg’lık bir top bir duvara 28 m/s hızla çarpıyor ve 7 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 50 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.

m = 0,6 kgvin = 28 m/svout = 7 m/sΔt = 50 ms
Favg = N
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 700 rpmTb​ = 120 N·mI = 32 kg·m²

Atalet momenti 32 kg·m² olan bir volan 700 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 120 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?

I = 32 kg·m²n = 700 rpmTb = 120 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 30°vs = 4 m

Bir dolu silindir duruştan başlar ve yatayla 30° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yokuş boyunca 4 m yuvarlandıktan sonraki hızını v bulun.

θ = 30°s = 4 mI = ½·m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 120 mmd2​ = 200 mm960 rpmn2​ = ?

960 rpm ile dönen 120 mm’lik bir kasnak, %1,5 kaymayla bir kayış aracılığıyla 200 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.

n1 = 960 rpmd1 = 120 mmd2 = 200 mms = 1,5 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 18B = 60C = 20D = ?

Bileşik bir dişli dizisinde giriş milindeki A dişlisi (18 diş) 1440 rpm ile dönüyor ve B dişlisini (60 diş) tahrik ediyor. C dişlisi (20 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini tahrik ediyor. Çıkış 108 rpm ile dönmelidir. D dişlisinin kaç dişi ND olmalıdır?

nin = 1440 rpmA = 18B = 60C = 20nout = 108 rpm
ND =
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
t (s)x (cm)0,95 s

k = 200 N/m olan bir yaydaki 2,4 kg’lık kütle pozitif yönde 9 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,95 s anında hızı v değerini (işaretiyle) bulun.

m = 2,4 kgk = 200 N/mA = 9 cmt = 0,95 s
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
0,6 kgk = 70 N/mA = 10 cm

k = 70 N/m olan bir yaya bağlı 0,6 kg’lık bir kütle denge konumundan 10 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük ivmesi amax değerini bulun.

m = 0,6 kgk = 70 N/mA = 10 cm
amax = m/s²
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 40 kN/mc = 2260 N·s/mm = 200 kg

200 kg’lık bir kütle, rijitliği 40 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 2260 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 200 kgk = 40 kN/mc = 2260 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 12k2​ = 50m = 10 kg

10 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 12 kN/m ve k₂ = 50 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 10 kgk1 = 12 kN/mk2 = 50 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: v = 102,5 m/s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Mesafe sonundaki hız

v = √(2·a·s) = √(2·3,75·1400) = 102,5 m/s

Cevap

v = 102,5 m/s
(368,9 km/h)
2.Kinematik

Cevap: t = 4,744 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−25 = 18·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 18·t − 25 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (18 + √(18² + 2·9,81·25))/9,81 = 4,744 s

Cevap

t = 4,744 s
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,4182

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 9,5²/(2·11) = 4,102 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 4,102/9,81 = 0,4182

Cevap

μ = 0,4182
4.Newton yasaları

Cevap: a = 2,998 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (58,86 − 18,39)/13,5 = 2,998 m/s²

Cevap

a = 2,998 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: x = 114,4 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 36·cos 30° = 31,18 m/s
vy = v0·sin θ = 36·sin 30° = 18 m/s

Havada kalma süresi

Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.

t = 2·18/9,81 = 3,67 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 31,18·3,67 = 114,4 m

Cevap

x = 114,4 m
6.Eğik atış

Cevap: H = 66,56 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Düşey atış hızı

vy = 32·sin 40° = 20,57 m/s

Uçurumun üstündeki yükselme

Δh = vy²/(2g) = 20,57²/(2·9,81) = 21,56 m

Yerden yükseklik

H = 45 + 21,56 = 66,56 m

Cevap

H = 66,56 m
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 24,86 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,6·9,81·105) = 24,86 m/s

Cevap

vmax = 24,86 m/s (89,5 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: vmin = 3,285 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Tepede gerilme kuvveti sıfır

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·1,1) = 3,285 m/s

Cevap

vmin = 3,285 m/s
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 10,19 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 4,905·0,866 = 4,248 N
F = μN = 0,15·4,248 = 0,6372 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 0,6372·16 = 10,19 J

Cevap

Wf = 10,19 J
10.İş ve enerji

Cevap: v = 3,706 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 49,05·(1 − 0,2·1,5) = 34,34 J

Yaydaki hız

½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·0,7) = 3,706 m/s

Cevap

v = 3,706 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 7,538 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (3,5 − 3)/(3,5 + 3)·7 = 0,5385 m/s
v′2 = 2·3,5/(3,5 + 3)·7 = 7,538 m/s

Cevap

v′2 = 7,538 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: Favg = 420 N

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,6·(7 + 28) = 21 N·s

Ortalama kuvvet

Favg = J/Δt = 21/0,05 = 420 N

Cevap

Favg = 420 N
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: N = 114 rev

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Açısal hız

ω = 2π·700/60 = 73,3 rad/s

Frenin işi kinetik enerjiye eşittir

½·I·ω² = ½·32·73,3² = 85975 J
θ = 85975/120 = 716,5 rad

Devir sayısı

N = θ/2π = 114 rev

Cevap

N = 114 rev
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 5,115 m/s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Düşülen yükseklik

h = s·sin θ = 4·sin 30° = 2 m

Yuvarlanmayla enerji dengesi

Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,5)
v = √(2·9,81·2/1,5) = 5,115 m/s

Cevap

v = 5,115 m/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: n2 = 567,4 rpm

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kaymasız hız

960·120/200 = 576 rpm

Kaymayla

n2 = 576·0,985 = 567,4 rpm

Cevap

n2 = 567,4 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: ND = 80

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Ara mil hızı

nB = nC = 1440·18/60 = 432 rpm

D dişlisinin diş sayısı

ND = C·nC/nout = 20·432/108 = 80

Cevap

ND = 80
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = −0,5615 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(200/2,4) = 9,129 rad/s
ω·t = 9,129·0,95 = 8,672 rad

Hız

v = −A·ω·sin(ω·t) = −0,09·9,129·sin(8,672) = −0,5615 m/s

Cevap

v = −0,5615 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: amax = 11,67 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(70/0,6) = 10,8 rad/s

En büyük ivme

amax = A·ω² = 0,1·10,8² = 11,67 m/s²

Cevap

amax = 11,67 m/s²
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,3995

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(40000·200) = 5657 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 2260/5657 = 0,3995

Cevap

ζ = 0,3995

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 62 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 12 + 50 = 62 kN/m

Cevap

keq = 62 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics