Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
120 km/h hızla giden bir sürücü bir engel görüyor. Tepki süresi 1,1 s’dir; ardından otomobil 6,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Engeli gördüğü andan itibaren toplam durma mesafesi d değerini bulun.
v₀ = 120 km/htr = 1,1 sa = −6,5 m/s²
d = m
2.KinematikZor
Bir top, yerden 15 m yükseklikteki bir çatının kenarından 9 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 9 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
8 kg’lık bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 8 kgθ = 40°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Yatay bir masa üzerindeki 3,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 6 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Masa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 3,5 kgm2 = 6 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 34 m/s hızla atılıyor ve 110 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.
v₀ = 34 m/sR = 110 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
Bir top 25 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 40° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.
v0 = 27 m/sθ = 40°h = 25 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
Bir lunapark rotorunda biniciler 3,6 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,4. g = 9,81 m/s² alın. En küçük açısal hız ω değerini rad/s cinsinden bulun.
r = 3,6 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Dairesel hareketZor
1,3 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 1,2 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 11 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.
m = 1,2 kgr = 1,3 mvbottom = 11 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
2 kg kütleli bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğimde 18 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,4. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.
m = 2 kgθ = 45°μ = 0,4d = 18 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
10 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 3 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 1,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,3) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 2500 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.
m = 10 kgh = 3 mL = 1,5 mμ = 0,3k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
8 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 3,5 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 19 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.
m = 8 gM = 3,5 kgh = 19 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,5 kg’lık bir top bir duvara 21 m/s hızla çarpıyor ve 14 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 20 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.
m = 0,5 kgvin = 21 m/svout = 14 m/sΔt = 20 ms
Favg = N
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Atalet momenti 20 kg·m² olan bir volan 1300 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 5 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?
I = 20 kg·m²n = 1300 rpmTb = 5 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir dolu küre duruştan başlar ve yatayla 20° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yarıçapı 0,3 m. Yokuş boyunca 6 m yuvarlandıktan sonraki açısal hızını ω bulun.
θ = 20°s = 6 mI = (2/5)·m·r²g = 9,81 m/s²r = 0,3 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
Bir kayış, 1450 rpm ile dönen 160 mm’lik bir tahrik kasnağı üzerinde çalışıyor. Gergin tarafta çekme kuvveti 1000 N, gevşek tarafta 250 N. İletilen gücü P kW cinsinden bulun.
d1 = 160 mmn1 = 1450 rpmT1 = 1000 NT2 = 250 N
P = kW
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Açık bir kayış, 1450 rpm ile dönen 125 mm’lik bir tahrik kasnağını 315 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 1200 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,25 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 1200 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).
k = 60 N/m olan bir yaydaki 1,3 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 13 cm genlikle salınıyor. Dengeden 1 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.
m = 1,3 kgk = 60 N/mA = 13 cmx = 1 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 350 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 12 cm genlikle salınıyor. Dengeden 11 cm uzaktayken kinetik enerjisi K değerini bulun.
k = 350 N/mA = 12 cmx = 11 cm
K = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 15 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 5 çevrim sonra 4,3 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
x0 = 15 mmx5 = 4,3 mmn = 5
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
5 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 12 kN/m, alttakinin k₂ = 15 kN/m. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.
m = 5 kgk1 = 12 kN/mk2 = 15 kN/m
keq = kN/m
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: d = 122,1 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s
Tepki mesafesi
d1 = v₀·tr = 33,33·1,1 = 36,67 m
Fren mesafesi
d2 = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·6,5) = 85,47 m
Toplam
d = 36,67 + 85,47 = 122,1 m
Cevap
d = 122,1 m
2.Kinematik
Cevap: t = 2,892 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−15 = 9·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 9·t − 15 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (9 + √(9² + 2·9,81·15))/9,81 = 2,892 s
Cevap
t = 2,892 s
3.Newton yasaları
Cevap: a = 4,803 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Menzil formülü
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·110/34² = 0,9335
Açı
2θ = 68,98° → θ = 34,49°
Cevap
θ = 34,49°
Diğer çözüm 90° − θ = 55,51°.
6.Eğik atış
Cevap: t = 4,637 s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 27·cos 40° = 20,68 m/s
vy = v0·sin θ = 27·sin 40° = 17,36 m/s
Havada kalma süresi
y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.
0 = 25 + 17,36·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (17,36 + √(301,2 + 490,5))/9,81 = 4,637 s
Cevap
t = 4,637 s
7.Dairesel hareket
Cevap: ω = 2,61 rad/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Biniciye etkiyen kuvvetler
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Açısal hız
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,4·3,6)) = 2,61 rad/s
Cevap
ω = 2,61 rad/s
8.Dairesel hareket
Cevap: Ttop = 52,83 N
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepedeki hız
2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.
vtop² = 11² − 4·9,81·1,3 = 69,99 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,2·69,99/1,3 − 1,2·9,81 = 52,83 N
Cevap
Ttop = 52,83 N
9.İş ve enerji
Cevap: Wf = 99,89 J
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Sürtünme kuvveti
N = mg·cos θ = 19,62·0,7071 = 13,87 N
F = μN = 0,4·13,87 = 5,549 N
Sürtünmeye karşı iş
Wf = F·d = 5,549·18 = 99,89 J
Cevap
Wf = 99,89 J
10.İş ve enerji
Cevap: x = 44,74 cm
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 98,1·(3 − 0,3·1,5) = 250,2 J
En büyük sıkışma
½kx² = 250,2 → x = √(2·250,2/2500) = 0,4474 m = 44,74 cm
Cevap
x = 44,74 cm
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v = 846,6 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Çarpmadan sonra salınım
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,19) = 1,931 m/s
Çarpışma
m·v = (m + M)·V → v = (0,008 + 3,5)·1,931/0,008 = 846,6 m/s
Cevap
v = 846,6 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: Favg = 875 N
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,5·(14 + 21) = 17,5 N·s
Ortalama kuvvet
Favg = J/Δt = 17,5/0,02 = 875 N
Cevap
Favg = 875 N
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: N = 5899 rev
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Açısal hız
ω = 2π·1300/60 = 136,1 rad/s
Frenin işi kinetik enerjiye eşittir
½·I·ω² = ½·20·136,1² = 185329 J
θ = 185329/5 = 37066 rad
Devir sayısı
N = θ/2π = 5899 rev
Cevap
N = 5899 rev
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: ω = 17,88 rad/s
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Düşülen yükseklik
h = s·sin θ = 6·sin 20° = 2,052 m
Yuvarlanmayla enerji dengesi
Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.
m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,4)
v = √(2·9,81·2,052/1,4) = 5,363 m/s
ω = v/r = 5,363/0,3 = 17,88 rad/s
Cevap
ω = 17,88 rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: P = 9,111 kW
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Kayış hızı
v = 12,15 m/s
Güç
P = (1000 − 250)·12,15 = 9111 W = 9,111 kW
Cevap
P = 9,111 kW
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: P = 5,986 kW
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Sarılma açısı
θ = 2,983 rad
Gevşek taraftaki çekme kuvveti
eμθ = e0,7458 = 2,108, T₂ = 1200/2,108 = 569,2 N
Güç
P = (1200 − 569,2)·9,49 = 5,986 kW
Cevap
P = 5,986 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: v = 0,8806 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(60/1,3) = 6,794 rad/s
x’teki hız
v = ω·√(A² − x²) = 6,794·√(0,13² − 0,01²) = 0,8806 m/s
Cevap
v = 0,8806 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: K = 0,4025 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Toplam enerji
E = ½·k·A² = ½·350·0,12² = 2,52 J
x’teki yay enerjisi
U = ½·k·x² = ½·350·0,11² = 2,118 J
Kinetik enerji
K = 2,52 − 2,118 = 0,4025 J
Cevap
K = 0,4025 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,03974
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.