Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)1,1 s33,33

120 km/h hızla giden bir sürücü bir engel görüyor. Tepki süresi 1,1 s’dir; ardından otomobil 6,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Engeli gördüğü andan itibaren toplam durma mesafesi d değerini bulun.

v₀ = 120 km/htr = 1,1 sa = −6,5 m/s²
d = m
2.KinematikZor
v₀ = 9 m/s15 m

Bir top, yerden 15 m yükseklikteki bir çatının kenarından 9 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 9 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 40°a = ?m = 8 kg

8 kg’lık bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 8 kgθ = 40°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 3,5 kg6 kgsürtünme yok

Yatay bir masa üzerindeki 3,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 6 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Masa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 3,5 kgm2 = 6 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = 34 m/sθ = ?R = 110 m

Bir top düz zeminden 34 m/s hızla atılıyor ve 110 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.

v₀ = 34 m/sR = 110 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
h = 25 mv0​ = 27 m/s40°menzil

Bir top 25 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 40° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 27 m/sθ = 40°h = 25 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
r = 3,6 mω = ?

Bir lunapark rotorunda biniciler 3,6 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,4. g = 9,81 m/s² alın. En küçük açısal hız ω değerini rad/s cinsinden bulun.

r = 3,6 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Dairesel hareketZor
r = 1,3 m11 m/svtop​ = ?

1,3 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 1,2 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 11 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.

m = 1,2 kgr = 1,3 mvbottom = 11 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
45°d = 18 mμ = 0,4

2 kg kütleli bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğimde 18 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,4. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 2 kgθ = 45°μ = 0,4d = 18 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
h = 3 mL = 1,5 mμ = 0,3k = 2500 N/m

10 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 3 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 1,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,3) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 2500 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 10 kgh = 3 mL = 1,5 mμ = 0,3k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
3,5 kgv = ?8 gh = 19 cm

8 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 3,5 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 19 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 8 gM = 3,5 kgh = 19 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
21 m/s14 m/s

0,5 kg’lık bir top bir duvara 21 m/s hızla çarpıyor ve 14 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 20 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.

m = 0,5 kgvin = 21 m/svout = 14 m/sΔt = 20 ms
Favg = N
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 1300 rpmTb​ = 5 N·mI = 20 kg·m²

Atalet momenti 20 kg·m² olan bir volan 1300 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 5 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?

I = 20 kg·m²n = 1300 rpmTb = 5 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 20°vs = 6 m

Bir dolu küre duruştan başlar ve yatayla 20° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yarıçapı 0,3 m. Yokuş boyunca 6 m yuvarlandıktan sonraki açısal hızını ω bulun.

θ = 20°s = 6 mI = (2/5)·m·r²g = 9,81 m/s²r = 0,3 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 160 mmd2​ = 200 mm1450 rpmT1​ = 1000 NT2​ = 250 NP = ?

Bir kayış, 1450 rpm ile dönen 160 mm’lik bir tahrik kasnağı üzerinde çalışıyor. Gergin tarafta çekme kuvveti 1000 N, gevşek tarafta 250 N. İletilen gücü P kW cinsinden bulun.

d1 = 160 mmn1 = 1450 rpmT1 = 1000 NT2 = 250 N
P = kW
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
d1​ = 125 mmd2​ = 315 mm1450 rpmC = 1200 mmT1​ = 1200 NT2​P = ?

Açık bir kayış, 1450 rpm ile dönen 125 mm’lik bir tahrik kasnağını 315 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 1200 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,25 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 1200 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).

d1 = 125 mmn1 = 1450 rpmd2 = 315 mmC = 1200 mmμ = 0,25T1 = 1200 N
P = kW
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
1,3 kgk = 60 N/mA = 13 cmx = 1 cm

k = 60 N/m olan bir yaydaki 1,3 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 13 cm genlikle salınıyor. Dengeden 1 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.

m = 1,3 kgk = 60 N/mA = 13 cmx = 1 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
mk = 350 N/mA = 12 cmx = 11 cm

k = 350 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 12 cm genlikle salınıyor. Dengeden 11 cm uzaktayken kinetik enerjisi K değerini bulun.

k = 350 N/mA = 12 cmx = 11 cm
K = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx15 mm5 çevrim4,3 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 15 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 5 çevrim sonra 4,3 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 15 mmx5 = 4,3 mmn = 5
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 12k2​ = 15m = 5 kg

5 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 12 kN/m, alttakinin k₂ = 15 kN/m. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 5 kgk1 = 12 kN/mk2 = 15 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: d = 122,1 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s

Tepki mesafesi

d1 = v₀·tr = 33,33·1,1 = 36,67 m

Fren mesafesi

d2 = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·6,5) = 85,47 m

Toplam

d = 36,67 + 85,47 = 122,1 m

Cevap

d = 122,1 m
2.Kinematik

Cevap: t = 2,892 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−15 = 9·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 9·t − 15 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (9 + √(9² + 2·9,81·15))/9,81 = 2,892 s

Cevap

t = 2,892 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 4,803 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 40° − 0,2·cos 40°) = 9,81·(0,6428 − 0,1532) = 4,803 m/s²

Cevap

a = 4,803 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 6,196 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (58,86 − 0)/9,5 = 6,196 m/s²

Cevap

a = 6,196 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: θ = 34,49 °

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Menzil formülü

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·110/34² = 0,9335

Açı

2θ = 68,98° → θ = 34,49°

Cevap

θ = 34,49°

Diğer çözüm 90° − θ = 55,51°.

6.Eğik atış

Cevap: t = 4,637 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 27·cos 40° = 20,68 m/s
vy = v0·sin θ = 27·sin 40° = 17,36 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 25 + 17,36·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (17,36 + √(301,2 + 490,5))/9,81 = 4,637 s

Cevap

t = 4,637 s
7.Dairesel hareket

Cevap: ω = 2,61 rad/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Biniciye etkiyen kuvvetler

N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g

Açısal hız

ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,4·3,6)) = 2,61 rad/s

Cevap

ω = 2,61 rad/s
8.Dairesel hareket

Cevap: Ttop = 52,83 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Tepedeki hız

2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.

vtop² = 11² − 4·9,81·1,3 = 69,99 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,2·69,99/1,3 − 1,2·9,81 = 52,83 N

Cevap

Ttop = 52,83 N
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 99,89 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 19,62·0,7071 = 13,87 N
F = μN = 0,4·13,87 = 5,549 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 5,549·18 = 99,89 J

Cevap

Wf = 99,89 J
10.İş ve enerji

Cevap: x = 44,74 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 98,1·(3 − 0,3·1,5) = 250,2 J

En büyük sıkışma

½kx² = 250,2 → x = √(2·250,2/2500) = 0,4474 m = 44,74 cm

Cevap

x = 44,74 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 846,6 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Çarpmadan sonra salınım

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,19) = 1,931 m/s

Çarpışma

m·v = (m + M)·V → v = (0,008 + 3,5)·1,931/0,008 = 846,6 m/s

Cevap

v = 846,6 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: Favg = 875 N

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,5·(14 + 21) = 17,5 N·s

Ortalama kuvvet

Favg = J/Δt = 17,5/0,02 = 875 N

Cevap

Favg = 875 N
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: N = 5899 rev

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Açısal hız

ω = 2π·1300/60 = 136,1 rad/s

Frenin işi kinetik enerjiye eşittir

½·I·ω² = ½·20·136,1² = 185329 J
θ = 185329/5 = 37066 rad

Devir sayısı

N = θ/2π = 5899 rev

Cevap

N = 5899 rev
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 17,88 rad/s

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Düşülen yükseklik

h = s·sin θ = 6·sin 20° = 2,052 m

Yuvarlanmayla enerji dengesi

Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,4)
v = √(2·9,81·2,052/1,4) = 5,363 m/s
ω = v/r = 5,363/0,3 = 17,88 rad/s

Cevap

ω = 17,88 rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 9,111 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kayış hızı

v = 12,15 m/s

Güç

P = (1000 − 250)·12,15 = 9111 W = 9,111 kW

Cevap

P = 9,111 kW
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 5,986 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Sarılma açısı

θ = 2,983 rad

Gevşek taraftaki çekme kuvveti

eμθ = e0,7458 = 2,108, T₂ = 1200/2,108 = 569,2 N

Güç

P = (1200 − 569,2)·9,49 = 5,986 kW

Cevap

P = 5,986 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = 0,8806 m/s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(60/1,3) = 6,794 rad/s

x’teki hız

v = ω·√(A² − x²) = 6,794·√(0,13² − 0,01²) = 0,8806 m/s

Cevap

v = 0,8806 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: K = 0,4025 J

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Toplam enerji

E = ½·k·A² = ½·350·0,12² = 2,52 J

x’teki yay enerjisi

U = ½·k·x² = ½·350·0,11² = 2,118 J

Kinetik enerji

K = 2,52 − 2,118 = 0,4025 J

Cevap

K = 0,4025 J
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,03974

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/5)·ln(15/4,3) = 0,2499

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,2499/√(39,48 + 0,06244) = 0,03974

Cevap

ζ = 0,03974
20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 6,667 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/12 + 1/15 → keq = 12·15/(12 + 15) = 6,667 kN/m

Cevap

keq = 6,667 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics