Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
72 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 5,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Frenleme ne kadar sürer? t değerini bulun.
v₀ = 72 km/ha = −5,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematikZor
Bir top, yerden 40 m yükseklikteki bir çatının kenarından 14 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 14 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
10 kg’lık bir kutu, yatayla 35° açı yapan bir rampada rampaya paralel bir kuvvetle sabit hızla yukarı itiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. İtme kuvveti F değerini bulun.
m = 10 kgθ = 35°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
F = N
4.Newton yasalarıZor
Bir bloğa itme veriliyor ve 30° eğimli bir rampada 11 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?
v₀ = 11 m/sθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 38 m/s hızla ve yatayın 65° üstünde, 34 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?
v₀ = 38 m/sθ = 65°x = 34 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
Bir top 60 m’lik bir uçurumun tepesinden 21 m/s hızla ve yatayın 20° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yere yatayın altında hangi açıyla α çarpar?
v₀ = 21 m/sθ = 20°h = 60 mg = 9,81 m/s²
α = °
7.Dairesel hareketOrta
Bir yol mühendisi otomobillerin 200 m yarıçaplı bir virajı sürtünmeye dayanmadan 60 km/h ile almasını istiyor. g = 9,81 m/s² alın. Eğim açısı θ değerini bulun.
r = 200 mv = 60 km/hg = 9,81 m/s²
θ = °
8.Dairesel hareketZor
0,9 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 2 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 7 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.
m = 2 kgr = 0,9 mvbottom = 7 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
Bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,35. Eğim boyunca 10 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.
θ = 30°μ = 0,35d = 10 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
20° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 2000 N/m olan bir yay, kütlesi 1 kg olan bir bloğa karşı 10 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,15’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)
18 m/s hızla giden 1100 kg’lık bir otomobil, duran 700 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Başlangıçtaki kinetik enerjinin yüzde kaçı ΔK/K kaybolur?
m1 = 1100 kgv1 = 18 m/sm2 = 700 kgv2 = 0
ΔK/K = %
12.Momentum ve çarpışmalarZor
Bir kavşakta 22 m/s hızla doğuya giden 1700 kg’lık bir otomobil, 9 m/s hızla kuzeye giden 1900 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın doğudan kuzeye doğru ölçülen yönü θ değerini bulun.
m1 = 1700 kgv1 = 22 m/s (E)m2 = 1900 kgv2 = 9 m/s (N)
θ = °
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Bir motor 2600 devir/dakikada 750 N·m tork veriyor. Çıkış gücünü P kW cinsinden bulun.
T = 750 N·mn = 2600 rpm
P = kW
14.Rijit cismin dönmesiZor
Kütlesi 18 kg olan bir ince halka kaymadan 10 m/s ile yuvarlanıyor. Dönme kinetik enerjisini Erot bulun.
m = 18 kgv = 10 m/sI = m·r²
Erot = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1440 rpm ile çalışan 22 kW’lık bir motor, 24 dişli ve 2 mm modüllü bir pinyonu tahrik ediyor. Pinyon dişlerine etkiyen teğetsel kuvvet Ft değerini bulun.
P = 22 kWn = 1440 rpmN1 = 24m = 2 mm
Ft = N
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde, 2900 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (18 diş) B dişlisini (50 diş) döndürüyor. C dişlisi (72 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (80 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.
nin = 2900 rpmA = 18B = 50C = 72D = 80
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
Periyodu 1,2 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.
T = 1,2 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 140 N/m olan bir yaya bağlı 1,4 kg’lık bir kütle denge konumundan 9 cm çekilip serbest bırakılıyor. Salınımın toplam enerjisi E değerini bulun.
m = 1,4 kgk = 140 N/mA = 9 cm
E = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
Rijitliği 100 kN/m olan bir yay üzerindeki 150 kg’lık bir kütlenin, 0,3 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.
m = 150 kgk = 100 kN/mζ = 0,3
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
100 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 10 kN/m ve k₂ = 12 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 100 kgk1 = 10 kN/mk2 = 12 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: t = 3,636 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 72/3,6 = 20 m/s
Frenleme süresi
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 20/5,5 = 3,636 s
Cevap
t = 3,636 s
2.Kinematik
Cevap: t = 4,62 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−40 = 14·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 14·t − 40 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (14 + √(14² + 2·9,81·40))/9,81 = 4,62 s
Cevap
t = 4,62 s
3.Newton yasaları
Cevap: F = 68,32 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Eğim boyunca kuvvetler
Sabit hız: kuvvetler dengelenir.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
İtme kuvveti
F = 56,27 + 12,05 = 68,32 N
Cevap
F = 68,32 N
4.Newton yasaları
Cevap: d = 8,607 m
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Yavaşlama
İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.
a = 9,81·(sin 30° + 0,25·cos 30°) = 7,029 m/s²
Yol
d = v₀²/(2a) = 11²/(2·7,029) = 8,607 m
Cevap
d = 8,607 m
5.Eğik atış
Cevap: y = 50,93 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Duvara kadar süre
vx = 38·cos 65° = 16,06 m/s
t = x/vx = 34/16,06 = 2,117 s
O andaki yükseklik
y = 34,44·2,117 − ½·9,81·2,117² = 50,93 m
Cevap
y = 50,93 m
Top duvarda hâlâ yükselmektedir.
6.Eğik atış
Cevap: α = 60,62 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 21·cos 20° = 19,73 m/s
vy0 = 21·sin 20° = 7,182 m/s
Çarpmadaki düşey hız
Düşey yönde enerji veya v² = v₀² + 2as.
vy = √(7,182² + 2·9,81·60) = 35,05 m/s
Çarpma açısı
tan α = vy/vx = 35,05/19,73 → α = 60,62°
Cevap
α = 60,62°
7.Dairesel hareket
Cevap: θ = 8,058 °
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Birimler
v = 60/3,6 = 16,67 m/s
Eğim açısı
tan θ = v²/(r·g) = 16,67²/(200·9,81) = 0,1416
θ = 8,058°
Cevap
θ = 8,058°
8.Dairesel hareket
Cevap: Ttop = 10,79 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Tepedeki hız
2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.
vtop² = 7² − 4·9,81·0,9 = 13,68 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 2·13,68/0,9 − 2·9,81 = 10,79 N
Cevap
Ttop = 10,79 N
9.İş ve enerji
Cevap: v = 6,215 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Eğim boyunca enerji denkliği
Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·10·(0,5 − 0,35·0,866)) = 6,215 m/s
Cevap
v = 6,215 m/s
10.İş ve enerji
Cevap: d = 2,111 m
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Yay enerjisi
x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·2000·0,1² = 10 J
Eğim boyunca enerji denkliği
m·g = 1·9,81 = 9,81 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 10/(9,81·(0,342 + 0,15·0,9397)) = 2,111 m
Cevap
d = 2,111 m
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK/K = 38,89 %
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1100·18/1800 = 11 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·1100·18² = 178200 J
Kafter = ½·1800·11² = 108900 J
Kaybolan kesir
ΔK/K = 69300/178200 = 38,89 %
Cevap
ΔK/K = 38,89 %
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: θ = 24,57 °
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Momentum bileşenleri
px = 1700·22 = 37400 kg·m/s
py = 1900·9 = 17100 kg·m/s
Yön
tan θ = py/px = 0,4572 → θ = 24,57°
Cevap
θ = 24,57°
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: P = 204,2 kW
Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.
Açısal hız
ω = 2π·2600/60 = 272,3 rad/s
Güç
P = T·ω = 750·272,3 = 204204 W = 204,2 kW
Cevap
P = 204,2 kW
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: Erot = 900 J
Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.
Öteleme ve dönme kısımları
Etrans = ½·m·v² = ½·18·10² = 900 J
Erot = ½·I·ω² = ½·1·m·r²·(v/r)² = 1·900 = 900 J
Cevap
Erot = 900 J
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: Ft = 6079 N
Gear geometry: the module m sets the tooth size. A gear with N teeth has a pitch diameter d = m·N, two meshing gears have the same module, and their centre distance is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. The pitch-line speed is v = π·d·n/60, and the tangential tooth force follows from the torque: Ft = 2T/d.
Pinyondaki tork
ω = 2π·1440/60 = 150,8 rad/s
T = P/ω = 22000/150,8 = 145,9 N·m
Bölüm dairesi çapı
d = m·N = 2·24 = 48 mm
Teğetsel kuvvet
Ft = 2T/d = 2·145,9/0,048 = 6079 N
Cevap
Ft = 6079 N
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: nout = 939,6 rpm
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Birinci kademe
nB = 2900·18/50 = 1044 rpm = nC
İkinci kademe
nout = 1044·72/80 = 939,6 rpm
Cevap
nout = 939,6 rpm
toplam oran = 3,086 : 1
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: L = 0,3578 m
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Uzunluk için çözün
L = g·(T/2π)² = 9,81·(1,2/2π)² = 0,3578 m
Cevap
L = 0,3578 m
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: E = 0,567 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(140/1,4) = 10 rad/s
Enerji
E = ½·k·A² = ½·140·0,09² = 0,567 J
Cevap
E = 0,567 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: fd = 3,92 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Sönümsüz doğal frekans
ωn = √(100000/150) = 25,82 rad/s
fn = 25,82/(2π) = 4,109 Hz
Sönümlü doğal frekans
fd = fn·√(1 − ζ²) = 4,109·√(1 − 0,3²) = 3,92 Hz
Cevap
fd = 3,92 Hz
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 2,361 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.