Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)1,2 s20

72 km/h hızla giden bir sürücü bir engel görüyor. Tepki süresi 1,2 s’dir; ardından otomobil 5,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Engeli gördüğü andan itibaren toplam durma mesafesi d değerini bulun.

v₀ = 72 km/htr = 1,2 sa = −5,5 m/s²
d = m
2.KinematikZor
v₀ = 7 m/s15 m

Bir top, yerden 15 m yükseklikteki bir çatının kenarından 7 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 7 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 2 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 2 m/s ilk hızla kayıyor ve 2 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 2 m/sd = 2 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 3 kg3,5 kgμ = 0,3

Yatay bir masa üzerindeki 3 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 3,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 3 kgm2 = 3,5 kgμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
17 my = ?v0​ = 18 m/s60°

Bir top düz zeminden 18 m/s hızla ve yatayın 60° üstünde, 17 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 18 m/sθ = 60°x = 17 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
h = 40 mv0​ = 11 m/s30°α = ?

Bir top 40 m’lik bir uçurumun tepesinden 11 m/s hızla ve yatayın 30° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yere yatayın altında hangi açıyla α çarpar?

v₀ = 11 m/sθ = 30°h = 40 mg = 9,81 m/s²
α = °
7.Dairesel hareketOrta
L = 0,8 m50°

0,8 m uzunluğundaki bir ipe bağlı küçük bir top, ip düşeyle sabit 50° açı yapacak şekilde yatay bir çemberde dönüyor (konik sarkaç). g = 9,81 m/s² alın. Bir tur için geçen süre T değerini bulun.

L = 0,8 mθ = 50°g = 9,81 m/s²
T = s
8.Dairesel hareketZor
r = 1,1 mv = 3,5 m/s

1,1 m uzunluğunda bir ipe bağlı 1,7 kg’lık bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. En alt noktada 3,5 m/s hızla hareket ediyor. g = 9,81 m/s² alın. En alt noktada ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 1,7 kgr = 1,1 mv = 3,5 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.İş ve enerjiOrta
30°d = 17 mμ = 0,4

10 kg kütleli bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğimde 17 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,4. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 10 kgθ = 30°μ = 0,4d = 17 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
k = 500 N/m35°μ = 0,10,5 kg

35° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 500 N/m olan bir yay, kütlesi 0,5 kg olan bir bloğa karşı 10 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,1’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)

m = 0,5 kgk = 500 N/mx = 10 cmθ = 35°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
d = m
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
5 kgv = ?10 gh = 8 cm

10 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 5 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 8 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 10 gM = 5 kgh = 8 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
1,5 kgv = ?15 g30°L = 1,3 m

15 g’lık bir mermi, 1,3 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 1,5 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 30° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 15 gM = 1,5 kgL = 1,3 mθ = 30°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
ω = ?L = 1,3 mm = 4,5 kg

Kütlesi 4,5 kg ve uzunluğu 1,3 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken açısal hızını ω bulun.

m = 4,5 kgL = 1,3 mg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
disk: 31 kghalka: 7 kgn1​ = 1050 rpm

Düzgün dolu bir disk (kütle 31 kg, yarıçap 0,2 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 1050 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 7 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Bu süreçte ne kadar kinetik enerji ΔE kaybolur?

Mdisc = 31 kgMring = 7 kgR = 0,2 mn1 = 1050 rpm
ΔE = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 40N2​ = 45

1500 rpm ile çalışan 7,5 kW’lık bir motor 40 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 45 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %98. Motor milindeki tork T1 değerini bulun.

P = 7,5 kWn1 = 1500 rpmN1 = 40N2 = 45η = 98%
T1 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
d1​ = 80 mmd2​ = 500 mm720 rpmC = 600 mmT1​ = 1200 NT2​P = ?

Açık bir kayış, 720 rpm ile dönen 80 mm’lik bir tahrik kasnağını 500 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 600 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,25 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 1200 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).

d1 = 80 mmn1 = 720 rpmd2 = 500 mmC = 600 mmμ = 0,25T1 = 1200 N
P = kW
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
2,7 kgk = 170 N/mA = 12 cmx = 8 cm

k = 170 N/m olan bir yaydaki 2,7 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 12 cm genlikle salınıyor. Dengeden 8 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.

m = 2,7 kgk = 170 N/mA = 12 cmx = 8 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
2,4 kgk = 410 N/m

k = 410 N/m olan uzamamış düşey bir yayın alt ucuna 2,4 kg’lık bir kütle bağlanıyor ve durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. Kütlenin en büyük hızı vmax değerini bulun.

m = 2,4 kgk = 410 N/mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx30 mm2 çevrim20,6 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 30 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 2 çevrim sonra 20,6 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 30 mmx2 = 20,6 mmn = 2
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 60k2​ = 50k3​ = 25m = 100 kg

100 kg’lık bir kütle k₃ = 25 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 60 kN/m ve k₂ = 50 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 100 kgk1 = 60 kN/mk2 = 50 kN/mk3 = 25 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: d = 60,36 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Birimler

v₀ = 72/3,6 = 20 m/s

Tepki mesafesi

d1 = v₀·tr = 20·1,2 = 24 m

Fren mesafesi

d2 = v₀²/(2a) = 20²/(2·5,5) = 36,36 m

Toplam

d = 24 + 36,36 = 60,36 m

Cevap

d = 60,36 m
2.Kinematik

Cevap: t = 2,602 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−15 = 7·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 7·t − 15 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (7 + √(7² + 2·9,81·15))/9,81 = 2,602 s

Cevap

t = 2,602 s
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,1019

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 2²/(2·2) = 1 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1/9,81 = 0,1019

Cevap

μ = 0,1019
4.Newton yasaları

Cevap: T = 20,6 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (34,34 − 8,829)/6,5 = 3,924 m/s²

Masadaki bloktan gerilme kuvveti

T − μ·m1·g = m1·a
T = 3·3,924 + 8,829 = 20,6 N

Cevap

T = 20,6 N
5.Eğik atış

Cevap: y = 11,94 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Duvara kadar süre

vx = 18·cos 60° = 9 m/s
t = x/vx = 17/9 = 1,889 s

O andaki yükseklik

y = 15,59·1,889 − ½·9,81·1,889² = 11,94 m

Cevap

y = 11,94 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: α = 71,55 °

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 11·cos 30° = 9,526 m/s
vy0 = 11·sin 30° = 5,5 m/s

Çarpmadaki düşey hız

Düşey yönde enerji veya v² = v₀² + 2as.

vy = √(5,5² + 2·9,81·40) = 28,55 m/s

Çarpma açısı

tan α = vy/vx = 28,55/9,526 → α = 71,55°

Cevap

α = 71,55°
7.Dairesel hareket

Cevap: T = 1,439 s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Çemberin yarıçapı

r = L·sin θ = 0,8·sin 50° = 0,6128 m

Sürat

İp gerilmesi ve yerçekimi birlikte içe doğru kuvveti verir: tan θ = v²/(r·g).

v = √(r·g·tan θ) = √(0,6128·9,81·tan 50°) = 2,677 m/s

Periyot

T = 2π·r/v = 2π·0,6128/2,677 = 1,439 s

Cevap

T = 1,439 s
8.Dairesel hareket

Cevap: T = 35,61 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

En alt noktadaki kuvvetler

Merkeze doğru (yukarı) yön pozitiftir.

T − m·g = m·v²/r
T = 1,7·9,81 + 1,7·3,5²/1,1 = 16,68 + 18,93 = 35,61 N

Cevap

T = 35,61 N
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 577,7 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 98,1·0,866 = 84,96 N
F = μN = 0,4·84,96 = 33,98 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 33,98·17 = 577,7 J

Cevap

Wf = 577,7 J
10.İş ve enerji

Cevap: d = 0,7776 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·500·0,1² = 2,5 J

Eğim boyunca enerji denkliği

m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 2,5/(4,905·(0,5736 + 0,1·0,8192)) = 0,7776 m

Cevap

d = 0,7776 m
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 627,7 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Çarpmadan sonra salınım

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,08) = 1,253 m/s

Çarpışma

m·v = (m + M)·V → v = (0,01 + 5)·1,253/0,01 = 627,7 m/s

Cevap

v = 627,7 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 186,7 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Bloğun yükselmesi

h = L·(1 − cos θ) = 1,3·(1 − cos 30°) = 0,1742 m

Çarpmadan sonraki hız

V = √(2·9,81·0,1742) = 1,849 m/s

Çarpışma

v = (m + M)·V/m = 1,515·1,849/0,015 = 186,7 m/s

Cevap

v = 186,7 m/s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 4,758 rad/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Potansiyel enerji kaybı

m·g·L/2 = 4,5·9,81·0,65 = 28,69 J

Mafsala göre atalet momenti

IO = m·L²/3 = 4,5·1,3²/3 = 2,535 kg·m²

Enerji denkliği

½·IO·ω² = 28,69 → ω = √(2·28,69/2,535) = 4,758 rad/s

Cevap

ω = 4,758 rad/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ΔE = 1166 J

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Atalet momentleri

I1 = ½·31·0,2² = 0,62 kg·m²
I2 = 7·0,2² = 0,28 kg·m²

Açısal momentumun korunumu

n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 1050·0,62/0,9 = 723,3 rpm

Önceki ve sonraki kinetik enerji

E1 = ½·0,62·110² = 3748 J
E2 = ½·0,9·75,75² = 2582 J
ΔE = 3748 − 2582 = 1166 J

Cevap

ΔE = 1166 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T1 = 47,75 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·1500/60 = 157,1 rad/s
T1 = P/ω₁ = 7500/157,1 = 47,75 N·m

Cevap

T1 = 47,75 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 1,646 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Sarılma açısı

θ = 2,426 rad

Gevşek taraftaki çekme kuvveti

eμθ = e0,6066 = 1,834, T₂ = 1200/1,834 = 654,2 N

Güç

P = (1200 − 654,2)·3,016 = 1,646 kW

Cevap

P = 1,646 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = 0,7097 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(170/2,7) = 7,935 rad/s

x’teki hız

v = ω·√(A² − x²) = 7,935·√(0,12² − 0,08²) = 0,7097 m/s

Cevap

v = 0,7097 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: vmax = 0,7506 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Denge ve genlik

x₀ = m·g/k = 2,4·9,81/410 = 0,05742 m = A

En büyük hız

Hız dengede en büyüktür.

ω = √(410/2,4) = 13,07 rad/s
vmax = A·ω = 0,05742·13,07 = 0,7506 m/s

Cevap

vmax = 0,7506 m/s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,0299

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/2)·ln(30/20,6) = 0,188

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,188/√(39,48 + 0,03533) = 0,0299

Cevap

ζ = 0,0299
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 2,272 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 60 + 50 = 110 kN/m
keq = 110·25/(110 + 25) = 20,37 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(20370/100) = 14,27 rad/s
fn = 14,27/(2π) = 2,272 Hz

Cevap

fn = 2,272 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics