Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
45 km/h hızla giden bir sürücü bir engel görüyor. Tepki süresi 0,5 s’dir; ardından otomobil 8 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Engeli gördüğü andan itibaren toplam durma mesafesi d değerini bulun.
v₀ = 45 km/htr = 0,5 sa = −8 m/s²
d = m
2.KinematikZor
Bir top, yerden 5 m yükseklikteki bir çatının kenarından 16 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden en büyük yükseklik hmax değerini bulun.
v₀ = 16 m/sh₀ = 5 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Newton yasalarıOrta
6 kg ve 3 kg’lık kütleler, hafif bir iple bağlı olarak hafif ve sürtünmesiz bir makaranın iki yanında asılı. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. Kütlelerin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 6 kgm2 = 3 kgg = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Bir bloğa itme veriliyor ve 20° eğimli bir rampada 9,5 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?
v₀ = 9,5 m/sθ = 20°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 34 m/s hızla atılıyor ve 105 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.
v₀ = 34 m/sR = 105 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
Bir top yer seviyesinden 40 m/s hızla ve yatayın 40° üstünde atılıyor. İnerken 18 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.
v₀ = 40 m/sθ = 40°hroof = 18 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
Bir otomobil 115 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 115 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
0,7 m uzunluğunda bir ipe bağlı bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. g = 9,81 m/s² alın. İpin tam gergin kaldığı, tepedeki en küçük hız vmin nedir?
r = 0,7 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.İş ve enerjiOrta
Düz bir yolda 70 km/h hızla giden bir otomobil sert fren yapıyor ve tekerlekleri kilitli olarak kayarak duruyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,6’dir. Durma mesafesi d değerini bulun.
v = 70 km/hμ = 0,6g = 9,81 m/s²
d = m
10.İş ve enerjiZor
Kütlesi 10 kg olan bir blok, 20° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 70 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25’tür. Blok eğim boyunca 3 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.
15 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 4 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 16 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.
m = 15 gM = 4 kgh = 16 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
8 g’lık bir mermi, 0,5 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 1 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 30° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.
m = 8 gM = 1 kgL = 0,5 mθ = 30°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Kütlesi 4 kg ve uzunluğu 1,9 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay tutuluyor. Duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Bırakıldıktan hemen sonraki açısal ivmesini α bulun.
m = 4 kgL = 1,9 mg = 9,81 m/s²
α = rad/s²
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir kişi sürtünmesiz bir döner tablada duruyor ve her elinde eksenden 0,6 m uzakta 3,5 kg’lık bir dambıl tutuyor. Kişi ve tablanın tek başına eksene göre atalet momenti 1,5 kg·m²’dir. 30 devir/dakika ile dönüyorlar, sonra dambılları eksenden 0,2 m uzağa çekiyorlar. Dambılları nokta kütle sayın. Yeni hızı n2 devir/dakika cinsinden bulun.
720 rpm ile dönen 125 mm’lik bir kasnak, %1 kaymayla bir kayış aracılığıyla 250 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.
n1 = 720 rpmd1 = 125 mmd2 = 250 mms = 1 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde, 2900 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (32 diş) B dişlisini (45 diş) döndürüyor. C dişlisi (36 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (40 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.
nin = 2900 rpmA = 32B = 45C = 36D = 40
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
k = 220 N/m olan bir yaydaki 3,5 kg’lık kütle pozitif yönde 4 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,7 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.
m = 3,5 kgk = 220 N/mA = 4 cmt = 0,7 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 280 N/m olan bir yaya bağlı 2,5 kg’lık bir kütle denge konumundan 14 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük hızı vmax değerini bulun.
m = 2,5 kgk = 280 N/mA = 14 cm
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
8 kg’lık bir kütle, rijitliği 100 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 540 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
m = 8 kgk = 100 kN/mc = 540 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
40 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 50 kN/m, alttakinin k₂ = 30 kN/m. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.
m = 40 kgk1 = 50 kN/mk2 = 30 kN/m
keq = kN/m
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: d = 16,02 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s
Tepki mesafesi
d1 = v₀·tr = 12,5·0,5 = 6,25 m
Fren mesafesi
d2 = v₀²/(2a) = 12,5²/(2·8) = 9,766 m
Toplam
d = 6,25 + 9,766 = 16,02 m
Cevap
d = 16,02 m
2.Kinematik
Cevap: hmax = 18,05 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Çatının üzerine yükselme
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 16²/(2·9,81) = 13,05 m
Yerden yükseklik
hmax = 5 + 13,05 = 18,05 m
Cevap
hmax = 18,05 m
3.Newton yasaları
Cevap: a = 3,27 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
İvme
Net itici kuvvet ağırlıkların farkıdır; toplam kütleyi hareket ettirir.
a = (6 − 3)·9,81/(6 + 3) = 3,27 m/s²
Cevap
a = 3,27 m/s²
4.Newton yasaları
Cevap: d = 9,524 m
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Yavaşlama
İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.
a = 9,81·(sin 20° + 0,15·cos 20°) = 4,738 m/s²
Yol
d = v₀²/(2a) = 9,5²/(2·4,738) = 9,524 m
Cevap
d = 9,524 m
5.Eğik atış
Cevap: θ = 31,5 °
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Menzil formülü
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·105/34² = 0,891
Açı
2θ = 63,01° → θ = 31,5°
Cevap
θ = 31,5°
Diğer çözüm 90° − θ = 58,5°.
6.Eğik atış
Cevap: x = 135,1 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 30,64 m/s, vy = 25,71 m/s
Çatıya iniş süresi
Büyük kök: top iniyor.
18 = 25,71·t − 4,905·t²
t = (25,71 + √(25,71² − 2·9,81·18))/9,81 = 4,41 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 30,64·4,41 = 135,1 m
Cevap
x = 135,1 m
7.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 18,4 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,3·9,81·115) = 18,4 m/s
Cevap
vmax = 18,4 m/s (66,23 km/h)
8.Dairesel hareket
Cevap: vmin = 2,62 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepede gerilme kuvveti sıfır
m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·0,7) = 2,62 m/s
Cevap
vmin = 2,62 m/s
9.İş ve enerji
Cevap: d = 32,12 m
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Temel birimlerde hız
v = 70/3,6 = 19,44 m/s
Enerji denkliği
½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 19,44²/(2·0,6·9,81) = 32,12 m
Cevap
d = 32,12 m
Hızı iki katına çıkarmak durma mesafesini dört katına çıkarır.
10.İş ve enerji
Cevap: v = 2,836 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Eğim boyunca kuvvetler
m·g = 10·9,81 = 98,1 N
mg·sin θ = 33,55 N
μ·mg·cos θ = 23,05 N
İş–enerji
½mv² = (70 − 56,6)·3 = 40,21 J
v = √(2·40,21/10) = 2,836 m/s
Cevap
v = 2,836 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v = 474,2 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Çarpmadan sonra salınım
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,16) = 1,772 m/s
Çarpışma
m·v = (m + M)·V → v = (0,015 + 4)·1,772/0,015 = 474,2 m/s
Cevap
v = 474,2 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v = 144,4 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Bloğun yükselmesi
h = L·(1 − cos θ) = 0,5·(1 − cos 30°) = 0,06699 m
Çarpmadan sonraki hız
V = √(2·9,81·0,06699) = 1,146 m/s
Çarpışma
v = (m + M)·V/m = 1,008·1,146/0,008 = 144,4 m/s
Cevap
v = 144,4 m/s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: α = 7,745 rad/s²
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Mafsala göre momentler
Bırakma anında ω = 0’dır, bu yüzden merkezcil ivme yoktur ve merkez doğrudan aşağı ivmelenir.
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Atalet momentleri
I1 = 1,5 + 2·3,5·0,6² = 4,02 kg·m²
I2 = 1,5 + 2·3,5·0,2² = 1,78 kg·m²
Açısal momentumun korunumu
n2 = n1·I1/I2 = 30·4,02/1,78 = 67,75 rpm
Cevap
n2 = 67,75 rpm
Kinetik enerji artar: ek enerji, kişinin dambılları çekerken yaptığı işten gelir.
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: n2 = 356,4 rpm
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Kaymasız hız
720·125/250 = 360 rpm
Kaymayla
n2 = 360·0,99 = 356,4 rpm
Cevap
n2 = 356,4 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: nout = 1856 rpm
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Birinci kademe
nB = 2900·32/45 = 2062 rpm = nC
İkinci kademe
nout = 2062·36/40 = 1856 rpm
Cevap
nout = 1856 rpm
toplam oran = 1,563 : 1
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: x = 2,972 cm
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(220/3,5) = 7,928 rad/s
ω·t = 7,928·0,7 = 5,55 rad
Yer değiştirme
x = A·cos(ω·t) = 4·cos(5,55) = 2,972 cm
Cevap
x = 2,972 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: vmax = 1,482 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(280/2,5) = 10,58 rad/s
En büyük hız
vmax = A·ω = 0,14·10,58 = 1,482 m/s
Cevap
vmax = 1,482 m/s
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,3019
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Kritik sönüm
cc = 2·√(k·m) = 2·√(100000·8) = 1789 N·s/m
Sönüm oranı
ζ = c/cc = 540/1789 = 0,3019
Cevap
ζ = 0,3019
ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.
20.Mekanik titreşimler
Cevap: keq = 18,75 kN/m
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.