Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Bir uçak durgun hâlden başlayıp pist boyunca 2,25 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. 800 m sonraki hızı v değerini bulun.
v₀ = 0a = 2,25 m/s²s = 800 m
v = m/s
2.KinematikZor
Bir top, yerden 40 m yükseklikteki bir çatının kenarından 14 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden en büyük yükseklik hmax değerini bulun.
v₀ = 14 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Newton yasalarıOrta
2,5 kg ve 1,5 kg’lık kütleler, hafif bir iple bağlı olarak hafif ve sürtünmesiz bir makaranın iki yanında asılı. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.
m1 = 2,5 kgm2 = 1,5 kgg = 9,81 m/s²
T = N
4.Newton yasalarıZor
Bir bloğa itme veriliyor ve 20° eğimli bir rampada 7 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?
v₀ = 7 m/sθ = 20°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 38 m/s hızla ve yatayın 65° üstünde, 34 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?
v₀ = 38 m/sθ = 65°x = 34 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
Bir top 5 m’lik bir uçurumun tepesinden 29 m/s hızla ve yatayın 20° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.
v₀ = 29 m/sθ = 20°h = 5 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
Bir lunapark rotorunda biniciler 2,5 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,6. g = 9,81 m/s² alın. En küçük açısal hız ω değerini rad/s cinsinden bulun.
r = 2,5 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Dairesel hareketZor
0,8 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 2 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 10,5 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.
m = 2 kgr = 0,8 mvbottom = 10,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
Bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. Eğim boyunca 8 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.
θ = 40°μ = 0,2d = 8 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
0,5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 2 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 4,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,25) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 4000 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.
m = 0,5 kgh = 2 mL = 4,5 mμ = 0,25k = 4000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
6 m/s hızla giden 4,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 2,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra birinci kızağın hızı v′1 değerini bulun (ilk hareket yönü pozitif).
m1 = 4,5 kgm2 = 2,5 kgv1 = 6 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,25 kg’lık bir top bir duvara 15 m/s hızla çarpıyor ve 7 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 25 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.
m = 0,25 kgvin = 15 m/svout = 7 m/sΔt = 25 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Atalet momenti 20,5 kg·m² olan bir volan 1100 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 200 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Durması ne kadar sürer t?
I = 20,5 kg·m²n = 1100 rpmTb = 200 N·m
t = s
14.Rijit cismin dönmesiZor
Düzgün dolu bir disk (kütle 24 kg, yarıçap 0,4 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 150 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 19 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Ortak hızlarını n2 devir/dakika cinsinden bulun.
Mdisc = 24 kgMring = 19 kgR = 0,4 mn1 = 150 rpm
n2 = rpm
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
960 rpm ile dönen 200 mm’lik bir kasnak, %3 kaymayla bir kayış aracılığıyla 300 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.
n1 = 960 rpmd1 = 200 mmd2 = 300 mms = 3 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Açık bir kayış, merkezleri 500 mm arayla duran 120 mm’lik ve 500 mm’lik kasnakları bağlıyor. Küçük kasnaktaki sarılma açısını θ derece cinsinden bulun.
d1 = 120 mmd2 = 500 mmC = 500 mm
θ = °
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
k = 140 N/m olan bir yaydaki 2,9 kg’lık kütle pozitif yönde 3 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,85 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.
m = 2,9 kgk = 140 N/mA = 3 cmt = 0,85 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 360 N/m olan bir yaya bağlı 1,2 kg’lık bir kütle denge konumundan 11 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük hızı vmax değerini bulun.
m = 1,2 kgk = 360 N/mA = 11 cm
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
Rijitliği 80 kN/m olan bir yay üzerindeki 12 kg’lık bir kütlenin, 0,45 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.
m = 12 kgk = 80 kN/mζ = 0,45
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
100 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 5 kN/m, alttakinin k₂ = 50 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 100 kgk1 = 5 kN/mk2 = 50 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: v = 60 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Mesafe sonundaki hız
v = √(2·a·s) = √(2·2,25·800) = 60 m/s
Cevap
v = 60 m/s
(216 km/h)
2.Kinematik
Cevap: hmax = 49,99 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Çatının üzerine yükselme
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 14²/(2·9,81) = 9,99 m
Yerden yükseklik
hmax = 40 + 9,99 = 49,99 m
Cevap
hmax = 49,99 m
3.Newton yasaları
Cevap: T = 18,39 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
İvme
Net itici kuvvet ağırlıkların farkıdır; toplam kütleyi hareket ettirir.
a = (2,5 − 1,5)·9,81/(2,5 + 1,5) = 2,453 m/s²
Hafif kütleden ip gerilmesi
T − m2·g = m2·a → T = 1,5·(9,81 + 2,453) = 18,39 N
Cevap
T = 18,39 N
4.Newton yasaları
Cevap: d = 5,728 m
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Yavaşlama
İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.
a = 9,81·(sin 20° + 0,1·cos 20°) = 4,277 m/s²
Yol
d = v₀²/(2a) = 7²/(2·4,277) = 5,728 m
Cevap
d = 5,728 m
5.Eğik atış
Cevap: y = 50,93 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Duvara kadar süre
vx = 38·cos 65° = 16,06 m/s
t = x/vx = 34/16,06 = 2,117 s
O andaki yükseklik
y = 34,44·2,117 − ½·9,81·2,117² = 50,93 m
Cevap
y = 50,93 m
Top duvarda hâlâ yükselmektedir.
6.Eğik atış
Cevap: H = 10,01 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Düşey atış hızı
vy = 29·sin 20° = 9,919 m/s
Uçurumun üstündeki yükselme
Δh = vy²/(2g) = 9,919²/(2·9,81) = 5,014 m
Yerden yükseklik
H = 5 + 5,014 = 10,01 m
Cevap
H = 10,01 m
7.Dairesel hareket
Cevap: ω = 2,557 rad/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Biniciye etkiyen kuvvetler
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Açısal hız
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,6·2,5)) = 2,557 rad/s
Cevap
ω = 2,557 rad/s
8.Dairesel hareket
Cevap: Ttop = 177,5 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Tepedeki hız
2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.
vtop² = 10,5² − 4·9,81·0,8 = 78,86 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 2·78,86/0,8 − 2·9,81 = 177,5 N
Cevap
Ttop = 177,5 N
9.İş ve enerji
Cevap: v = 8,766 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Eğim boyunca enerji denkliği
Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·8·(0,6428 − 0,2·0,766)) = 8,766 m/s
Cevap
v = 8,766 m/s
10.İş ve enerji
Cevap: x = 4,632 cm
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 4,905·(2 − 0,25·4,5) = 4,292 J
En büyük sıkışma
½kx² = 4,292 → x = √(2·4,292/4000) = 0,04632 m = 4,632 cm
Cevap
x = 4,632 cm
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′1 = 1,714 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Duran hedefle esnek çarpışma
Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.
v′1 = (4,5 − 2,5)/(4,5 + 2,5)·6 = 1,714 m/s
v′2 = 2·4,5/(4,5 + 2,5)·6 = 7,714 m/s
Cevap
v′1 = 1,714 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: J = 5,5 N·s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,25·(7 + 15) = 5,5 N·s
Cevap
J = 5,5 N·s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: t = 11,81 s
Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.
Açısal hız
ω = 2π·1100/60 = 115,2 rad/s
Yavaşlama ve süre
α = Tb/I = 200/20,5 = 9,756 rad/s²
t = ω/α = 115,2/9,756 = 11,81 s
Cevap
t = 11,81 s
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: n2 = 58,06 rpm
Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.
Atalet momentleri
I1 = ½·24·0,4² = 1,92 kg·m²
I2 = 19·0,4² = 3,04 kg·m²
Açısal momentumun korunumu
n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 150·1,92/4,96 = 58,06 rpm
Cevap
n2 = 58,06 rpm
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: n2 = 620,8 rpm
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Kaymasız hız
960·200/300 = 640 rpm
Kaymayla
n2 = 640·0,97 = 620,8 rpm
Cevap
n2 = 620,8 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: θ = 135,3 °
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Kayış açısı
asin(0,38) = 22,33°
Sarılma açısı
θ = 180 − 2·22,33 = 135,3°
Cevap
θ = 135,3°
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: x = 2,789 cm
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Açısal frekans
ω = √(140/2,9) = 6,948 rad/s
ω·t = 6,948·0,85 = 5,906 rad
Yer değiştirme
x = A·cos(ω·t) = 3·cos(5,906) = 2,789 cm
Cevap
x = 2,789 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: vmax = 1,905 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(360/1,2) = 17,32 rad/s
En büyük hız
vmax = A·ω = 0,11·17,32 = 1,905 m/s
Cevap
vmax = 1,905 m/s
19.Mekanik titreşimler
Cevap: fd = 11,6 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Sönümsüz doğal frekans
ωn = √(80000/12) = 81,65 rad/s
fn = 81,65/(2π) = 12,99 Hz
Sönümlü doğal frekans
fd = fn·√(1 − ζ²) = 12,99·√(1 − 0,45²) = 11,6 Hz
Cevap
fd = 11,6 Hz
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 1,073 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.