Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
120 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 3,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.
v₀ = 120 km/ha = −3,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
Bir top, yerden 20 m yükseklikteki bir çatının kenarından 7 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 7 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
Bir kutu düz bir zeminde 6 m/s ilk hızla kayıyor ve 4,6 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.
v₀ = 6 m/sd = 4,6 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
Bir bloğa itme veriliyor ve 35° eğimli bir rampada 10,5 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?
v₀ = 10,5 m/sθ = 35°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 40° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Topun ulaştığı en büyük yükseklik H değerini bulun.
v0 = 32 m/sθ = 40°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Eğik atışZor
Bir top 50 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 55° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.
v0 = 16 m/sθ = 55°h = 50 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
Bir otomobil 80 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 80 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
180 m yarıçaplı bir viraj 15° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,15’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı eğimden aşağı kaymadan alabileceği en düşük hız vmin değerini bulun.
r = 180 mθ = 15°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.İş ve enerjiOrta
Kütlesi 1800 kg olan bir otomobil 4° eğimli bir yokuşu sabit 54 km/h hızla çıkıyor. Hava direnci ve yuvarlanma direnci toplamı 300 N’dir. Tekerleklerin vermesi gereken güç P değerini kW cinsinden bulun.
10 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 4,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,3) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 500 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.
m = 10 kgh = 4,5 mL = 5 mμ = 0,3k = 500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
11 m/s hızla giden 1400 kg’lık bir otomobil, duran 1500 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Başlangıçtaki kinetik enerjinin yüzde kaçı ΔK/K kaybolur?
m1 = 1400 kgv1 = 11 m/sm2 = 1500 kgv2 = 0
ΔK/K = %
12.Momentum ve çarpışmalarZor
Bir kavşakta 24 m/s hızla doğuya giden 800 kg’lık bir otomobil, 13 m/s hızla kuzeye giden 1700 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın doğudan kuzeye doğru ölçülen yönü θ değerini bulun.
m1 = 800 kgv1 = 24 m/s (E)m2 = 1700 kgv2 = 13 m/s (N)
θ = °
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Bir motor, atalet momenti 5,5 kg·m² olan bir volanı 8 s içinde duruştan 2100 devir/dakikaya çıkarıyor. Kayıpları ihmal ederek verdiği ortalama gücü Pavg kW cinsinden bulun.
I = 5,5 kg·m²n = 2100 rpmt = 8 s
Pavg = kW
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir dolu silindir yatayla 20° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Kaymasını önleyen en küçük statik sürtünme katsayısını μs bulun.
θ = 20°I = ½·m·r²g = 9,81 m/s²
μs =
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1440 rpm ile dönen 100 mm’lik bir kasnak, %1 kaymayla bir kayış aracılığıyla 315 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.
n1 = 1440 rpmd1 = 100 mmd2 = 315 mms = 1 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Açık bir kayış, merkezleri 1000 mm arayla duran 150 mm’lik ve 450 mm’lik kasnakları bağlıyor. Küçük kasnaktaki sarılma açısını θ derece cinsinden bulun.
d1 = 150 mmd2 = 450 mmC = 1000 mm
θ = °
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
Periyodu 2,5 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.
T = 2,5 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 360 N/m olan bir yaya bağlı 2,4 kg’lık bir kütle denge konumundan 13 cm çekilip serbest bırakılıyor. Salınımın toplam enerjisi E değerini bulun.
m = 2,4 kgk = 360 N/mA = 13 cm
E = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
100 kg’lık bir kütle, rijitliği 80 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 1130 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
m = 100 kgk = 80 kN/mc = 1130 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
50 kg’lık bir kütle k₃ = 10 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 20 kN/m ve k₂ = 50 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 50 kgk1 = 20 kN/mk2 = 50 kN/mk3 = 10 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: s = 158,7 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s
Fren mesafesi
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·3,5) = 158,7 m
Cevap
s = 158,7 m
2.Kinematik
Cevap: t = 2,855 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−20 = 7·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 7·t − 20 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (7 + √(7² + 2·9,81·20))/9,81 = 2,855 s
Cevap
t = 2,855 s
3.Newton yasaları
Cevap: μ = 0,3989
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Yavaşlama
a = v₀²/(2d) = 6²/(2·4,6) = 3,913 m/s²
Sürtünme katsayısı
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 3,913/9,81 = 0,3989
Cevap
μ = 0,3989
4.Newton yasaları
Cevap: d = 7,219 m
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Yavaşlama
İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.
a = 9,81·(sin 35° + 0,25·cos 35°) = 7,636 m/s²
Yol
d = v₀²/(2a) = 10,5²/(2·7,636) = 7,219 m
Cevap
d = 7,219 m
5.Eğik atış
Cevap: H = 21,56 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 32·cos 40° = 24,51 m/s
vy = v0·sin θ = 32·sin 40° = 20,57 m/s
En yüksek nokta
Tepede düşey hız sıfırdır: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 20,57²/(2·9,81) = 21,56 m
Cevap
H = 21,56 m
6.Eğik atış
Cevap: t = 4,797 s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 16·cos 55° = 9,177 m/s
vy = v0·sin θ = 16·sin 55° = 13,11 m/s
Havada kalma süresi
y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.
0 = 50 + 13,11·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (13,11 + √(171,8 + 981))/9,81 = 4,797 s
Cevap
t = 4,797 s
7.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 23,44 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·80) = 23,44 m/s
Cevap
vmax = 23,44 m/s (84,38 km/h)
8.Dairesel hareket
Cevap: vmin = 14,15 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Kuvvet dengeleri
Sürtünme eğim yukarı yönlüdür.
N·(sin θ − μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ + μ·sin θ) = m·g
Sürat
v = √(180·9,81·0,1139/1,005) = 14,15 m/s
Cevap
vmin = 14,15 m/s
(50,94 km/h)
9.İş ve enerji
Cevap: P = 22,98 kW
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Güç, kuvvet çarpı hızdır: P = F·v.
İtici kuvvet
m·g = 1800·9,81 = 17658 N
mg·sin θ = 17658·sin 4° = 1232 N
F = 1232 + 300 = 1532 N
Güç
v = 54/3,6 = 15 m/s
P = F·v = 1532·15 = 22976 W = 22,98 kW
Cevap
P = 22,98 kW
10.İş ve enerji
Cevap: x = 108,5 cm
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 98,1·(4,5 − 0,3·5) = 294,3 J
En büyük sıkışma
½kx² = 294,3 → x = √(2·294,3/500) = 1,085 m = 108,5 cm
Cevap
x = 108,5 cm
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK/K = 51,72 %
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1400·11/2900 = 5,31 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·1400·11² = 84700 J
Kafter = ½·2900·5,31² = 40890 J
Kaybolan kesir
ΔK/K = 43810/84700 = 51,72 %
Cevap
ΔK/K = 51,72 %
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: θ = 49,02 °
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentum bileşenleri
px = 800·24 = 19200 kg·m/s
py = 1700·13 = 22100 kg·m/s
Yön
tan θ = py/px = 1,151 → θ = 49,02°
Cevap
θ = 49,02°
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: Pavg = 16,62 kW
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Açısal hız
ω = 2π·2100/60 = 219,9 rad/s
Enerji
E = ½·I·ω² = ½·5,5·219,9² = 132993 J
Ortalama güç
Pavg = E/t = 132993/8 = 16624 W = 16,62 kW
Cevap
Pavg = 16,62 kW
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: μs = 0,1213
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Hareket denklemleri
m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,5·m·r²·(a/r) → f = 0,5·m·a
İvme
a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 20°/1,5 = 2,237 m/s²
Gereken sürtünme
f = c·m·a ≤ μ·m·g·cos θ → μ ≥ c·tan θ/(1 + c)
μs = 0,5·tan 20°/1,5 = 0,1213
Cevap
μs = 0,1213
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: n2 = 452,6 rpm
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Kaymasız hız
1440·100/315 = 457,1 rpm
Kaymayla
n2 = 457,1·0,99 = 452,6 rpm
Cevap
n2 = 452,6 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: θ = 162,7 °
Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.
Kayış açısı
asin(0,15) = 8,627°
Sarılma açısı
θ = 180 − 2·8,627 = 162,7°
Cevap
θ = 162,7°
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: L = 1,553 m
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Uzunluk için çözün
L = g·(T/2π)² = 9,81·(2,5/2π)² = 1,553 m
Cevap
L = 1,553 m
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: E = 3,042 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(360/2,4) = 12,25 rad/s
Enerji
E = ½·k·A² = ½·360·0,13² = 3,042 J
Cevap
E = 3,042 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,1998
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Kritik sönüm
cc = 2·√(k·m) = 2·√(80000·100) = 5657 N·s/m
Sönüm oranı
ζ = c/cc = 1130/5657 = 0,1998
Cevap
ζ = 0,1998
ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 2,105 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.