Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)4,444 s33,33

120 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 7,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 120 km/ha = −7,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
AB: 16 m/s25 m

A topu 25 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Aynı anda B topu tam altındaki yerden 16 m/s hızla dik olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden hangi yükseklikte y karşılaşırlar?

H = 25 mv0B = 16 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Newton yasalarıOrta
θ = 35°a = ?m = 10 kg

10 kg’lık bir blok, yatayla 35° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 10 kgθ = 35°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 4 kg2,5 kgμ = 0,2

Yatay bir masa üzerindeki 4 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 2,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 4 kgm2 = 2,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
8 my = ?v0​ = 10 m/s50°

Bir top düz zeminden 10 m/s hızla ve yatayın 50° üstünde, 8 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 10 m/sθ = 50°x = 8 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
h = 25 mv0​ = 35 m/s45°H = ?

Bir top 25 m’lik bir uçurumun tepesinden 35 m/s hızla ve yatayın 45° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.

v₀ = 35 m/sθ = 45°h = 25 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 3,7 mn = ?

Bir lunapark rotorunda biniciler 3,7 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,6. g = 9,81 m/s² alın. En küçük dönme hızı n değerini dakikadaki devir cinsinden bulun.

r = 3,7 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
n = rpm
8.Dairesel hareketZor
θ = 30°merkezevmax​ = ?

40 m yarıçaplı bir viraj 30° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,15’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 40 mθ = 30°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
45°d = 7 mμ = 0,3

2,5 kg kütleli bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğimde 7 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,3. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 2,5 kgθ = 45°μ = 0,3d = 7 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
F = 140 N20°μ = 0,2520 kg

Kütlesi 20 kg olan bir blok, 20° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 140 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25’tür. Blok eğim boyunca 6 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.

m = 20 kgF = 140 Nθ = 20°μ = 0,25d = 6 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
1 kg11 m/s4 kg

11 m/s hızla giden 1 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 4 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 1 kgm2 = 4 kgv1 = 11 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
17 m/s13 m/s

0,4 kg’lık bir top bir duvara 17 m/s hızla çarpıyor ve 13 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 40 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,4 kgvin = 17 m/svout = 13 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 1200 rpmT = 530 N·m

Bir motor 1200 devir/dakikada 530 N·m tork veriyor. Çıkış gücünü P kW cinsinden bulun.

T = 530 N·mn = 1200 rpm
P = kW
14.Rijit cismin dönmesiZor
disk: 19 kghalka: 9 kgn1​ = 1200 rpm

Düzgün dolu bir disk (kütle 19 kg, yarıçap 0,3 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 1200 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 9 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Ortak hızlarını n2 devir/dakika cinsinden bulun.

Mdisc = 19 kgMring = 9 kgR = 0,3 mn1 = 1200 rpm
n2 = rpm
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 24, m = 3 mm

2900 rpm ile çalışan 2,2 kW’lık bir motor, 24 dişli ve 3 mm modüllü bir pinyonu tahrik ediyor. Pinyon dişlerine etkiyen teğetsel kuvvet Ft değerini bulun.

P = 2,2 kWn = 2900 rpmN1 = 24m = 3 mm
Ft = N
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 18B = 24C = 32D = 60

2900 rpm’deki 15 kW’lık bir motor A dişlisini (18 diş) tahrik ediyor; A, B dişlisiyle (24 diş) kavrıyor. B ile aynı mil üzerindeki C dişlisi (32 diş), çıkış milindeki D dişlisini (60 diş) tahrik ediyor. Her dişli kavramasının verimi %98’dır. Çıkış torku Tout değerini bulun.

P = 15 kWnin = 2900 rpmA = 18B = 24C = 32D = 60ηmesh = 98%
Tout = N·m
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 1,9 mT = 4,5 s

Başka bir gezegendeki bir astronot, 1,9 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 4,5 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.

L = 1,9 mT = 4,5 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
mk = 430 N/mA = 15 cmx = 8 cm

k = 430 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 15 cm genlikle salınıyor. Dengeden 8 cm uzaktayken kinetik enerjisi K değerini bulun.

k = 430 N/mA = 15 cmx = 8 cm
K = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 4 kN/mζ = 0,3m = 20 kg

Rijitliği 4 kN/m olan bir yay üzerindeki 20 kg’lık bir kütlenin, 0,3 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 20 kgk = 4 kN/mζ = 0,3
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 100k2​ = 80m = 50 kg

50 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 100 kN/m ve k₂ = 80 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 50 kgk1 = 100 kN/mk2 = 80 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 74,07 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·7,5) = 74,07 m

Cevap

s = 74,07 m
2.Kinematik

Cevap: y = 13,02 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Karşılaşma zamanı

Yukarısı pozitif, yer y = 0.

25 − ½g·t² = 16·t − ½g·t² → t = 25/16 = 1,563 s

Karşılaşma yüksekliği

y = 16·1,563 − ½·9,81·1,563² = 13,02 m

Cevap

y = 13,02 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 4,823 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 35° − 0,1·cos 35°) = 9,81·(0,5736 − 0,08192) = 4,823 m/s²

Cevap

a = 4,823 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 2,566 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (24,53 − 7,848)/6,5 = 2,566 m/s²

Cevap

a = 2,566 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: y = 1,936 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Duvara kadar süre

vx = 10·cos 50° = 6,428 m/s
t = x/vx = 8/6,428 = 1,245 s

O andaki yükseklik

y = 7,66·1,245 − ½·9,81·1,245² = 1,936 m

Cevap

y = 1,936 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: H = 56,22 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Düşey atış hızı

vy = 35·sin 45° = 24,75 m/s

Uçurumun üstündeki yükselme

Δh = vy²/(2g) = 24,75²/(2·9,81) = 31,22 m

Yerden yükseklik

H = 25 + 31,22 = 56,22 m

Cevap

H = 56,22 m
7.Dairesel hareket

Cevap: n = 20,07 rpm

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Biniciye etkiyen kuvvetler

N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g

Açısal hız

ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,6·3,7)) = 2,102 rad/s

Dönme hızı

n = ω·60/(2π) = 20,07 rpm

Cevap

n = 20,07 rpm
8.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 17,68 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Kuvvet dengeleri

Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Sürat

v = √(40·9,81·0,6299/0,791) = 17,68 m/s

Cevap

vmax = 17,68 m/s
(63,64 km/h)
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 36,42 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 24,53·0,7071 = 17,34 N
F = μN = 0,3·17,34 = 5,203 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 5,203·7 = 36,42 J

Cevap

Wf = 36,42 J
10.İş ve enerji

Cevap: v = 4,01 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca kuvvetler

m·g = 20·9,81 = 196,2 N
mg·sin θ = 67,1 N
μ·mg·cos θ = 46,09 N

İş–enerji

½mv² = (140 − 113,2)·6 = 160,8 J
v = √(2·160,8/20) = 4,01 m/s

Cevap

v = 4,01 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 4,4 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (1 − 4)/(1 + 4)·11 = −6,6 m/s
v′2 = 2·1/(1 + 4)·11 = 4,4 m/s

Cevap

v′2 = 4,4 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 12 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,4·(13 + 17) = 12 N·s

Cevap

J = 12 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: P = 66,6 kW

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Açısal hız

ω = 2π·1200/60 = 125,7 rad/s

Güç

P = T·ω = 530·125,7 = 66602 W = 66,6 kW

Cevap

P = 66,6 kW
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: n2 = 616,2 rpm

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Atalet momentleri

I1 = ½·19·0,3² = 0,855 kg·m²
I2 = 9·0,3² = 0,81 kg·m²

Açısal momentumun korunumu

n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 1200·0,855/1,665 = 616,2 rpm

Cevap

n2 = 616,2 rpm
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Ft = 201,2 N

Dişli geometrisi: m modülü diş boyutunu belirler. N dişli bir dişlinin bölüm dairesi çapı d = m·N’dir, birbirine geçen iki dişlinin modülü aynıdır ve eksenler arası mesafeleri a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2’dir. Bölüm dairesi hızı v = π·d·n/60’tır ve teğetsel diş kuvveti torktan bulunur: Ft = 2T/d.

Pinyondaki tork

ω = 2π·2900/60 = 303,7 rad/s
T = P/ω = 2200/303,7 = 7,244 N·m

Bölüm dairesi çapı

d = m·N = 3·24 = 72 mm

Teğetsel kuvvet

Ft = 2T/d = 2·7,244/0,072 = 201,2 N

Cevap

Ft = 201,2 N
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Tout = 118,6 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Çıkış hızı

nout = 2900·(18/24)·(32/60) = 1160 rpm
ωout = 2π·1160/60 = 121,5 rad/s

Çıkış gücü ve tork

Pout = 15000·0,98² = 14406 W
Tout = Pout/ωout = 14406/121,5 = 118,6 N·m

Cevap

Tout = 118,6 N·m
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: g = 3,704 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

g için çözün

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,9/4,5² = 3,704 m/s²

Cevap

g = 3,704 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: K = 3,462 J

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Toplam enerji

E = ½·k·A² = ½·430·0,15² = 4,837 J

x’teki yay enerjisi

U = ½·k·x² = ½·430·0,08² = 1,376 J

Kinetik enerji

K = 4,837 − 1,376 = 3,462 J

Cevap

K = 3,462 J
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 2,147 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(4000/20) = 14,14 rad/s
fn = 14,14/(2π) = 2,251 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 2,251·√(1 − 0,3²) = 2,147 Hz

Cevap

fd = 2,147 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 9,549 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 100 + 80 = 180 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(180000/50) = 60 rad/s
fn = 60/(2π) = 9,549 Hz

Cevap

fn = 9,549 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics