Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
120 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 7,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.
v₀ = 120 km/ha = −7,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
A topu 25 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Aynı anda B topu tam altındaki yerden 16 m/s hızla dik olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden hangi yükseklikte y karşılaşırlar?
H = 25 mv0B = 16 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Newton yasalarıOrta
10 kg’lık bir blok, yatayla 35° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 10 kgθ = 35°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Yatay bir masa üzerindeki 4 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 2,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 4 kgm2 = 2,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 10 m/s hızla ve yatayın 50° üstünde, 8 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?
v₀ = 10 m/sθ = 50°x = 8 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
Bir top 25 m’lik bir uçurumun tepesinden 35 m/s hızla ve yatayın 45° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.
v₀ = 35 m/sθ = 45°h = 25 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
Bir lunapark rotorunda biniciler 3,7 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,6. g = 9,81 m/s² alın. En küçük dönme hızı n değerini dakikadaki devir cinsinden bulun.
r = 3,7 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
n = rpm
8.Dairesel hareketZor
40 m yarıçaplı bir viraj 30° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,15’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 40 mθ = 30°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
2,5 kg kütleli bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğimde 7 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,3. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.
m = 2,5 kgθ = 45°μ = 0,3d = 7 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
Kütlesi 20 kg olan bir blok, 20° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 140 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25’tür. Blok eğim boyunca 6 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.
11 m/s hızla giden 1 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 4 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.
m1 = 1 kgm2 = 4 kgv1 = 11 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,4 kg’lık bir top bir duvara 17 m/s hızla çarpıyor ve 13 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 40 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.
m = 0,4 kgvin = 17 m/svout = 13 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Bir motor 1200 devir/dakikada 530 N·m tork veriyor. Çıkış gücünü P kW cinsinden bulun.
T = 530 N·mn = 1200 rpm
P = kW
14.Rijit cismin dönmesiZor
Düzgün dolu bir disk (kütle 19 kg, yarıçap 0,3 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 1200 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 9 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Ortak hızlarını n2 devir/dakika cinsinden bulun.
Mdisc = 19 kgMring = 9 kgR = 0,3 mn1 = 1200 rpm
n2 = rpm
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
2900 rpm ile çalışan 2,2 kW’lık bir motor, 24 dişli ve 3 mm modüllü bir pinyonu tahrik ediyor. Pinyon dişlerine etkiyen teğetsel kuvvet Ft değerini bulun.
P = 2,2 kWn = 2900 rpmN1 = 24m = 3 mm
Ft = N
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
2900 rpm’deki 15 kW’lık bir motor A dişlisini (18 diş) tahrik ediyor; A, B dişlisiyle (24 diş) kavrıyor. B ile aynı mil üzerindeki C dişlisi (32 diş), çıkış milindeki D dişlisini (60 diş) tahrik ediyor. Her dişli kavramasının verimi %98’dır. Çıkış torku Tout değerini bulun.
Başka bir gezegendeki bir astronot, 1,9 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 4,5 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.
L = 1,9 mT = 4,5 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 430 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 15 cm genlikle salınıyor. Dengeden 8 cm uzaktayken kinetik enerjisi K değerini bulun.
k = 430 N/mA = 15 cmx = 8 cm
K = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
Rijitliği 4 kN/m olan bir yay üzerindeki 20 kg’lık bir kütlenin, 0,3 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.
m = 20 kgk = 4 kN/mζ = 0,3
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
50 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 100 kN/m ve k₂ = 80 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 50 kgk1 = 100 kN/mk2 = 80 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: s = 74,07 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s
Fren mesafesi
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·7,5) = 74,07 m
Cevap
s = 74,07 m
2.Kinematik
Cevap: y = 13,02 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Karşılaşma zamanı
Yukarısı pozitif, yer y = 0.
25 − ½g·t² = 16·t − ½g·t² → t = 25/16 = 1,563 s
Karşılaşma yüksekliği
y = 16·1,563 − ½·9,81·1,563² = 13,02 m
Cevap
y = 13,02 m
3.Newton yasaları
Cevap: a = 4,823 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Duvara kadar süre
vx = 10·cos 50° = 6,428 m/s
t = x/vx = 8/6,428 = 1,245 s
O andaki yükseklik
y = 7,66·1,245 − ½·9,81·1,245² = 1,936 m
Cevap
y = 1,936 m
Top duvarda zaten aşağı inmektedir.
6.Eğik atış
Cevap: H = 56,22 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Düşey atış hızı
vy = 35·sin 45° = 24,75 m/s
Uçurumun üstündeki yükselme
Δh = vy²/(2g) = 24,75²/(2·9,81) = 31,22 m
Yerden yükseklik
H = 25 + 31,22 = 56,22 m
Cevap
H = 56,22 m
7.Dairesel hareket
Cevap: n = 20,07 rpm
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Biniciye etkiyen kuvvetler
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Açısal hız
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,6·3,7)) = 2,102 rad/s
Dönme hızı
n = ω·60/(2π) = 20,07 rpm
Cevap
n = 20,07 rpm
8.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 17,68 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Kuvvet dengeleri
Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Sürat
v = √(40·9,81·0,6299/0,791) = 17,68 m/s
Cevap
vmax = 17,68 m/s
(63,64 km/h)
9.İş ve enerji
Cevap: Wf = 36,42 J
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Sürtünme kuvveti
N = mg·cos θ = 24,53·0,7071 = 17,34 N
F = μN = 0,3·17,34 = 5,203 N
Sürtünmeye karşı iş
Wf = F·d = 5,203·7 = 36,42 J
Cevap
Wf = 36,42 J
10.İş ve enerji
Cevap: v = 4,01 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Eğim boyunca kuvvetler
m·g = 20·9,81 = 196,2 N
mg·sin θ = 67,1 N
μ·mg·cos θ = 46,09 N
İş–enerji
½mv² = (140 − 113,2)·6 = 160,8 J
v = √(2·160,8/20) = 4,01 m/s
Cevap
v = 4,01 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′2 = 4,4 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Duran hedefle esnek çarpışma
Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.
v′1 = (1 − 4)/(1 + 4)·11 = −6,6 m/s
v′2 = 2·1/(1 + 4)·11 = 4,4 m/s
Cevap
v′2 = 4,4 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: J = 12 N·s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,4·(13 + 17) = 12 N·s
Cevap
J = 12 N·s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: P = 66,6 kW
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Açısal hız
ω = 2π·1200/60 = 125,7 rad/s
Güç
P = T·ω = 530·125,7 = 66602 W = 66,6 kW
Cevap
P = 66,6 kW
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: n2 = 616,2 rpm
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Dişli geometrisi: m modülü diş boyutunu belirler. N dişli bir dişlinin bölüm dairesi çapı d = m·N’dir, birbirine geçen iki dişlinin modülü aynıdır ve eksenler arası mesafeleri a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2’dir. Bölüm dairesi hızı v = π·d·n/60’tır ve teğetsel diş kuvveti torktan bulunur: Ft = 2T/d.
Pinyondaki tork
ω = 2π·2900/60 = 303,7 rad/s
T = P/ω = 2200/303,7 = 7,244 N·m
Bölüm dairesi çapı
d = m·N = 3·24 = 72 mm
Teğetsel kuvvet
Ft = 2T/d = 2·7,244/0,072 = 201,2 N
Cevap
Ft = 201,2 N
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: Tout = 118,6 N·m
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Çıkış hızı
nout = 2900·(18/24)·(32/60) = 1160 rpm
ωout = 2π·1160/60 = 121,5 rad/s
Çıkış gücü ve tork
Pout = 15000·0,98² = 14406 W
Tout = Pout/ωout = 14406/121,5 = 118,6 N·m
Cevap
Tout = 118,6 N·m
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: g = 3,704 m/s²
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
g için çözün
g = 4π²·L/T² = 4π²·1,9/4,5² = 3,704 m/s²
Cevap
g = 3,704 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: K = 3,462 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Toplam enerji
E = ½·k·A² = ½·430·0,15² = 4,837 J
x’teki yay enerjisi
U = ½·k·x² = ½·430·0,08² = 1,376 J
Kinetik enerji
K = 4,837 − 1,376 = 3,462 J
Cevap
K = 3,462 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: fd = 2,147 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Sönümsüz doğal frekans
ωn = √(4000/20) = 14,14 rad/s
fn = 14,14/(2π) = 2,251 Hz
Sönümlü doğal frekans
fd = fn·√(1 − ζ²) = 2,251·√(1 − 0,3²) = 2,147 Hz
Cevap
fd = 2,147 Hz
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 9,549 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.