Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Sabit 20 m/s hızla giden bir araç, duran bir polis arabasının yanından geçiyor. O anda polis arabası harekete geçiyor ve 2,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. Polis arabası başlangıç noktasından ne kadar uzakta yetişir? d değerini bulun.
vcar = 20 m/sapolice = 2,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematikZor
Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 9 s boyunca 1 m/s² ile hızlanıyor, sonra 7 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 3 m/s² ile fren yapıyor. İki durak arasındaki toplam mesafe s değerini bulun.
a1 = 1 m/s²t1 = 9 st2 = 7 sa3 = −3 m/s²
s = m
3.Newton yasalarıOrta
6 kg’lık bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 6 kgθ = 30°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Düz bir zemindeki iki blok hafif yatay bir iple bağlıdır. 75 N’luk yatay bir kuvvet öndeki 3 kg’lık bloğu çekiyor; 11 kg’lık blok arkadan çekiliyor. İki blok için de kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Blokların ivmesi a değerini bulun.
m1 = 11 kgm2 = 3 kgF = 75 Nμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 24 m/s hızla atılıyor ve 55 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.
v₀ = 24 m/sR = 55 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
Bir top 5 m’lik bir uçurumun tepesinden 35 m/s hızla ve yatayın 60° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yere çarpma hızı v değerini bulun.
v₀ = 35 m/sθ = 60°h = 5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Dairesel hareketOrta
Bir otomobil 80 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,5. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 80 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
180 m yarıçaplı bir viraj 30° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,3’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 180 mθ = 30°μs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
1 kg kütleli bir blok, yatayla 15° açı yapan bir eğimde 2 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,15. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.
m = 1 kgθ = 15°μ = 0,15d = 2 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
35° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 2000 N/m olan bir yay, kütlesi 3 kg olan bir bloğa karşı 10 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,25’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)
5 m/s hızla giden 2,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 2 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.
m1 = 2,5 kgm2 = 2 kgv1 = 5 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,2 kg’lık bir top bir duvara 19 m/s hızla çarpıyor ve 4 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 10 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.
m = 0,2 kgvin = 19 m/svout = 4 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Kütlesi 9 kg ve uzunluğu 2,3 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Serbest ucuna kütlesi 4,5 kg olan küçük bir top sabitlenmiştir. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken serbest ucun hızını v bulun.
m = 9 kgL = 2,3 mmball = 4,5 kgg = 9,81 m/s²
v = m/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir dolu küre duruştan başlar ve yatayla 35° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yarıçapı 0,15 m. Yokuş boyunca 8 m yuvarlandıktan sonraki açısal hızını ω bulun.
θ = 35°s = 8 mI = (2/5)·m·r²g = 9,81 m/s²r = 0,15 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1440 rpm ile çalışan 4 kW’lık bir motor 16 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 25 dişli bir dişliyi kavrıyor. Kayıpları ihmal edin. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.
P = 4 kWn1 = 1440 rpmN1 = 16N2 = 25η = 100%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bir planet dişli takımında güneş dişlisinin 16 dişi ve her planet dişlisinin 18 dişi var. Planet taşıyıcısı sabit tutuluyor ve güneş dişlisi 600 rpm ile döndürülüyor. Çember dişlinin hızı nr değerini (büyüklük) bulun.
Ns = 16Np = 18ns = 600 rpm
nr = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
k = 160 N/m olan bir yaydaki 3,7 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 5 cm genlikle salınıyor. Dengeden 3 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.
m = 3,7 kgk = 160 N/mA = 5 cmx = 3 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 100 N/m olan bir yaya bağlı 0,3 kg’lık bir kütle denge konumundan 5 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük ivmesi amax değerini bulun.
m = 0,3 kgk = 100 N/mA = 5 cm
amax = m/s²
19.Mekanik titreşimlerOrta
20 kg’lık bir kütle, rijitliği 150 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 1040 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
m = 20 kgk = 150 kN/mc = 1040 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
100 kg’lık bir kütle k₃ = 20 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 60 kN/m ve k₂ = 30 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 100 kgk1 = 60 kN/mk2 = 30 kN/mk3 = 20 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: d = 320 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Eşit mesafeler
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·20/2,5 = 16 s
Yol
d = v·t = 20·16 = 320 m
Cevap
d = 320 m
O anda polis arabası 2v = 40 m/s hızla hareket eder.
2.Kinematik
Cevap: s = 117 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
En yüksek hız
v = a1·t1 = 1·9 = 9 m/s
Her evrenin mesafesi
s1 = ½·1·9² = 40,5 m
s2 = 9·7 = 63 m
s3 = 9²/(2·3) = 13,5 m
Toplam mesafe
s = 40,5 + 63 + 13,5 = 117 m
Cevap
s = 117 m
3.Newton yasaları
Cevap: a = 3,206 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Menzil formülü
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·55/24² = 0,9367
Açı
2θ = 69,51° → θ = 34,75°
Cevap
θ = 34,75°
Diğer çözüm 90° − θ = 55,25°.
6.Eğik atış
Cevap: v = 36,37 m/s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 35·cos 60° = 17,5 m/s
vy0 = 35·sin 60° = 30,31 m/s
Çarpmadaki düşey hız
Düşey yönde enerji veya v² = v₀² + 2as.
vy = √(30,31² + 2·9,81·5) = 31,89 m/s
Çarpma hızı
v = √(17,5² + 31,89²) = 36,37 m/s
Cevap
v = 36,37 m/s
Enerjiyle kontrol edin: v² = v₀² + 2gh.
7.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 19,81 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,5·9,81·80) = 19,81 m/s
Cevap
vmax = 19,81 m/s (71,31 km/h)
8.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 43,29 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Kuvvet dengeleri
Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Sürat
v = √(180·9,81·0,7598/0,716) = 43,29 m/s
Cevap
vmax = 43,29 m/s
(155,8 km/h)
9.İş ve enerji
Cevap: Wf = 2,843 J
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Sürtünme kuvveti
N = mg·cos θ = 9,81·0,9659 = 9,476 N
F = μN = 0,15·9,476 = 1,421 N
Sürtünmeye karşı iş
Wf = F·d = 1,421·2 = 2,843 J
Cevap
Wf = 2,843 J
10.İş ve enerji
Cevap: d = 0,4365 m
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Yay enerjisi
x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·2000·0,1² = 10 J
Eğim boyunca enerji denkliği
m·g = 3·9,81 = 29,43 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 10/(29,43·(0,5736 + 0,25·0,8192)) = 0,4365 m
Cevap
d = 0,4365 m
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′2 = 5,556 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Duran hedefle esnek çarpışma
Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.
v′1 = (2,5 − 2)/(2,5 + 2)·5 = 0,5556 m/s
v′2 = 2·2,5/(2,5 + 2)·5 = 5,556 m/s
Cevap
v′2 = 5,556 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: J = 4,6 N·s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,2·(4 + 19) = 4,6 N·s
Cevap
J = 4,6 N·s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: v = 7,359 m/s
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Düşülen yükseklik
h = s·sin θ = 8·sin 35° = 4,589 m
Yuvarlanmayla enerji dengesi
Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.
m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,4)
v = √(2·9,81·4,589/1,4) = 8,019 m/s
ω = v/r = 8,019/0,15 = 53,46 rad/s
Cevap
ω = 53,46 rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: T2 = 41,45 N·m
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Motor torku
ω₁ = 2π·1440/60 = 150,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 4000/150,8 = 26,53 N·m
Çıkış torku
T2 = 26,53·25/16·1 = 41,45 N·m
Cevap
T2 = 41,45 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: nr = 184,6 rpm
Planet dişli takımları: güneş, çember ve taşıyıcının hızları Willis denklemiyle bağlıdır: (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns; taşıyıcıdan bakıldığında takım, planetlerin ara dişli olduğu sıradan bir dişli dizisidir. Bir elemanı sabit tutmak takımı tek oranlı bir redüktöre dönüştürür.
Çember dişli diş sayısı
Nr = Ns + 2·Np = 16 + 2·18 = 52
Taşıyıcı sabitken Willis denklemi
nc = 0 iken güneş dişlisi, ara dişli gibi davranan planetler aracılığıyla çemberi tahrik eder.
nr = −ns·Ns/Nr = −600·16/52 = −184,6 rpm
|nr| = 184,6 rpm
Cevap
nr = 184,6 rpm
Çember güneşe ters yönde döner.
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: v = 0,263 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(160/3,7) = 6,576 rad/s
x’teki hız
v = ω·√(A² − x²) = 6,576·√(0,05² − 0,03²) = 0,263 m/s
Cevap
v = 0,263 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: amax = 16,67 m/s²
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(100/0,3) = 18,26 rad/s
En büyük ivme
amax = A·ω² = 0,05·18,26² = 16,67 m/s²
Cevap
amax = 16,67 m/s²
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,3002
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Kritik sönüm
cc = 2·√(k·m) = 2·√(150000·20) = 3464 N·s/m
Sönüm oranı
ζ = c/cc = 1040/3464 = 0,3002
Cevap
ζ = 0,3002
ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 2,036 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.