Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)0,8 s10

36 km/h hızla giden bir sürücü bir engel görüyor. Tepki süresi 0,8 s’dir; ardından otomobil 4,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Engeli gördüğü andan itibaren toplam durma mesafesi d değerini bulun.

v₀ = 36 km/htr = 0,8 sa = −4,5 m/s²
d = m
2.KinematikZor
t (s)v (m/s)9 s

Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 9 s boyunca 1 m/s² ile hızlanıyor, sonra 12 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 2,5 m/s² ile fren yapıyor. Toplam yolculuk süresi t değerini bulun.

a1 = 1 m/s²t1 = 9 st2 = 12 sa3 = −2,5 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 20°a = ?m = 16 kg

16 kg’lık bir blok, yatayla 20° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 16 kgθ = 20°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
4 kg3 kgTF = 105 Nμ = 0,3

Düz bir zemindeki iki blok hafif yatay bir iple bağlıdır. 105 N’luk yatay bir kuvvet öndeki 3 kg’lık bloğu çekiyor; 4 kg’lık blok arkadan çekiliyor. İki blok için de kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Bağlantı ipindeki gerilme T değerini bulun.

m1 = 4 kgm2 = 3 kgF = 105 Nμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
16 my = ?v0​ = 16 m/s30°

Bir top düz zeminden 16 m/s hızla ve yatayın 30° üstünde, 16 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 16 m/sθ = 30°x = 16 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
h = 30 mv0​ = 10 m/s40°menzil

Bir top 30 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 40° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 10 m/sθ = 40°h = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
r = 95 mvmax​ = ?

Bir otomobil 95 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,4. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 95 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 0,7 mv = 9 m/s

0,7 m uzunluğunda bir ipe bağlı 1,2 kg’lık bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. En alt noktada 9 m/s hızla hareket ediyor. g = 9,81 m/s² alın. En alt noktada ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 1,2 kgr = 0,7 mv = 9 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.İş ve enerjiOrta
30°d = 13 mμ = 0,3

0,5 kg kütleli bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğimde 13 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,3. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 0,5 kgθ = 30°μ = 0,3d = 13 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
h = 3,2 mR = 1 mv = ?

Kütlesi 5 kg olan bir araba, 1 m yarıçaplı düşey bir dairesel halkaya giden sürtünmesiz bir rayda 3,2 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Arabanın halkanın tepesindeki hızı v değerini bulun.

m = 5 kgh = 3,2 mR = 1 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
2,5 kgv = ?15 gh = 24 cm

15 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 2,5 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 24 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 15 gM = 2,5 kgh = 24 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
1600 kg23 m/s1100 kg9 m/sθ = ?

Bir kavşakta 23 m/s hızla doğuya giden 1600 kg’lık bir otomobil, 9 m/s hızla kuzeye giden 1100 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın doğudan kuzeye doğru ölçülen yönü θ değerini bulun.

m1 = 1600 kgv1 = 23 m/s (E)m2 = 1100 kgv2 = 9 m/s (N)
θ = °
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 600 rpmTb​ = 60 N·mI = 30 kg·m²

Atalet momenti 30 kg·m² olan bir volan 600 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 60 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?

I = 30 kg·m²n = 600 rpmTb = 60 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
140 m/s20 g1,1 mL = 2 m4 kg

Kütlesi 4 kg ve uzunluğu 2 m olan düzgün ince bir çubuk, üst ucundaki sürtünmesiz bir mafsaldan duruşta asılıdır. Yatay olarak 140 m/s ile hareket eden 20 g’lık bir kurşun, çubuğa mafsalın 1,1 m altında çarpar ve içinde kalır. Çarpmadan hemen sonra çubuğun açısal hızını ω bulun.

M = 4 kgL = 2 mm = 20 gv = 140 m/sd = 1,1 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
Tw​ = ?z = 3, 2900 rpm

2900 rpm’deki 1,5 kW’lık bir motor 3 ağızlı bir sonsuz vidayı tahrik ediyor. Sonsuz vida çarkının 60 dişi var ve aktarmanın verimi %75’tür. Çark milindeki çıkış torku Tw değerini bulun.

z = 3Nw = 60n = 2900 rpmP = 1,5 kWη = 75%
Tw = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 12B = 18C = 18D = 25

Bileşik bir dişli dizisinde, 960 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (12 diş) B dişlisini (18 diş) döndürüyor. C dişlisi (18 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (25 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 960 rpmA = 12B = 18C = 18D = 25
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
0,7 kgk = 150 N/mA = 7 cmx = 3 cm

k = 150 N/m olan bir yaydaki 0,7 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 7 cm genlikle salınıyor. Dengeden 3 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.

m = 0,7 kgk = 150 N/mA = 7 cmx = 3 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
1,5 kgk = 260 N/mA = 8 cm

k = 260 N/m olan bir yaya bağlı 1,5 kg’lık bir kütle denge konumundan 8 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük ivmesi amax değerini bulun.

m = 1,5 kgk = 260 N/mA = 8 cm
amax = m/s²
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 40 kN/mc = 710 N·s/mm = 50 kg

50 kg’lık bir kütle, rijitliği 40 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 710 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 50 kgk = 40 kN/mc = 710 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 50k2​ = 80k3​ = 100m = 5 kg

5 kg’lık bir kütle k₃ = 100 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 50 kN/m ve k₂ = 80 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 5 kgk1 = 50 kN/mk2 = 80 kN/mk3 = 100 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: d = 19,11 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 36/3,6 = 10 m/s

Tepki mesafesi

d1 = v₀·tr = 10·0,8 = 8 m

Fren mesafesi

d2 = v₀²/(2a) = 10²/(2·4,5) = 11,11 m

Toplam

d = 8 + 11,11 = 19,11 m

Cevap

d = 19,11 m
2.Kinematik

Cevap: t = 24,6 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

En yüksek hız

v = a1·t1 = 1·9 = 9 m/s

Frenleme süresi

t3 = v/a3 = 9/2,5 = 3,6 s

Toplam süre

t = 9 + 12 + 3,6 = 24,6 s

Cevap

t = 24,6 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 1,051 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 20° − 0,25·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0,2349) = 1,051 m/s²

Cevap

a = 1,051 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: T = 60 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Tüm sistem

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (105 − 20,6)/7 = 12,06 m/s²

Yalnızca arkadaki blok

T = m1·(a + μ·g) = 4·(12,06 + 2,943) = 60 N

Cevap

T = 60 N

İki blokta aynı μ varken sürtünme düşer: T = F·m₁/(m₁ + m₂).

5.Eğik atış

Cevap: y = 2,698 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Duvara kadar süre

vx = 16·cos 30° = 13,86 m/s
t = x/vx = 16/13,86 = 1,155 s

O andaki yükseklik

y = 8·1,155 − ½·9,81·1,155² = 2,698 m

Cevap

y = 2,698 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: t = 3,214 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 10·cos 40° = 7,66 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 40° = 6,428 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 30 + 6,428·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (6,428 + √(41,32 + 588,6))/9,81 = 3,214 s

Cevap

t = 3,214 s
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 19,31 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,4·9,81·95) = 19,31 m/s

Cevap

vmax = 19,31 m/s (69,51 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: T = 150,6 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

En alt noktadaki kuvvetler

Merkeze doğru (yukarı) yön pozitiftir.

T − m·g = m·v²/r
T = 1,2·9,81 + 1,2·9²/0,7 = 11,77 + 138,9 = 150,6 N

Cevap

T = 150,6 N
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 16,57 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 4,905·0,866 = 4,248 N
F = μN = 0,3·4,248 = 1,274 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 1,274·13 = 16,57 J

Cevap

Wf = 16,57 J
10.İş ve enerji

Cevap: v = 4,852 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Dairesel bir yörüngede merkeze doğru net kuvvet mv²/r’ye eşit olmalıdır.

Tepedeki hız

v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(3,2 − 2) = 23,54 m²/s²
v = 4,852 m/s

Cevap

v = 4,852 m/s

Araba h = 2,5R olduğunda halkayı ancak tamamlar; o zaman tepede N = 0 olur.

11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 363,8 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Çarpmadan sonra salınım

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,24) = 2,17 m/s

Çarpışma

m·v = (m + M)·V → v = (0,015 + 2,5)·2,17/0,015 = 363,8 m/s

Cevap

v = 363,8 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: θ = 15,06 °

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentum bileşenleri

px = 1600·23 = 36800 kg·m/s
py = 1100·9 = 9900 kg·m/s

Yön

tan θ = py/px = 0,269 → θ = 15,06°

Cevap

θ = 15,06°
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: N = 157,1 rev

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Açısal hız

ω = 2π·600/60 = 62,83 rad/s

Frenin işi kinetik enerjiye eşittir

½·I·ω² = ½·30·62,83² = 59218 J
θ = 59218/60 = 987 rad

Devir sayısı

N = θ/2π = 157,1 rev

Cevap

N = 157,1 rev
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 0,5749 rad/s

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Çarpmadan sonraki atalet momenti

I = M·L²/3 + m·d² = 4·2²/3 + 0,02·1,1² = 5,358 kg·m²

Mafsala göre açısal momentum

Mafsal kuvveti mafsaldan geçer, bu yüzden çarpma sırasında orada momenti yoktur.

m·v·d = I·ω → ω = 0,02·140·1,1/5,358 = 0,5749 rad/s

Cevap

ω = 0,5749 rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Tw = 74,09 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Çark hızı

nw = n·z/Nw = 2900·3/60 = 145 rpm

Çıkış torku

ωw = 2π·145/60 = 15,18 rad/s
Tw = η·P/ωw = 0,75·1500/15,18 = 74,09 N·m

Cevap

Tw = 74,09 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 460,8 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 960·12/18 = 640 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 640·18/25 = 460,8 rpm

Cevap

nout = 460,8 rpm

toplam oran = 2,083 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = 0,9258 m/s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(150/0,7) = 14,64 rad/s

x’teki hız

v = ω·√(A² − x²) = 14,64·√(0,07² − 0,03²) = 0,9258 m/s

Cevap

v = 0,9258 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: amax = 13,87 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(260/1,5) = 13,17 rad/s

En büyük ivme

amax = A·ω² = 0,08·13,17² = 13,87 m/s²

Cevap

amax = 13,87 m/s²
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,251

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(40000·50) = 2828 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 710/2828 = 0,251

Cevap

ζ = 0,251

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 16,92 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 50 + 80 = 130 kN/m
keq = 130·100/(130 + 100) = 56,52 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(56522/5) = 106,3 rad/s
fn = 106,3/(2π) = 16,92 Hz

Cevap

fn = 16,92 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics