Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Bir uçak durgun hâlden başlayıp pist boyunca 1,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. 1600 m sonraki hızı v değerini bulun.
v₀ = 0a = 1,5 m/s²s = 1600 m
v = m/s
2.KinematikZor
Bir top, yerden 25 m yükseklikteki bir çatının kenarından 10 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 10 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
13 kg’lık bir blok, yatayla 35° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 13 kgθ = 35°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
20° eğimli bir rampadaki 4 kg’lık bir blok, rampanın tepesindeki sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple 4,5 kg’lık asılı bir kütleye bağlıdır. Asılı kütle aşağı doğru hareket ediyor. Blok ile rampa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 4 kgm2 = 4,5 kgθ = 20°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden 38 m/s hızla ve yatayın 55° üstünde, 41 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?
v₀ = 38 m/sθ = 55°x = 41 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
Bir top yer seviyesinden 35 m/s hızla ve yatayın 70° üstünde atılıyor. İnerken 17 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.
v₀ = 35 m/sθ = 70°hroof = 17 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
900 kg’lık bir otomobil yoldaki bir tümseğin tepesinden 17 m/s hızla geçiyor. Tümseğin tepesi 45 m yarıçaplı dairesel bir yaydır. g = 9,81 m/s² alın. Tepede yolun otomobile uyguladığı normal kuvvet N değerini bulun.
m = 900 kgv = 17 m/sr = 45 mg = 9,81 m/s²
N = N
8.Dairesel hareketZor
0,5 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 0,8 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 8 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.
m = 0,8 kgr = 0,5 mvbottom = 8 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
Kütlesi 1800 kg olan bir otomobil 4° eğimli bir yokuşu sabit 36 km/h hızla çıkıyor. Hava direnci ve yuvarlanma direnci toplamı 200 N’dir. Tekerleklerin vermesi gereken güç P değerini kW cinsinden bulun.
Kütlesi 10 kg olan bir araba, 2 m yarıçaplı düşey bir dairesel halkaya giden sürtünmesiz bir rayda 6 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Halkanın tepesinde rayın arabaya uyguladığı normal kuvvet N değerini bulun.
m = 10 kgh = 6 mR = 2 mg = 9,81 m/s²
N = N
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
10 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 1 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 16 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.
m = 10 gM = 1 kgh = 16 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
1900 kg’lık bir otomobil park hâlindeki 800 kg’lık bir otomobile çarpıyor. Enkazlar birbirine kenetleniyor ve durmadan önce 17,5 m kayıyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,6. g = 9,81 m/s² alın. Birinci otomobilin çarpışmadan hemen önceki hızı v1 değerini bulun.
Atalet momenti 19,5 kg·m² olan bir volan 1200 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 160 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Durması ne kadar sürer t?
I = 19,5 kg·m²n = 1200 rpmTb = 160 N·m
t = s
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir ince halka duruştan başlar ve yatayla 40° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yokuş boyunca 2,5 m yuvarlandıktan sonraki hızını v bulun.
θ = 40°s = 2,5 mI = m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1450 rpm ile çalışan 1,1 kW’lık bir motor 36 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 80 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %98. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.
P = 1,1 kWn1 = 1450 rpmN1 = 36N2 = 80η = 98%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde, 1500 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (12 diş) B dişlisini (16 diş) döndürüyor. C dişlisi (20 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (24 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.
nin = 1500 rpmA = 12B = 16C = 20D = 24
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
Başka bir gezegendeki bir astronot, 1,1 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 2,21 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.
L = 1,1 mT = 2,21 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
Bir cisim 3,1 s periyot ve 13 cm genlikle basit harmonik hareket yapıyor. 13 cm’lik en büyük yer değiştirmesinden 10,4 cm’lik bir yer değiştirmeye gitmesi için gereken en kısa süre t nedir?
T = 3,1 sA = 13 cmx = 10,4 cm
t = s
19.Mekanik titreşimlerOrta
Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 10 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 2 çevrim sonra 7,8 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
x0 = 10 mmx2 = 7,8 mmn = 2
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
50 kg’lık bir kütle k₃ = 40 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 100 kN/m ve k₂ = 12 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 50 kgk1 = 100 kN/mk2 = 12 kN/mk3 = 40 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: v = 69,28 m/s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Mesafe sonundaki hız
v = √(2·a·s) = √(2·1,5·1600) = 69,28 m/s
Cevap
v = 69,28 m/s
(249,4 km/h)
2.Kinematik
Cevap: t = 3,496 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−25 = 10·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 10·t − 25 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (10 + √(10² + 2·9,81·25))/9,81 = 3,496 s
Cevap
t = 3,496 s
3.Newton yasaları
Cevap: a = 4,02 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
İp boyunca kuvvetler
m₂·g = 44,15 N
m₁·g·sin θ = 13,42 N
μ·m₁·g·cos θ = 3,687 N
Sistemin ivmesi
a = (44,15 − 13,42 − 3,687)/8,5 = 3,181 m/s²
Cevap
a = 3,181 m/s²
5.Eğik atış
Cevap: y = 41,2 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Duvara kadar süre
vx = 38·cos 55° = 21,8 m/s
t = x/vx = 41/21,8 = 1,881 s
O andaki yükseklik
y = 31,13·1,881 − ½·9,81·1,881² = 41,2 m
Cevap
y = 41,2 m
Top duvarda hâlâ yükselmektedir.
6.Eğik atış
Cevap: x = 73,51 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 11,97 m/s, vy = 32,89 m/s
Çatıya iniş süresi
Büyük kök: top iniyor.
17 = 32,89·t − 4,905·t²
t = (32,89 + √(32,89² − 2·9,81·17))/9,81 = 6,141 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 11,97·6,141 = 73,51 m
Cevap
x = 73,51 m
7.Dairesel hareket
Cevap: N = 3049 N
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepedeki kuvvetler
Merkeze doğru (aşağı) pozitiftir.
m·g − N = m·v²/r
N = 900·9,81 − 900·17²/45 = 8829 − 5780 = 3049 N
Cevap
N = 3049 N
Otomobil daha hafif hisseder: yol onu ağırlığından daha az iter.
8.Dairesel hareket
Cevap: Ttop = 63,16 N
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepedeki hız
2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.
vtop² = 8² − 4·9,81·0,5 = 44,38 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,8·44,38/0,5 − 0,8·9,81 = 63,16 N
Cevap
Ttop = 63,16 N
9.İş ve enerji
Cevap: P = 14,32 kW
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Güç, kuvvet çarpı hızdır: P = F·v.
İtici kuvvet
m·g = 1800·9,81 = 17658 N
mg·sin θ = 17658·sin 4° = 1232 N
F = 1232 + 200 = 1432 N
Güç
v = 36/3,6 = 10 m/s
P = F·v = 1432·10 = 14318 W = 14,32 kW
Cevap
P = 14,32 kW
10.İş ve enerji
Cevap: N = 98,1 N
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Dairesel bir yörüngede merkeze doğru net kuvvet mv²/r’ye eşit olmalıdır.
Tepedeki hız
v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(6 − 4) = 39,24 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
m·g = 10·9,81 = 98,1 N
N = mv²/R − mg = 10·39,24/2 − 98,1 = 98,1 N
Cevap
N = 98,1 N
Araba h = 2,5R olduğunda halkayı ancak tamamlar; o zaman tepede N = 0 olur.
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v = 178,9 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Çarpmadan sonra salınım
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,16) = 1,772 m/s
Çarpışma
m·v = (m + M)·V → v = (0,01 + 1)·1,772/0,01 = 178,9 m/s
Cevap
v = 178,9 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v1 = 20,4 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Açısal hız
ω = 2π·1200/60 = 125,7 rad/s
Yavaşlama ve süre
α = Tb/I = 160/19,5 = 8,205 rad/s²
t = ω/α = 125,7/8,205 = 15,32 s
Cevap
t = 15,32 s
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: v = 3,97 m/s
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Düşülen yükseklik
h = s·sin θ = 2,5·sin 40° = 1,607 m
Yuvarlanmayla enerji dengesi
Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.
m·g·h = ½·m·v²·(1 + 1)
v = √(2·9,81·1,607/2) = 3,97 m/s
Cevap
v = 3,97 m/s
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: T2 = 15,78 N·m
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Motor torku
ω₁ = 2π·1450/60 = 151,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 1100/151,8 = 7,244 N·m
Çıkış torku
T2 = 7,244·80/36·0,98 = 15,78 N·m
Cevap
T2 = 15,78 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: nout = 937,5 rpm
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Birinci kademe
nB = 1500·12/16 = 1125 rpm = nC
İkinci kademe
nout = 1125·20/24 = 937,5 rpm
Cevap
nout = 937,5 rpm
toplam oran = 1,6 : 1
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: g = 8,891 m/s²
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
g için çözün
g = 4π²·L/T² = 4π²·1,1/2,21² = 8,891 m/s²
Cevap
g = 8,891 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: t = 0,3175 s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = 2π/T = 2π/3,1 = 2,027 rad/s
Zaman için çözün
0,8 = cos(ω·t) → ω·t = arccos(0,8) = 0,6435 rad
t = 0,6435/2,027 = 0,3175 s
Cevap
t = 0,3175 s
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,01977
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.