Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)3,472 s13,89

50 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 4 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 50 km/ha = −4 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
AB: 27 m/s40 m

A topu 40 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Aynı anda B topu tam altındaki yerden 27 m/s hızla dik olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden hangi yükseklikte y karşılaşırlar?

H = 40 mv0B = 27 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Newton yasalarıOrta
35 kg40°F = 120 Nμ = 0,2

35 kg’lık bir kızak düz karda, yatayın 40° üstünde bir halatla 120 N kuvvetle çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Kızağın ivmesi a değerini bulun.

m = 35 kgF = 120 Nθ = 40°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 5 kg1 kgsürtünme yok

Yatay bir masa üzerindeki 5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 1 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Masa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 5 kgm2 = 1 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = 38 m/s45°menzilH = ?

Bir top düz zeminden yatayın 45° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Topun ulaştığı en büyük yükseklik H değerini bulun.

v0 = 38 m/sθ = 45°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Eğik atışZor
h = 45 mv0​ = 34 m/s30°menzil

Bir top 45 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 30° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 34 m/sθ = 30°h = 45 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
r = 80 m17 m/s

1200 kg’lık bir otomobil yoldaki bir tümseğin tepesinden 17 m/s hızla geçiyor. Tümseğin tepesi 80 m yarıçaplı dairesel bir yaydır. g = 9,81 m/s² alın. Tepede yolun otomobile uyguladığı normal kuvvet N değerini bulun.

m = 1200 kgv = 17 m/sr = 80 mg = 9,81 m/s²
N = N
8.Dairesel hareketZor
R = 6 mh = 30 m

3 kg’lık bir araba sürtünmesiz bir pistte 30 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor ve 6 m yarıçaplı düşey bir çemberden geçiyor. g = 9,81 m/s² alın. Çemberin tepesinde pistin arabaya uyguladığı normal kuvvet Ntop değerini bulun.

m = 3 kgh = 30 mR = 6 mg = 9,81 m/s²
Ntop = N
9.İş ve enerjiOrta
0,15 kgk = 400 N/mh = ?

Bir oyuncak fırlatıcının yay sabiti 400 N/m olan düşey bir yayı vardır. Üzerine kütlesi 0,15 kg olan bir top konuyor ve yay 5 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Hava direncini ve yayın kütlesini ihmal ederek topun, yay sıkışıkken bulunduğu konumdan ölçülen yükselme yüksekliği h değerini bulun.

m = 0,15 kgk = 400 N/mx = 5 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.İş ve enerjiZor
k = 2000 N/m30°μ = 0,150,5 kg

30° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 2000 N/m olan bir yay, kütlesi 0,5 kg olan bir bloğa karşı 12 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,15’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)

m = 0,5 kgk = 2000 N/mx = 12 cmθ = 30°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
d = m
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
4 kgv = ?10 gh = 18 cm

10 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 4 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 18 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 10 gM = 4 kgh = 18 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
1700 kgv1​ = ?1000 kg

1700 kg’lık bir otomobil park hâlindeki 1000 kg’lık bir otomobile çarpıyor. Enkazlar birbirine kenetleniyor ve durmadan önce 8,5 m kayıyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,75. g = 9,81 m/s² alın. Birinci otomobilin çarpışmadan hemen önceki hızı v1 değerini bulun.

m1 = 1700 kgm2 = 1000 kgd = 8,5 mμ = 0,75g = 9,81 m/s²
v1 = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
11,5 kgaαM = 19,5 kgR = 0,35 m

11,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz yatay bir akson üzerinde dönen, kütlesi 19,5 kg ve yarıçapı 0,35 m olan düzgün dolu bir disk olan makaraya sarılı hafif bir ipten asılıdır. Blok duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Makaranın açısal ivmesini α bulun.

m = 11,5 kgM = 19,5 kgR = 0,35 mg = 9,81 m/s²
α = rad/s²
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 15°vs = 9 m

Bir dolu küre duruştan başlar ve yatayla 15° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yokuş boyunca 9 m yuvarlandıktan sonraki hızını v bulun.

θ = 15°s = 9 mI = (2/5)·m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 16N2​ = 18

1500 rpm ile çalışan 1,5 kW’lık bir motor 16 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 18 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %98. Motor milindeki tork T1 değerini bulun.

P = 1,5 kWn1 = 1500 rpmN1 = 16N2 = 18η = 98%
T1 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 24B = 36C = 36D = 60

Bileşik bir dişli dizisinde, 2900 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (24 diş) B dişlisini (36 diş) döndürüyor. C dişlisi (36 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (60 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 2900 rpmA = 24B = 36C = 36D = 60
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
t (s)x (cm)0,05 s

k = 270 N/m olan bir yaydaki 0,9 kg’lık kütle pozitif yönde 10 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,05 s anında hızı v değerini (işaretiyle) bulun.

m = 0,9 kgk = 270 N/mA = 10 cmt = 0,05 s
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
3,3 kgk = 130 N/mA = 20 cm

k = 130 N/m olan bir yaya bağlı 3,3 kg’lık bir kütle denge konumundan 20 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük hızı vmax değerini bulun.

m = 3,3 kgk = 130 N/mA = 20 cm
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 200 kN/mζ = 0,35m = 150 kg

Rijitliği 200 kN/m olan bir yay üzerindeki 150 kg’lık bir kütlenin, 0,35 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 150 kgk = 200 kN/mζ = 0,35
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 12k2​ = 12m = 50 kg

50 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 12 kN/m, alttakinin k₂ = 12 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 50 kgk1 = 12 kN/mk2 = 12 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 24,11 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 13,89²/(2·4) = 24,11 m

Cevap

s = 24,11 m
2.Kinematik

Cevap: y = 29,23 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Karşılaşma zamanı

Yukarısı pozitif, yer y = 0.

40 − ½g·t² = 27·t − ½g·t² → t = 40/27 = 1,481 s

Karşılaşma yüksekliği

y = 27·1,481 − ½·9,81·1,481² = 29,23 m

Cevap

y = 29,23 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 1,105 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Normal kuvvet

N = m·g − F·sin θ = 343,4 − 120·sin 40° = 266,2 N

Yatay kuvvetler

m·a = F·cos θ − μ·N = 91,93 − 53,24
a = 38,68/35 = 1,105 m/s²

Cevap

a = 1,105 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: T = 8,175 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (9,81 − 0)/6 = 1,635 m/s²

Masadaki bloktan gerilme kuvveti

T − μ·m1·g = m1·a
T = 5·1,635 + 0 = 8,175 N

Cevap

T = 8,175 N
5.Eğik atış

Cevap: H = 36,8 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 38·cos 45° = 26,87 m/s
vy = v0·sin θ = 38·sin 45° = 26,87 m/s

En yüksek nokta

Tepede düşey hız sıfırdır: vy² = 2gH.

H = vy²/(2g) = 26,87²/(2·9,81) = 36,8 m

Cevap

H = 36,8 m
6.Eğik atış

Cevap: t = 5,223 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 34·cos 30° = 29,44 m/s
vy = v0·sin θ = 34·sin 30° = 17 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 45 + 17·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (17 + √(289 + 882,9))/9,81 = 5,223 s

Cevap

t = 5,223 s
7.Dairesel hareket

Cevap: N = 7437 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Tepedeki kuvvetler

Merkeze doğru (aşağı) pozitiftir.

m·g − N = m·v²/r
N = 1200·9,81 − 1200·17²/80 = 11772 − 4335 = 7437 N

Cevap

N = 7437 N

Otomobil daha hafif hisseder: yol onu ağırlığından daha az iter.

8.Dairesel hareket

Cevap: Ntop = 147,2 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Enerjinin korunumundan hız

v² = 2·9,81·(30 − 2·6) = 353,2 m²/s²

Kuvvetler

Merkeze doğru pozitiftir.

N = m·v²/R − m·g = 3·353,2/6 − 29,43 = 147,2 N

Cevap

Ntop = 147,2 N
9.İş ve enerji

Cevap: h = 0,3398 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 5 cm = 0,05 m
½kx² = ½·400·0,05² = 0,5 J

Yükseklik

m·g = 0,15·9,81 = 1,472 N
h = ½kx²/(mg) = 0,5/1,472 = 0,3398 m

Cevap

h = 0,3398 m
10.İş ve enerji

Cevap: d = 4,661 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·2000·0,12² = 14,4 J

Eğim boyunca enerji denkliği

m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 14,4/(4,905·(0,5 + 0,15·0,866)) = 4,661 m

Cevap

d = 4,661 m
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 753,6 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Çarpmadan sonra salınım

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,18) = 1,879 m/s

Çarpışma

m·v = (m + M)·V → v = (0,01 + 4)·1,879/0,01 = 753,6 m/s

Cevap

v = 753,6 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v1 = 17,76 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Çarpışmadan sonraki hız

V = √(2·μ·g·d) = √(2·0,75·9,81·8,5) = 11,18 m/s

Çarpışmada momentum

m1·v1 = (m1 + m2)·V → v1 = 2700·11,18/1700 = 17,76 m/s

Cevap

v1 = 17,76 m/s
(63,95 km/h)
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: α = 15,17 rad/s²

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Blok ve makara

blok: m·g − T = m·a
makara: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

İvme

a = m·g/(m + M/2) = 11,5·9,81/(11,5 + 9,75) = 5,309 m/s²

Açısal ivme

α = a/R = 5,309/0,35 = 15,17 rad/s²

Cevap

α = 15,17 rad/s²
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 5,714 m/s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Düşülen yükseklik

h = s·sin θ = 9·sin 15° = 2,329 m

Yuvarlanmayla enerji dengesi

Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,4)
v = √(2·9,81·2,329/1,4) = 5,714 m/s

Cevap

v = 5,714 m/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T1 = 9,549 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·1500/60 = 157,1 rad/s
T1 = P/ω₁ = 1500/157,1 = 9,549 N·m

Cevap

T1 = 9,549 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 1160 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 2900·24/36 = 1933 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 1933·36/60 = 1160 rpm

Cevap

nout = 1160 rpm

toplam oran = 2,5 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = −1,319 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(270/0,9) = 17,32 rad/s
ω·t = 17,32·0,05 = 0,866 rad

Hız

v = −A·ω·sin(ω·t) = −0,1·17,32·sin(0,866) = −1,319 m/s

Cevap

v = −1,319 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: vmax = 1,255 m/s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(130/3,3) = 6,276 rad/s

En büyük hız

vmax = A·ω = 0,2·6,276 = 1,255 m/s

Cevap

vmax = 1,255 m/s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 5,444 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(200000/150) = 36,51 rad/s
fn = 36,51/(2π) = 5,812 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 5,812·√(1 − 0,35²) = 5,444 Hz

Cevap

fd = 5,444 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 1,743 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/12 + 1/12 → keq = 12·12/(12 + 12) = 6 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(6000/50) = 10,95 rad/s
fn = 10,95/(2π) = 1,743 Hz

Cevap

fn = 1,743 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics