Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)4,762 s16,67

60 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 3,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 60 km/ha = −3,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
t (s)v (m/s)5 s

Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 5 s boyunca 1,5 m/s² ile hızlanıyor, sonra 5 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 4,5 m/s² ile fren yapıyor. İki durak arasındaki toplam mesafe s değerini bulun.

a1 = 1,5 m/s²t1 = 5 st2 = 5 sa3 = −4,5 m/s²
s = m
3.Newton yasalarıOrta
6 kg0,5 kg

6 kg ve 0,5 kg’lık kütleler, hafif bir iple bağlı olarak hafif ve sürtünmesiz bir makaranın iki yanında asılı. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 6 kgm2 = 0,5 kgg = 9,81 m/s²
T = N
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 3 kg3 kgθ = 20°

20° eğimli bir rampadaki 3 kg’lık bir blok, rampanın tepesindeki sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple 3 kg’lık asılı bir kütleye bağlıdır. Asılı kütle aşağı doğru hareket ediyor. Blok ile rampa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 3 kgm2 = 3 kgθ = 20°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = ?55°R = 70 m

Bir top düz zeminden yatayın 55° üstünde atılıyor ve 70 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.

θ = 55°R = 70 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
h = 50 mv0​ = 14 m/s25°x = ?

Bir top 50 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 25° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 14 m/sθ = 25°h = 50 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
L = 1,2 m25°

1,2 m uzunluğundaki bir ipe bağlı küçük bir top, ip düşeyle sabit 25° açı yapacak şekilde yatay bir çemberde dönüyor (konik sarkaç). g = 9,81 m/s² alın. Bir tur için geçen süre T değerini bulun.

L = 1,2 mθ = 25°g = 9,81 m/s²
T = s
8.Dairesel hareketZor
r = 0,6 m7,5 m/svtop​ = ?

0,6 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 1,8 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 7,5 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.

m = 1,8 kgr = 0,6 mvbottom = 7,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
20°d = 19 mμ = 0,2

Bir blok, yatayla 20° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. Eğim boyunca 19 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.

θ = 20°μ = 0,2d = 19 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
h = 14 mR = 5 mN = ?

Kütlesi 10 kg olan bir araba, 5 m yarıçaplı düşey bir dairesel halkaya giden sürtünmesiz bir rayda 14 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Halkanın tepesinde rayın arabaya uyguladığı normal kuvvet N değerini bulun.

m = 10 kgh = 14 mR = 5 mg = 9,81 m/s²
N = N
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
3 kg11 m/s1,5 kg

11 m/s hızla giden 3 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 1,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra birinci kızağın hızı v′1 değerini bulun (ilk hareket yönü pozitif).

m1 = 3 kgm2 = 1,5 kgv1 = 11 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
5 kgv = ?5 g10°L = 0,8 m

5 g’lık bir mermi, 0,8 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 5 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 10° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 5 gM = 5 kgL = 0,8 mθ = 10°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 1300 rpmTb​ = 50 N·mI = 10 kg·m²

Atalet momenti 10 kg·m² olan bir volan 1300 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 50 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Durması ne kadar sürer t?

I = 10 kg·m²n = 1300 rpmTb = 50 N·m
t = s
14.Rijit cismin dönmesiZor
6 m/sω

Kütlesi 10,5 kg olan bir ince halka kaymadan 6 m/s ile yuvarlanıyor. Dönme kinetik enerjisini Erot bulun.

m = 10,5 kgv = 6 m/sI = m·r²
Erot = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​N2​ = ?

İki paralel mil arasında 60 mm mesafe var. Bunlar 2 mm modüllü ve 3 : 1 hız düşürme oranlı bir çift düz dişliyle bağlanmalıdır. Dişlinin kaç dişi N2 olmalıdır?

a = 60 mmm = 2 mmi = 3
N2 =
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
d1​ = 200 mmd2​ = 400 mm960 rpmC = 600 mmθ = ?

Açık bir kayış, merkezleri 600 mm arayla duran 200 mm’lik ve 400 mm’lik kasnakları bağlıyor. Küçük kasnaktaki sarılma açısını θ derece cinsinden bulun.

d1 = 200 mmd2 = 400 mmC = 600 mm
θ = °
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
t (s)x (cm)1,3 s

k = 280 N/m olan bir yaydaki 2,7 kg’lık kütle pozitif yönde 11 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 1,3 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.

m = 2,7 kgk = 280 N/mA = 11 cmt = 1,3 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
4 kgk = 1500 N/m400 m/s

400 m/s hızla giden 15 g’lık bir mermi, sürtünmesiz bir yüzeyde duran 4 kg’lık bir bloğa çarpıp içinde kalıyor. Blok k = 1500 N/m olan yatay bir yaya bağlıdır. Oluşan salınımın genliği A değerini cm cinsinden bulun.

m = 15 gv = 400 m/sM = 4 kgk = 1500 N/m
A = cm
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 150 kN/mc = 140 N·s/mm = 5 kg

5 kg’lık bir kütle, rijitliği 150 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 140 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 5 kgk = 150 kN/mc = 140 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 20k2​ = 60m = 5 kg

5 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 20 kN/m ve k₂ = 60 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 5 kgk1 = 20 kN/mk2 = 60 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 39,68 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 60/3,6 = 16,67 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 16,67²/(2·3,5) = 39,68 m

Cevap

s = 39,68 m
2.Kinematik

Cevap: s = 62,5 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

En yüksek hız

v = a1·t1 = 1,5·5 = 7,5 m/s

Her evrenin mesafesi

s1 = ½·1,5·5² = 18,75 m
s2 = 7,5·5 = 37,5 m
s3 = 7,5²/(2·4,5) = 6,25 m

Toplam mesafe

s = 18,75 + 37,5 + 6,25 = 62,5 m

Cevap

s = 62,5 m
3.Newton yasaları

Cevap: T = 9,055 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

İvme

Net itici kuvvet ağırlıkların farkıdır; toplam kütleyi hareket ettirir.

a = (6 − 0,5)·9,81/(6 + 0,5) = 8,301 m/s²

Hafif kütleden ip gerilmesi

T − m2·g = m2·a → T = 0,5·(9,81 + 8,301) = 9,055 N

Cevap

T = 9,055 N
4.Newton yasaları

Cevap: T = 21,82 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

İp boyunca kuvvetler

m₂·g = 29,43 N
m₁·g·sin θ = 10,07 N
μ·m₁·g·cos θ = 4,148 N

Sistemin ivmesi

a = (29,43 − 10,07 − 4,148)/6 = 2,536 m/s²

Asılı kütleden ip gerilmesi

m2·g − T = m2·a → T = 3·(9,81 − 2,536) = 21,82 N

Cevap

T = 21,82 N
5.Eğik atış

Cevap: v0 = 27,03 m/s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Menzil formülünü v₀ için çözün

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·70/sin 110°) = 27,03 m/s

Cevap

v0 = 27,03 m/s
6.Eğik atış

Cevap: x = 48,88 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 14·cos 25° = 12,69 m/s
vy = v0·sin θ = 14·sin 25° = 5,917 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 50 + 5,917·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (5,917 + √(35,01 + 981))/9,81 = 3,852 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 12,69·3,852 = 48,88 m

Cevap

x = 48,88 m
7.Dairesel hareket

Cevap: T = 2,092 s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Çemberin yarıçapı

r = L·sin θ = 1,2·sin 25° = 0,5071 m

Sürat

İp gerilmesi ve yerçekimi birlikte içe doğru kuvveti verir: tan θ = v²/(r·g).

v = √(r·g·tan θ) = √(0,5071·9,81·tan 25°) = 1,523 m/s

Periyot

T = 2π·r/v = 2π·0,5071/1,523 = 2,092 s

Cevap

T = 2,092 s
8.Dairesel hareket

Cevap: Ttop = 80,46 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Tepedeki hız

2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.

vtop² = 7,5² − 4·9,81·0,6 = 32,71 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,8·32,71/0,6 − 1,8·9,81 = 80,46 N

Cevap

Ttop = 80,46 N
9.İş ve enerji

Cevap: v = 7,579 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca enerji denkliği

Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·19·(0,342 − 0,2·0,9397)) = 7,579 m/s

Cevap

v = 7,579 m/s
10.İş ve enerji

Cevap: N = 58,86 N

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Dairesel bir yörüngede merkeze doğru net kuvvet mv²/r’ye eşit olmalıdır.

Tepedeki hız

v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(14 − 10) = 78,48 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

m·g = 10·9,81 = 98,1 N
N = mv²/R − mg = 10·78,48/5 − 98,1 = 58,86 N

Cevap

N = 58,86 N

Araba h = 2,5R olduğunda halkayı ancak tamamlar; o zaman tepede N = 0 olur.

11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′1 = 3,667 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (3 − 1,5)/(3 + 1,5)·11 = 3,667 m/s
v′2 = 2·3/(3 + 1,5)·11 = 14,67 m/s

Cevap

v′1 = 3,667 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 488,8 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Bloğun yükselmesi

h = L·(1 − cos θ) = 0,8·(1 − cos 10°) = 0,01215 m

Çarpmadan sonraki hız

V = √(2·9,81·0,01215) = 0,4883 m/s

Çarpışma

v = (m + M)·V/m = 5,005·0,4883/0,005 = 488,8 m/s

Cevap

v = 488,8 m/s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: t = 27,23 s

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Açısal hız

ω = 2π·1300/60 = 136,1 rad/s

Yavaşlama ve süre

α = Tb/I = 50/10 = 5 rad/s²
t = ω/α = 136,1/5 = 27,23 s

Cevap

t = 27,23 s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: Erot = 189 J

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Öteleme ve dönme kısımları

Etrans = ½·m·v² = ½·10,5·6² = 189 J
Erot = ½·I·ω² = ½·1·m·r²·(v/r)² = 1·189 = 189 J

Cevap

Erot = 189 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: N2 = 45

Dişli geometrisi: m modülü diş boyutunu belirler. N dişli bir dişlinin bölüm dairesi çapı d = m·N’dir, birbirine geçen iki dişlinin modülü aynıdır ve eksenler arası mesafeleri a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2’dir. Bölüm dairesi hızı v = π·d·n/60’tır ve teğetsel diş kuvveti torktan bulunur: Ft = 2T/d.

Toplam diş sayısı

N1 + N2 = 2a/m = 2·60/2 = 60

Orana göre bölün

N1 = 60/(1 + 3) = 15
N2 = 3·15 = 45

Cevap

N2 = 45
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: θ = 160,8 °

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kayış açısı

asin(0,1667) = 9,594°

Sarılma açısı

θ = 180 − 2·9,594 = 160,8°

Cevap

θ = 160,8°
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: x = 8,607 cm

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(280/2,7) = 10,18 rad/s
ω·t = 10,18·1,3 = 13,24 rad

Yer değiştirme

x = A·cos(ω·t) = 11·cos(13,24) = 8,607 cm

Cevap

x = 8,607 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: A = 7,731 cm

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Çarpmadan sonraki hız

V = m·v/(m + M) = 0,015·400/4,015 = 1,494 m/s

Açısal frekans

ω = √(k/(m + M)) = √(1500/4,015) = 19,33 rad/s

Genlik

A = V/ω = 1,494/19,33 = 0,07731 m = 7,731 cm

Cevap

A = 7,731 cm
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,08083

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(150000·5) = 1732 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 140/1732 = 0,08083

Cevap

ζ = 0,08083

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 80 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 20 + 60 = 80 kN/m

Cevap

keq = 80 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics