Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
108 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 5,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Frenleme ne kadar sürer? t değerini bulun.
v₀ = 108 km/ha = −5,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematikZor
Bir top, yerden 40 m yükseklikteki bir çatının kenarından 9 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 9 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
10 kg ve 5 kg’lık kütleler, hafif bir iple bağlı olarak hafif ve sürtünmesiz bir makaranın iki yanında asılı. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.
m1 = 10 kgm2 = 5 kgg = 9,81 m/s²
T = N
4.Newton yasalarıZor
Düz bir zemindeki iki blok hafif yatay bir iple bağlıdır. 145 N’luk yatay bir kuvvet öndeki 11 kg’lık bloğu çekiyor; 10 kg’lık blok arkadan çekiliyor. İki blok için de kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Bağlantı ipindeki gerilme T değerini bulun.
Bir top düz zeminden yatayın 35° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.
v0 = 12 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Eğik atışZor
Bir top yer seviyesinden 40 m/s hızla ve yatayın 50° üstünde atılıyor. İnerken 18 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.
v₀ = 40 m/sθ = 50°hroof = 18 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
1,2 m uzunluğundaki bir ipe bağlı küçük bir top, ip düşeyle sabit 40° açı yapacak şekilde yatay bir çemberde dönüyor (konik sarkaç). g = 9,81 m/s² alın. Bir tur için geçen süre T değerini bulun.
L = 1,2 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
T = s
8.Dairesel hareketZor
260 m yarıçaplı bir viraj 8° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,15’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 260 mθ = 8°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
Bir oyuncak fırlatıcının yay sabiti 1000 N/m olan düşey bir yayı vardır. Üzerine kütlesi 0,2 kg olan bir top konuyor ve yay 3 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Hava direncini ve yayın kütlesini ihmal ederek topun, yay sıkışıkken bulunduğu konumdan ölçülen yükselme yüksekliği h değerini bulun.
m = 0,2 kgk = 1000 N/mx = 3 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.İş ve enerjiZor
10 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 1,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 2,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,1) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 1500 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.
m = 10 kgh = 1,5 mL = 2,5 mμ = 0,1k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
5 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 3,5 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 13 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.
m = 5 gM = 3,5 kgh = 13 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
5 g’lık bir mermi, 0,7 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 1,5 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 15° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.
m = 5 gM = 1,5 kgL = 0,7 mθ = 15°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
1,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz yatay bir akson üzerinde dönen, kütlesi 1 kg ve yarıçapı 0,25 m olan düzgün dolu bir disk olan makaraya sarılı hafif bir ipten asılıdır. Blok duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Blok 4 m düştükten sonraki hızını v bulun.
m = 1,5 kgM = 1 kgR = 0,25 mg = 9,81 m/s²h = 4 m
v = m/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
Kütlesi 4 kg ve uzunluğu 1,5 m olan düzgün ince bir çubuk, üst ucundaki sürtünmesiz bir mafsaldan duruşta asılıdır. Yatay olarak 360 m/s ile hareket eden 45 g’lık bir kurşun, çubuğa mafsalın 1,5 m altında çarpar ve içinde kalır. Çarpmadan hemen sonra çubuğun açısal hızını ω bulun.
M = 4 kgL = 1,5 mm = 45 gv = 360 m/sd = 1,5 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1450 rpm ile çalışan 3 kW’lık bir motor 50 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 60 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %98. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.
P = 3 kWn1 = 1450 rpmN1 = 50N2 = 60η = 98%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde, 1450 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (18 diş) B dişlisini (20 diş) döndürüyor. C dişlisi (32 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (50 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.
nin = 1450 rpmA = 18B = 20C = 32D = 50
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
k = 100 N/m olan bir yaydaki 0,6 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 15 cm genlikle salınıyor. Dengeden 3 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.
m = 0,6 kgk = 100 N/mA = 15 cmx = 3 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
Bir cisim 1,8 s periyot ve 4 cm genlikle basit harmonik hareket yapıyor. Dengeden 2,8 cm’lik bir yer değiştirmeye gitmesi için gereken en kısa süre t nedir?
T = 1,8 sA = 4 cmx = 2,8 cm
t = s
19.Mekanik titreşimlerOrta
Rijitliği 25 kN/m olan bir yay üzerindeki 2 kg’lık bir kütlenin, 0,5 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.
m = 2 kgk = 25 kN/mζ = 0,5
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
50 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 30 kN/m, alttakinin k₂ = 100 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 50 kgk1 = 30 kN/mk2 = 100 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: t = 5,455 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 108/3,6 = 30 m/s
Frenleme süresi
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 30/5,5 = 5,455 s
Cevap
t = 5,455 s
2.Kinematik
Cevap: t = 3,917 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−40 = 9·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 9·t − 40 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (9 + √(9² + 2·9,81·40))/9,81 = 3,917 s
Cevap
t = 3,917 s
3.Newton yasaları
Cevap: T = 65,4 N
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
İvme
Net itici kuvvet ağırlıkların farkıdır; toplam kütleyi hareket ettirir.
a = (10 − 5)·9,81/(10 + 5) = 3,27 m/s²
Hafif kütleden ip gerilmesi
T − m2·g = m2·a → T = 5·(9,81 + 3,27) = 65,4 N
Cevap
T = 65,4 N
4.Newton yasaları
Cevap: T = 69,05 N
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
İki blokta aynı μ varken sürtünme düşer: T = F·m₁/(m₁ + m₂).
5.Eğik atış
Cevap: x = 13,79 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 12·cos 35° = 9,83 m/s
vy = v0·sin θ = 12·sin 35° = 6,883 m/s
Havada kalma süresi
Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.
t = 2·6,883/9,81 = 1,403 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 9,83·1,403 = 13,79 m
Cevap
x = 13,79 m
6.Eğik atış
Cevap: x = 143,7 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 25,71 m/s, vy = 30,64 m/s
Çatıya iniş süresi
Büyük kök: top iniyor.
18 = 30,64·t − 4,905·t²
t = (30,64 + √(30,64² − 2·9,81·18))/9,81 = 5,591 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 25,71·5,591 = 143,7 m
Cevap
x = 143,7 m
7.Dairesel hareket
Cevap: T = 1,923 s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Çemberin yarıçapı
r = L·sin θ = 1,2·sin 40° = 0,7713 m
Sürat
İp gerilmesi ve yerçekimi birlikte içe doğru kuvveti verir: tan θ = v²/(r·g).
v = √(r·g·tan θ) = √(0,7713·9,81·tan 40°) = 2,52 m/s
Periyot
T = 2π·r/v = 2π·0,7713/2,52 = 1,923 s
Cevap
T = 1,923 s
8.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 27,51 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Kuvvet dengeleri
Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Sürat
v = √(260·9,81·0,2877/0,9694) = 27,51 m/s
Cevap
vmax = 27,51 m/s
(99,05 km/h)
9.İş ve enerji
Cevap: h = 0,2294 m
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Yay enerjisi
x = 3 cm = 0,03 m
½kx² = ½·1000·0,03² = 0,45 J
Yükseklik
m·g = 0,2·9,81 = 1,962 N
h = ½kx²/(mg) = 0,45/1,962 = 0,2294 m
Cevap
h = 0,2294 m
10.İş ve enerji
Cevap: x = 40,44 cm
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 98,1·(1,5 − 0,1·2,5) = 122,6 J
En büyük sıkışma
½kx² = 122,6 → x = √(2·122,6/1500) = 0,4044 m = 40,44 cm
Cevap
x = 40,44 cm
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v = 1120 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Çarpmadan sonra salınım
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,13) = 1,597 m/s
Çarpışma
m·v = (m + M)·V → v = (0,005 + 3,5)·1,597/0,005 = 1120 m/s
Cevap
v = 1120 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v = 205,9 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Bloğun yükselmesi
h = L·(1 − cos θ) = 0,7·(1 − cos 15°) = 0,02385 m
Çarpmadan sonraki hız
V = √(2·9,81·0,02385) = 0,6841 m/s
Çarpışma
v = (m + M)·V/m = 1,505·0,6841/0,005 = 205,9 m/s
Cevap
v = 205,9 m/s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: v = 7,672 m/s
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Motor torku
ω₁ = 2π·1450/60 = 151,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 3000/151,8 = 19,76 N·m
Çıkış torku
T2 = 19,76·60/50·0,98 = 23,23 N·m
Cevap
T2 = 23,23 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: nout = 835,2 rpm
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Birinci kademe
nB = 1450·18/20 = 1305 rpm = nC
İkinci kademe
nout = 1305·32/50 = 835,2 rpm
Cevap
nout = 835,2 rpm
toplam oran = 1,736 : 1
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: v = 1,897 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(100/0,6) = 12,91 rad/s
x’teki hız
v = ω·√(A² − x²) = 12,91·√(0,15² − 0,03²) = 1,897 m/s
Cevap
v = 1,897 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: t = 0,2221 s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = 2π/T = 2π/1,8 = 3,491 rad/s
Zaman için çözün
0,7 = sin(ω·t) → ω·t = arcsin(0,7) = 0,7754 rad
t = 0,7754/3,491 = 0,2221 s
Cevap
t = 0,2221 s
19.Mekanik titreşimler
Cevap: fd = 15,41 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Sönümsüz doğal frekans
ωn = √(25000/2) = 111,8 rad/s
fn = 111,8/(2π) = 17,79 Hz
Sönümlü doğal frekans
fd = fn·√(1 − ζ²) = 17,79·√(1 − 0,5²) = 15,41 Hz
Cevap
fd = 15,41 Hz
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 3,419 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.