Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
polisa = 4,5 m/s²otomobil22 m/s

Sabit 22 m/s hızla giden bir araç, duran bir polis arabasının yanından geçiyor. O anda polis arabası harekete geçiyor ve 4,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. Polis arabası başlangıç noktasından ne kadar uzakta yetişir? d değerini bulun.

vcar = 22 m/sapolice = 4,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematikZor
v₀ = 7 m/s40 m

Bir top, yerden 40 m yükseklikteki bir çatının kenarından 7 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 7 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 30°a = ?m = 11 kg

11 kg’lık bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 11 kgθ = 30°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 9,5 kg0,5 kgsürtünme yok

Yatay bir masa üzerindeki 9,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 0,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Masa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 9,5 kgm2 = 0,5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
5 my = ?v0​ = 10 m/s65°

Bir top düz zeminden 10 m/s hızla ve yatayın 65° üstünde, 5 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 10 m/sθ = 65°x = 5 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
10 mv0​ = 35 m/s40°x = ?

Bir top yer seviyesinden 35 m/s hızla ve yatayın 40° üstünde atılıyor. İnerken 10 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.

v₀ = 35 m/sθ = 40°hroof = 10 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 85 mvmax​ = ?

Bir otomobil 85 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,6. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 85 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
θ = 20°merkezevmax​ = ?

110 m yarıçaplı bir viraj 20° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,15’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 110 mθ = 20°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
70 km/h

Düz bir yolda 70 km/h hızla giden bir otomobil sert fren yapıyor ve tekerlekleri kilitli olarak kayarak duruyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,8’dir. Durma mesafesi d değerini bulun.

v = 70 km/hμ = 0,8g = 9,81 m/s²
d = m
10.İş ve enerjiZor
F = 75 N25°μ = 0,158 kg

Kütlesi 8 kg olan bir blok, 25° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 75 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,15’tür. Blok eğim boyunca 4 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.

m = 8 kgF = 75 Nθ = 25°μ = 0,15d = 4 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
3,5 kgv = ?8 gh = 16 cm

8 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 3,5 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 16 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 8 gM = 3,5 kgh = 16 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
26 m/s17 m/s

0,45 kg’lık bir top bir duvara 26 m/s hızla çarpıyor ve 17 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 5 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,45 kgvin = 26 m/svout = 17 m/sΔt = 5 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
ω = ?L = 1 mm = 7,5 kg

Kütlesi 7,5 kg ve uzunluğu 1 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken açısal hızını ω bulun.

m = 7,5 kgL = 1 mg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 15°a

Bir dolu küre yatayla 15° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Merkezinin ivmesini a bulun.

θ = 15°I = (2/5)·m·r²g = 9,81 m/s²
a = m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 12N2​ = 16

1440 rpm ile çalışan 3 kW’lık bir motor 12 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 16 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %98. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.

P = 3 kWn1 = 1440 rpmN1 = 12N2 = 16η = 98%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 18B = 20C = 18D = ?

Bileşik bir dişli dizisinde giriş milindeki A dişlisi (18 diş) 960 rpm ile dönüyor ve B dişlisini (20 diş) tahrik ediyor. C dişlisi (18 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini tahrik ediyor. Çıkış 777,6 rpm ile dönmelidir. D dişlisinin kaç dişi ND olmalıdır?

nin = 960 rpmA = 18B = 20C = 18nout = 777,6 rpm
ND =
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
t (s)x (cm)1,45 s

k = 220 N/m olan bir yaydaki 0,5 kg’lık kütle pozitif yönde 11 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 1,45 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.

m = 0,5 kgk = 220 N/mA = 11 cmt = 1,45 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
4 kgk = 210 N/mA = 10 cm

k = 210 N/m olan bir yaya bağlı 4 kg’lık bir kütle denge konumundan 10 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük ivmesi amax değerini bulun.

m = 4 kgk = 210 N/mA = 10 cm
amax = m/s²
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx15 mm4 çevrim4,3 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 15 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 4 çevrim sonra 4,3 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 15 mmx4 = 4,3 mmn = 4
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 20k2​ = 25m = 10 kg

10 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 20 kN/m ve k₂ = 25 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 10 kgk1 = 20 kN/mk2 = 25 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: d = 215,1 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Eşit mesafeler

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·22/4,5 = 9,778 s

Yol

d = v·t = 22·9,778 = 215,1 m

Cevap

d = 215,1 m

O anda polis arabası 2v = 44 m/s hızla hareket eder.

2.Kinematik

Cevap: t = 3,657 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−40 = 7·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 7·t − 40 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (7 + √(7² + 2·9,81·40))/9,81 = 3,657 s

Cevap

t = 3,657 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 4,055 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 30° − 0,1·cos 30°) = 9,81·(0,5 − 0,0866) = 4,055 m/s²

Cevap

a = 4,055 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 0,4905 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (4,905 − 0)/10 = 0,4905 m/s²

Cevap

a = 0,4905 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: y = 3,857 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Duvara kadar süre

vx = 10·cos 65° = 4,226 m/s
t = x/vx = 5/4,226 = 1,183 s

O andaki yükseklik

y = 9,063·1,183 − ½·9,81·1,183² = 3,857 m

Cevap

y = 3,857 m

Top duvarda zaten aşağı inmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: x = 109,6 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 26,81 m/s, vy = 22,5 m/s

Çatıya iniş süresi

Büyük kök: top iniyor.

10 = 22,5·t − 4,905·t²
t = (22,5 + √(22,5² − 2·9,81·10))/9,81 = 4,088 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 26,81·4,088 = 109,6 m

Cevap

x = 109,6 m
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 22,37 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,6·9,81·85) = 22,37 m/s

Cevap

vmax = 22,37 m/s (80,52 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 24,22 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Kuvvet dengeleri

Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Sürat

v = √(110·9,81·0,483/0,8884) = 24,22 m/s

Cevap

vmax = 24,22 m/s
(87,2 km/h)
9.İş ve enerji

Cevap: d = 24,09 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Temel birimlerde hız

v = 70/3,6 = 19,44 m/s

Enerji denkliği

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 19,44²/(2·0,8·9,81) = 24,09 m

Cevap

d = 24,09 m

Hızı iki katına çıkarmak durma mesafesini dört katına çıkarır.

10.İş ve enerji

Cevap: v = 5,582 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca kuvvetler

m·g = 8·9,81 = 78,48 N
mg·sin θ = 33,17 N
μ·mg·cos θ = 10,67 N

İş–enerji

½mv² = (75 − 43,84)·4 = 124,7 J
v = √(2·124,7/8) = 5,582 m/s

Cevap

v = 5,582 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 776,9 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Çarpmadan sonra salınım

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,16) = 1,772 m/s

Çarpışma

m·v = (m + M)·V → v = (0,008 + 3,5)·1,772/0,008 = 776,9 m/s

Cevap

v = 776,9 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 19,35 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,45·(17 + 26) = 19,35 N·s

Cevap

J = 19,35 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 5,425 rad/s

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Potansiyel enerji kaybı

m·g·L/2 = 7,5·9,81·0,5 = 36,79 J

Mafsala göre atalet momenti

IO = m·L²/3 = 7,5·1²/3 = 2,5 kg·m²

Enerji denkliği

½·IO·ω² = 36,79 → ω = √(2·36,79/2,5) = 5,425 rad/s

Cevap

ω = 5,425 rad/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: a = 1,814 m/s²

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Hareket denklemleri

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,4·m·r²·(a/r) → f = 0,4·m·a

İvme

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 15°/1,4 = 1,814 m/s²

Cevap

a = 1,814 m/s²
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T2 = 26 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·1440/60 = 150,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 3000/150,8 = 19,89 N·m

Çıkış torku

T2 = 19,89·16/12·0,98 = 26 N·m

Cevap

T2 = 26 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: ND = 20

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Ara mil hızı

nB = nC = 960·18/20 = 864 rpm

D dişlisinin diş sayısı

ND = C·nC/nout = 18·864/777,6 = 20

Cevap

ND = 20
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: x = 5,939 cm

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(220/0,5) = 20,98 rad/s
ω·t = 20,98·1,45 = 30,42 rad

Yer değiştirme

x = A·cos(ω·t) = 11·cos(30,42) = 5,939 cm

Cevap

x = 5,939 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: amax = 5,25 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(210/4) = 7,246 rad/s

En büyük ivme

amax = A·ω² = 0,1·7,246² = 5,25 m/s²

Cevap

amax = 5,25 m/s²
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,04965

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/4)·ln(15/4,3) = 0,3124

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,3124/√(39,48 + 0,09757) = 0,04965

Cevap

ζ = 0,04965
20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 45 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 20 + 25 = 45 kN/m

Cevap

keq = 45 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics