Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)6,349 s22,22

80 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 3,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 80 km/ha = −3,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
t (s)v (m/s)6 s

Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 6 s boyunca 2,5 m/s² ile hızlanıyor, sonra 16 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 5 m/s² ile fren yapıyor. İki durak arasındaki toplam mesafe s değerini bulun.

a1 = 2,5 m/s²t1 = 6 st2 = 16 sa3 = −5 m/s²
s = m
3.Newton yasalarıOrta
θ = 35°a = ?m = 8 kg

8 kg’lık bir blok, yatayla 35° açı yapan sürtünmesiz bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 8 kgθ = 35°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 9,5 kg1 kgsürtünme yok

Yatay bir masa üzerindeki 9,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 1 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Masa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 9,5 kgm2 = 1 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = ?25°R = 55 m

Bir top düz zeminden yatayın 25° üstünde atılıyor ve 55 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.

θ = 25°R = 55 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
h = 15 mv0​ = 30 m/s30°menzil

Bir top 15 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 30° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 30 m/sθ = 30°h = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
r = 105 mvmax​ = ?

Bir otomobil 105 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,4. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 105 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 1,1 mv = 5,5 m/s

1,1 m uzunluğunda bir ipe bağlı 0,2 kg’lık bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. En alt noktada 5,5 m/s hızla hareket ediyor. g = 9,81 m/s² alın. En alt noktada ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 0,2 kgr = 1,1 mv = 5,5 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.İş ve enerjiOrta
35°d = 15 mμ = 0,15

4 kg kütleli bir blok, yatayla 35° açı yapan bir eğimde 15 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,15. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 4 kgθ = 35°μ = 0,15d = 15 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
F = 185 N30°μ = 0,220 kg

Kütlesi 20 kg olan bir blok, 30° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 185 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2’tür. Blok eğim boyunca 9 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.

m = 20 kgF = 185 Nθ = 30°μ = 0,2d = 9 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
3,5 kg5 m/s1,5 kg

5 m/s hızla giden 3,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 1,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 3,5 kgm2 = 1,5 kgv1 = 5 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
27 m/s4 m/s

0,15 kg’lık bir top bir duvara 27 m/s hızla çarpıyor ve 4 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 10 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,15 kgvin = 27 m/svout = 4 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
ω = ?L = 1,2 mm = 5 kg

Kütlesi 5 kg ve uzunluğu 1,2 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken açısal hızını ω bulun.

m = 5 kgL = 1,2 mg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
520 m/s20 g0,82 mL = 1,3 m9,5 kgφ

Kütlesi 9,5 kg ve uzunluğu 1,3 m olan düzgün ince bir çubuk, üst ucundaki sürtünmesiz bir mafsaldan duruşta asılıdır. Yatay olarak 520 m/s ile hareket eden 20 g’lık bir kurşun, çubuğa mafsalın 0,82 m altında çarpar ve içinde kalır. g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuğun düşeyden sallandığı en büyük açıyı φ bulun.

M = 9,5 kgL = 1,3 mm = 20 gv = 520 m/sd = 0,82 mg = 9,81 m/s²
φ = °
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 12N2​ = 72

1500 rpm ile çalışan 5,5 kW’lık bir motor 12 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 72 dişli bir dişliyi kavrıyor. Kayıpları ihmal edin. Motor milindeki tork T1 değerini bulun.

P = 5,5 kWn1 = 1500 rpmN1 = 12N2 = 72η = 100%
T1 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 40B = 80C = 30D = 80

Bileşik bir dişli dizisinde, 2900 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (40 diş) B dişlisini (80 diş) döndürüyor. C dişlisi (30 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (80 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 2900 rpmA = 40B = 80C = 30D = 80
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 1,8 m

Basit bir sarkacın uzunluğu 1,8 m. g = 9,81 m/s² alın. Küçük salınımlar için periyodu T değerini bulun.

L = 1,8 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
mk = 290 N/mA = 11 cmx = 4 cm

k = 290 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 11 cm genlikle salınıyor. Kütle dengeden 4 cm uzaktayken yayda depolanan enerji U değerini bulun.

k = 290 N/mA = 11 cmx = 4 cm
U = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 25 kN/mζ = 0,45m = 10 kg

Rijitliği 25 kN/m olan bir yay üzerindeki 10 kg’lık bir kütlenin, 0,45 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 10 kgk = 25 kN/mζ = 0,45
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 25k2​ = 30k3​ = 30m = 50 kg

50 kg’lık bir kütle k₃ = 30 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 25 kN/m ve k₂ = 30 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 50 kgk1 = 25 kN/mk2 = 30 kN/mk3 = 30 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 70,55 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 22,22²/(2·3,5) = 70,55 m

Cevap

s = 70,55 m
2.Kinematik

Cevap: s = 307,5 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

En yüksek hız

v = a1·t1 = 2,5·6 = 15 m/s

Her evrenin mesafesi

s1 = ½·2,5·6² = 45 m
s2 = 15·16 = 240 m
s3 = 15²/(2·5) = 22,5 m

Toplam mesafe

s = 45 + 240 + 22,5 = 307,5 m

Cevap

s = 307,5 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 5,627 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 35° − 0·cos 35°) = 9,81·(0,5736 − 0) = 5,627 m/s²

Cevap

a = 5,627 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 0,9343 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (9,81 − 0)/10,5 = 0,9343 m/s²

Cevap

a = 0,9343 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: v0 = 26,54 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Menzil formülünü v₀ için çözün

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·55/sin 50°) = 26,54 m/s

Cevap

v0 = 26,54 m/s
6.Eğik atış

Cevap: t = 3,852 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 30·cos 30° = 25,98 m/s
vy = v0·sin θ = 30·sin 30° = 15 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 15 + 15·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (15 + √(225 + 294,3))/9,81 = 3,852 s

Cevap

t = 3,852 s
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 20,3 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,4·9,81·105) = 20,3 m/s

Cevap

vmax = 20,3 m/s (73,07 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: T = 7,462 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

En alt noktadaki kuvvetler

Merkeze doğru (yukarı) yön pozitiftir.

T − m·g = m·v²/r
T = 0,2·9,81 + 0,2·5,5²/1,1 = 1,962 + 5,5 = 7,462 N

Cevap

T = 7,462 N
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 72,32 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 39,24·0,8192 = 32,14 N
F = μN = 0,15·32,14 = 4,822 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 4,822·15 = 72,32 J

Cevap

Wf = 72,32 J
10.İş ve enerji

Cevap: v = 6,901 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca kuvvetler

m·g = 20·9,81 = 196,2 N
mg·sin θ = 98,1 N
μ·mg·cos θ = 33,98 N

İş–enerji

½mv² = (185 − 132,1)·9 = 476,3 J
v = √(2·476,3/20) = 6,901 m/s

Cevap

v = 6,901 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 7 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (3,5 − 1,5)/(3,5 + 1,5)·5 = 2 m/s
v′2 = 2·3,5/(3,5 + 1,5)·5 = 7 m/s

Cevap

v′2 = 7 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 4,65 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,15·(4 + 27) = 4,65 N·s

Cevap

J = 4,65 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 4,952 rad/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Potansiyel enerji kaybı

m·g·L/2 = 5·9,81·0,6 = 29,43 J

Mafsala göre atalet momenti

IO = m·L²/3 = 5·1,2²/3 = 2,4 kg·m²

Enerji denkliği

½·IO·ω² = 29,43 → ω = √(2·29,43/2,4) = 4,952 rad/s

Cevap

ω = 4,952 rad/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: φ = 27,33 °

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Çarpmadan sonraki atalet momenti

I = M·L²/3 + m·d² = 9,5·1,3²/3 + 0,02·0,82² = 5,365 kg·m²

Mafsala göre açısal momentum

Mafsal kuvveti mafsaldan geçer, bu yüzden çarpma sırasında orada momenti yoktur.

m·v·d = I·ω → ω = 0,02·520·0,82/5,365 = 1,59 rad/s

Salınım sırasında enerji

½·I·ω² = ½·5,365·1,59² = 6,778 J
(M·g·L/2 + m·g·d)·(1 − cos φ) = 60,74·(1 − cos φ)
cos φ = 1 − 6,778/60,74 = 0,8884 → φ = 27,33°

Cevap

φ = 27,33°
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T1 = 35,01 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·1500/60 = 157,1 rad/s
T1 = P/ω₁ = 5500/157,1 = 35,01 N·m

Cevap

T1 = 35,01 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 543,8 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 2900·40/80 = 1450 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 1450·30/80 = 543,8 rpm

Cevap

nout = 543,8 rpm

toplam oran = 5,333 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: T = 2,691 s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Sarkacın periyodu

T = 2π·√(1,8/9,81) = 2,691 s

Cevap

T = 2,691 s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: U = 0,232 J

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Toplam enerji

E = ½·k·A² = ½·290·0,11² = 1,754 J

x’teki yay enerjisi

U = ½·k·x² = ½·290·0,04² = 0,232 J

Cevap

U = 0,232 J
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 7,106 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(25000/10) = 50 rad/s
fn = 50/(2π) = 7,958 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 7,958·√(1 − 0,45²) = 7,106 Hz

Cevap

fd = 7,106 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 3,136 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 25 + 30 = 55 kN/m
keq = 55·30/(55 + 30) = 19,41 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(19412/50) = 19,7 rad/s
fn = 19,7/(2π) = 3,136 Hz

Cevap

fn = 3,136 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics