Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Bir uçağın kalkış için 300 km/h hıza ihtiyacı var ve kullanılabilir pist 1200 m uzunluğunda. Durgun hâlden başlayarak hangi sabit ivmeye a ihtiyaç duyar?
v₀ = 0v = 300 km/hs = 1200 m
a = m/s²
2.KinematikZor
Bir top, yerden 5 m yükseklikteki bir çatının kenarından 16 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.
v₀ = 16 m/sh₀ = 5 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
2 kg’lık bir blok, yatayla 40° açı yapan sürtünmesiz bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 2 kgθ = 40°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Bir bloğa itme veriliyor ve 35° eğimli bir rampada 8 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?
v₀ = 8 m/sθ = 35°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 50° üstünde atılıyor ve 35 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.
θ = 50°R = 35 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
Bir top 20 m’lik bir uçurumun tepesinden 28 m/s hızla ve yatayın 70° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.
v₀ = 28 m/sθ = 70°h = 20 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
Bir lunapark rotorunda biniciler 3 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. En küçük açısal hız ω değerini rad/s cinsinden bulun.
r = 3 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Dairesel hareketZor
220 m yarıçaplı bir viraj 30° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,4’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 220 mθ = 30°μs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
Bir oyuncak fırlatıcının yay sabiti 400 N/m olan düşey bir yayı vardır. Üzerine kütlesi 0,15 kg olan bir top konuyor ve yay 10 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Hava direncini ve yayın kütlesini ihmal ederek topun, yay sıkışıkken bulunduğu konumdan ölçülen yükselme yüksekliği h değerini bulun.
m = 0,15 kgk = 400 N/mx = 10 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.İş ve enerjiZor
Kütlesi 0,5 kg olan bir araba, 3 m yarıçaplı düşey bir dairesel halkaya giden sürtünmesiz bir rayda 13,5 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Arabanın halkanın tepesindeki hızı v değerini bulun.
m = 0,5 kgh = 13,5 mR = 3 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
Yatay olarak 11 m/s hızla giden 19 kg’lık bir mermi, aynı doğru boyunca hareket eden iki parçaya ayrılarak patlıyor. 6 kg’lık parça 55 m/s hızla ileri devam ediyor. 13 kg’lık parçanın hızı v′2 değerini bulun (ilk yönde pozitif).
M = 19 kgu = 11 m/sm1 = 6 kgv′1 = 55 m/sm2 = 13 kg
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
Bir kavşakta 8 m/s hızla doğuya giden 900 kg’lık bir otomobil, 18 m/s hızla kuzeye giden 1300 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın hızı v′ değerini bulun.
m1 = 900 kgv1 = 8 m/s (E)m2 = 1300 kgv2 = 18 m/s (N)
v′ = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Atalet momenti 11,5 kg·m² olan bir volan 500 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 5 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?
I = 11,5 kg·m²n = 500 rpmTb = 5 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
Kütlesi 8 kg ve uzunluğu 1,4 m olan düzgün ince bir çubuk, üst ucundaki sürtünmesiz bir mafsaldan duruşta asılıdır. Yatay olarak 440 m/s ile hareket eden 15 g’lık bir kurşun, çubuğa mafsalın 0,81 m altında çarpar ve içinde kalır. Çarpmadan hemen sonra çubuğun açısal hızını ω bulun.
M = 8 kgL = 1,4 mm = 15 gv = 440 m/sd = 0,81 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
960 rpm ile çalışan 1,5 kW’lık bir motor 20 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 36 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %95. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.
P = 1,5 kWn1 = 960 rpmN1 = 20N2 = 36η = 95%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde, 2900 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (48 diş) B dişlisini (50 diş) döndürüyor. C dişlisi (18 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (50 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.
nin = 2900 rpmA = 48B = 50C = 18D = 50
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
Basit bir sarkacın uzunluğu 2,5 m. g = 9,81 m/s² alın. Küçük salınımlar için periyodu T değerini bulun.
L = 2,5 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 110 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 18 cm genlikle salınıyor. Kütle dengeden 1 cm uzaktayken yayda depolanan enerji U değerini bulun.
k = 110 N/mA = 18 cmx = 1 cm
U = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
Rijitliği 25 kN/m olan bir yay üzerindeki 8 kg’lık bir kütlenin, 0,7 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.
m = 8 kgk = 25 kN/mζ = 0,7
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
5 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 25 kN/m, alttakinin k₂ = 80 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 5 kgk1 = 25 kN/mk2 = 80 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: a = 2,894 m/s²
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v = 300/3,6 = 83,33 m/s
İvme
a = v²/(2s) = 83,33²/(2·1200) = 2,894 m/s²
Cevap
a = 2,894 m/s²
2.Kinematik
Cevap: t = 3,549 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Hareket denklemi
Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.
−5 = 16·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 16·t − 5 = 0
İkinci derece denklemi çözün
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t = (16 + √(16² + 2·9,81·5))/9,81 = 3,549 s
Cevap
t = 3,549 s
3.Newton yasaları
Cevap: a = 6,306 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Yavaşlama
İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.
a = 9,81·(sin 35° + 0,15·cos 35°) = 6,832 m/s²
Yol
d = v₀²/(2a) = 8²/(2·6,832) = 4,684 m
Cevap
d = 4,684 m
5.Eğik atış
Cevap: v0 = 18,67 m/s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Menzil formülünü v₀ için çözün
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·35/sin 100°) = 18,67 m/s
Cevap
v0 = 18,67 m/s
6.Eğik atış
Cevap: H = 55,28 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Düşey atış hızı
vy = 28·sin 70° = 26,31 m/s
Uçurumun üstündeki yükselme
Δh = vy²/(2g) = 26,31²/(2·9,81) = 35,28 m
Yerden yükseklik
H = 20 + 35,28 = 55,28 m
Cevap
H = 55,28 m
7.Dairesel hareket
Cevap: ω = 3,302 rad/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Biniciye etkiyen kuvvetler
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Açısal hız
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,3·3)) = 3,302 rad/s
Cevap
ω = 3,302 rad/s
8.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 52,37 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Kuvvet dengeleri
Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Sürat
v = √(220·9,81·0,8464/0,666) = 52,37 m/s
Cevap
vmax = 52,37 m/s
(188,5 km/h)
9.İş ve enerji
Cevap: h = 1,359 m
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Yay enerjisi
x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·400·0,1² = 2 J
Yükseklik
m·g = 0,15·9,81 = 1,472 N
h = ½kx²/(mg) = 2/1,472 = 1,359 m
Cevap
h = 1,359 m
10.İş ve enerji
Cevap: v = 12,13 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Dairesel bir yörüngede merkeze doğru net kuvvet mv²/r’ye eşit olmalıdır.
Tepedeki hız
v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(13,5 − 6) = 147,2 m²/s²
v = 12,13 m/s
Cevap
v = 12,13 m/s
Araba h = 2,5R olduğunda halkayı ancak tamamlar; o zaman tepede N = 0 olur.
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′2 = −9,308 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Önceki momentum
p = M·u = 19·11 = 209 kg·m/s
Sonraki momentum
209 = 6·55 + 13·v′2
v′2 = (209 − 330)/13 = −9,308 m/s
Cevap
v′2 = −9,308 m/s
Eksi işareti ikinci parçanın geriye doğru uçtuğu anlamına gelir.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′ = 11,13 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Açısal hız
ω = 2π·500/60 = 52,36 rad/s
Frenin işi kinetik enerjiye eşittir
½·I·ω² = ½·11,5·52,36² = 15764 J
θ = 15764/5 = 3153 rad
Devir sayısı
N = θ/2π = 501,8 rev
Cevap
N = 501,8 rev
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: ω = 1,021 rad/s
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Motor torku
ω₁ = 2π·960/60 = 100,5 rad/s
T1 = P/ω₁ = 1500/100,5 = 14,92 N·m
Çıkış torku
T2 = 14,92·36/20·0,95 = 25,51 N·m
Cevap
T2 = 25,51 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: nout = 1002 rpm
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Birinci kademe
nB = 2900·48/50 = 2784 rpm = nC
İkinci kademe
nout = 2784·18/50 = 1002 rpm
Cevap
nout = 1002 rpm
toplam oran = 2,894 : 1
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: T = 3,172 s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Sarkacın periyodu
T = 2π·√(2,5/9,81) = 3,172 s
Cevap
T = 3,172 s
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: U = 0,0055 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Toplam enerji
E = ½·k·A² = ½·110·0,18² = 1,782 J
x’teki yay enerjisi
U = ½·k·x² = ½·110·0,01² = 0,0055 J
Cevap
U = 0,0055 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: fd = 6,354 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Sönümsüz doğal frekans
ωn = √(25000/8) = 55,9 rad/s
fn = 55,9/(2π) = 8,897 Hz
Sönümlü doğal frekans
fd = fn·√(1 − ζ²) = 8,897·√(1 − 0,7²) = 6,354 Hz
Cevap
fd = 6,354 Hz
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 9,823 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.