Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
polisa = 4,5 m/s²otomobil19 m/s

Sabit 19 m/s hızla giden bir araç, duran bir polis arabasının yanından geçiyor. O anda polis arabası harekete geçiyor ve 4,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. Polis arabası başlangıç noktasından ne kadar uzakta yetişir? d değerini bulun.

vcar = 19 m/sapolice = 4,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematikZor
AB: 21 m/s50 m

A topu 50 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Aynı anda B topu tam altındaki yerden 21 m/s hızla dik olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Toplar ne zaman karşılaşır? t değerini bulun.

H = 50 mv0B = 21 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 40°a = ?m = 15 kg

15 kg’lık bir blok, yatayla 40° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 15 kgθ = 40°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 6,5 kg4 kgμ = 0,1

Yatay bir masa üzerindeki 6,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 4 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 6,5 kgm2 = 4 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = ?35°R = 30 m

Bir top düz zeminden yatayın 35° üstünde atılıyor ve 30 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.

θ = 35°R = 30 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
h = 25 mv0​ = 30 m/s30°x = ?

Bir top 25 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 30° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 30 m/sθ = 30°h = 25 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 3,5 mω = ?

Bir lunapark rotorunda biniciler 3,5 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. En küçük açısal hız ω değerini rad/s cinsinden bulun.

r = 3,5 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Dairesel hareketZor
r = 0,6 m7 m/svtop​ = ?

0,6 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 1,5 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 7 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.

m = 1,5 kgr = 0,6 mvbottom = 7 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
0,15 kgk = 500 N/mh = ?

Bir oyuncak fırlatıcının yay sabiti 500 N/m olan düşey bir yayı vardır. Üzerine kütlesi 0,15 kg olan bir top konuyor ve yay 6 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Hava direncini ve yayın kütlesini ihmal ederek topun, yay sıkışıkken bulunduğu konumdan ölçülen yükselme yüksekliği h değerini bulun.

m = 0,15 kgk = 500 N/mx = 6 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.İş ve enerjiZor
F = 110 N25°μ = 0,215 kg

Kütlesi 15 kg olan bir blok, 25° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 110 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2’tür. Blok eğim boyunca 9 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.

m = 15 kgF = 110 Nθ = 25°μ = 0,2d = 9 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
1500 kg12 m/s1000 kg

12 m/s hızla giden 1500 kg’lık bir otomobil, duran 1000 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Başlangıçtaki kinetik enerjinin yüzde kaçı ΔK/K kaybolur?

m1 = 1500 kgv1 = 12 m/sm2 = 1000 kgv2 = 0
ΔK/K = %
12.Momentum ve çarpışmalarZor
17 m/s11 m/s

0,2 kg’lık bir top bir duvara 17 m/s hızla çarpıyor ve 11 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 10 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.

m = 0,2 kgvin = 17 m/svout = 11 m/sΔt = 10 ms
Favg = N
13.Rijit cismin dönmesiOrta
1,5 kgaαM = 11 kgR = 0,15 m

1,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz yatay bir akson üzerinde dönen, kütlesi 11 kg ve yarıçapı 0,15 m olan düzgün dolu bir disk olan makaraya sarılı hafif bir ipten asılıdır. Blok duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Blok 0,5 m düştükten sonraki hızını v bulun.

m = 1,5 kgM = 11 kgR = 0,15 mg = 9,81 m/s²h = 0,5 m
v = m/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
0,9 m0,25 mn1​ = 25 rpm

Bir kişi sürtünmesiz bir döner tablada duruyor ve her elinde eksenden 0,9 m uzakta 1,5 kg’lık bir dambıl tutuyor. Kişi ve tablanın tek başına eksene göre atalet momenti 3,5 kg·m²’dir. 25 devir/dakika ile dönüyorlar, sonra dambılları eksenden 0,25 m uzağa çekiyorlar. Dambılları nokta kütle sayın. Yeni hızı n2 devir/dakika cinsinden bulun.

I0 = 3,5 kg·m²m = 2 × 1,5 kgr1 = 0,9 mr2 = 0,25 mn1 = 25 rpm
n2 = rpm
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 120 mmd2​ = 200 mm1450 rpmn2​ = ?

1450 rpm ile dönen 120 mm’lik bir kasnak, %1,5 kaymayla bir kayış aracılığıyla 200 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.

n1 = 1450 rpmd1 = 120 mmd2 = 200 mms = 1,5 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 16B = 24C = 18D = 40

Bileşik bir dişli dizisinde, 2900 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (16 diş) B dişlisini (24 diş) döndürüyor. C dişlisi (18 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (40 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 2900 rpmA = 16B = 24C = 18D = 40
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
t (s)x (cm)1,5 s

k = 320 N/m olan bir yaydaki 0,8 kg’lık kütle pozitif yönde 15 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 1,5 s anında hızı v değerini (işaretiyle) bulun.

m = 0,8 kgk = 320 N/mA = 15 cmt = 1,5 s
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
mk = 370 N/mA = 9 cmx = 5 cm

k = 370 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 9 cm genlikle salınıyor. Kütle dengeden 5 cm uzaktayken yayda depolanan enerji U değerini bulun.

k = 370 N/mA = 9 cmx = 5 cm
U = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 100 kN/mζ = 0,45m = 10 kg

Rijitliği 100 kN/m olan bir yay üzerindeki 10 kg’lık bir kütlenin, 0,45 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 10 kgk = 100 kN/mζ = 0,45
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 50k2​ = 40m = 20 kg

20 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 50 kN/m ve k₂ = 40 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 20 kgk1 = 50 kN/mk2 = 40 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: d = 160,4 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Eşit mesafeler

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·19/4,5 = 8,444 s

Yol

d = v·t = 19·8,444 = 160,4 m

Cevap

d = 160,4 m

O anda polis arabası 2v = 38 m/s hızla hareket eder.

2.Kinematik

Cevap: t = 2,381 s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Karşılaşma zamanı

Yukarısı pozitif, yer y = 0.

50 − ½g·t² = 21·t − ½g·t² → t = 50/21 = 2,381 s

Cevap

t = 2,381 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 5,554 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 40° − 0,1·cos 40°) = 9,81·(0,6428 − 0,0766) = 5,554 m/s²

Cevap

a = 5,554 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 3,13 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (39,24 − 6,377)/10,5 = 3,13 m/s²

Cevap

a = 3,13 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: v0 = 17,7 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Menzil formülünü v₀ için çözün

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·30/sin 70°) = 17,7 m/s

Cevap

v0 = 17,7 m/s
6.Eğik atış

Cevap: x = 110,6 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 30·cos 30° = 25,98 m/s
vy = v0·sin θ = 30·sin 30° = 15 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 25 + 15·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (15 + √(225 + 490,5))/9,81 = 4,256 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 25,98·4,256 = 110,6 m

Cevap

x = 110,6 m
7.Dairesel hareket

Cevap: ω = 3,057 rad/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Biniciye etkiyen kuvvetler

N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g

Açısal hız

ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,3·3,5)) = 3,057 rad/s

Cevap

ω = 3,057 rad/s
8.Dairesel hareket

Cevap: Ttop = 48,92 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Tepedeki hız

2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.

vtop² = 7² − 4·9,81·0,6 = 25,46 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,5·25,46/0,6 − 1,5·9,81 = 48,92 N

Cevap

Ttop = 48,92 N
9.İş ve enerji

Cevap: h = 0,6116 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 6 cm = 0,06 m
½kx² = ½·500·0,06² = 0,9 J

Yükseklik

m·g = 0,15·9,81 = 1,472 N
h = ½kx²/(mg) = 0,9/1,472 = 0,6116 m

Cevap

h = 0,6116 m
10.İş ve enerji

Cevap: v = 5,037 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca kuvvetler

m·g = 15·9,81 = 147,2 N
mg·sin θ = 62,19 N
μ·mg·cos θ = 26,67 N

İş–enerji

½mv² = (110 − 88,86)·9 = 190,3 J
v = √(2·190,3/15) = 5,037 m/s

Cevap

v = 5,037 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: ΔK/K = 40 %

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Ortak hız

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1500·12/2500 = 7,2 m/s

Önceki ve sonraki kinetik enerji

Kbefore = ½·1500·12² = 108000 J
Kafter = ½·2500·7,2² = 64800 J

Kaybolan kesir

ΔK/K = 43200/108000 = 40 %

Cevap

ΔK/K = 40 %

Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: Favg = 560 N

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,2·(11 + 17) = 5,6 N·s

Ortalama kuvvet

Favg = J/Δt = 5,6/0,01 = 560 N

Cevap

Favg = 560 N
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 1,45 m/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Blok ve makara

blok: m·g − T = m·a
makara: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

İvme

a = m·g/(m + M/2) = 1,5·9,81/(1,5 + 5,5) = 2,102 m/s²

Düşüşten sonraki hız

v = √(2·a·h) = √(2·2,102·0,5) = 1,45 m/s

Cevap

v = 1,45 m/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: n2 = 40,2 rpm

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Atalet momentleri

I1 = 3,5 + 2·1,5·0,9² = 5,93 kg·m²
I2 = 3,5 + 2·1,5·0,25² = 3,688 kg·m²

Açısal momentumun korunumu

n2 = n1·I1/I2 = 25·5,93/3,688 = 40,2 rpm

Cevap

n2 = 40,2 rpm

Kinetik enerji artar: ek enerji, kişinin dambılları çekerken yaptığı işten gelir.

15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: n2 = 856,9 rpm

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kaymasız hız

1450·120/200 = 870 rpm

Kaymayla

n2 = 870·0,985 = 856,9 rpm

Cevap

n2 = 856,9 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 870 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 2900·16/24 = 1933 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 1933·18/40 = 870 rpm

Cevap

nout = 870 rpm

toplam oran = 3,333 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = 2,964 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(320/0,8) = 20 rad/s
ω·t = 20·1,5 = 30 rad

Hız

v = −A·ω·sin(ω·t) = −0,15·20·sin(30) = 2,964 m/s

Cevap

v = 2,964 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: U = 0,4625 J

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Toplam enerji

E = ½·k·A² = ½·370·0,09² = 1,498 J

x’teki yay enerjisi

U = ½·k·x² = ½·370·0,05² = 0,4625 J

Cevap

U = 0,4625 J
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 14,21 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(100000/10) = 100 rad/s
fn = 100/(2π) = 15,92 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 15,92·√(1 − 0,45²) = 14,21 Hz

Cevap

fd = 14,21 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 10,68 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 50 + 40 = 90 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(90000/20) = 67,08 rad/s
fn = 67,08/(2π) = 10,68 Hz

Cevap

fn = 10,68 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics