Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A woman with hyperemesis gravidarum has vomited for 3 days. Which urine finding would the nurse expect?

  1. ANitrites
  2. BBilirubin
  3. CKetones
  4. DRed cell casts
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

An older adult has bone pain, fatigue and frequent infections. Results show anemia, a calcium of 12,4 mg/dL (3,1 mmol/L), a raised total protein and a rising creatinine. Which condition should be suspected?

  1. APrimary hypothyroidism
  2. BAcute viral hepatitis
  3. CMultiple myeloma
  4. DIron-deficiency anemia
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 18 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 18 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,14PaCO₂mmHg354546HCO₃⁻mmol/L222615uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,14, PaCO₂ 46 mmHg (6,1 kPa), HCO₃⁻ 15 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,14PaCO₂ 46 mmHg (6,1 kPa)HCO₃⁻ 15 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 12 mg/LR = ? mg/hCL = 0,03 L/kg/h81 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 81 kg ağırlığındaki bir hastaya teofilin infüzyonu veriliyor. Klerens 0,03 L/kg/sa. Kararlı durum düzeyini 12 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

81 kgCL = 0,03 L/kg/hCss = 12 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = 15 mg/LD = ? mg · q12hCL = 4 L/hS = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta her 12 saatte bir IV vankomisin alıyor; vankomisin klerensi 4 L/h. Hangi doz D mg cinsinden ortalama kararlı durum düzeyini 15 mg/L yapar?

CL = 4 L/hτ = 12 hS = 1F = 1Css,avg = 15 mg/L
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Digoksin alan bir hastada bulantı var, nabzı 48/dk ve her şeyi sarı gördüğünden yakınıyor. Neden şüphelenmelisiniz?

  1. AHipoglisemi
  2. BHiçbir işlem gerektirmeyen normal bir yan etki
  3. CHipertiroidi
  4. DDigoksin toksisitesi
8.Klinik hemşirelikZor

A patient with stress incontinence is taught self-care. Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"I'll cut down on caffeine."
  2. B"I'll drink as little as possible so I don't leak."
  3. C"I'll try to lose some weight if I can."
  4. D"I'll do my pelvic floor exercises every day."

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Ketones

Cevap neden bu

Prolonged vomiting and poor intake lead to fat breakdown and ketonuria, along with dehydration and electrolyte loss such as hypokalemia. Urine ketones help assess severity and response to IV fluids and antiemetics.Kontrol edilen kaynak: Ketones urine test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Ketones
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Multiple myeloma

Cevap neden bu

Multiple myeloma typically causes high calcium from bone destruction, kidney damage, anemia and bone lesions, plus a raised protein from a monoclonal antibody. Recurrent infections reflect poor production of normal antibodies.Kontrol edilen kaynak: Multiple Myeloma · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023)

Cevap

C · Multiple myeloma
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 35 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
menzil: 33–37 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 35 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·15 + 8 = 30,5 → 28,5–32,5 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 46 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 29,16 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,03·81 = 2,43 L/h

İnfüzyon hızı

R = 2,43·12 = 29,16 mg/h

Cevap

R = 29,16 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 720 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Doz

D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 15·4·12/(1·1) = 720 mg

Cevap

D = 720 mg
7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Digoksin toksisitesi

Cevap neden bu

Digoksin toksisitesi bulantı, kusma, bradikardi, aritmiler ve görme bozukluklarına neden olur. Düşük potasyum riski artırır. Dozu vermeyin ve bildirin.

Cevap

D · Digoksin toksisitesi
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · "I'll drink as little as possible so I don't leak."

Cevap neden bu

Restricting fluids concentrates urine, irritates the bladder and risks dehydration and infection. Pelvic floor exercises, weight loss and reducing caffeine are recommended measures.

Cevap

B · "I'll drink as little as possible so I don't leak."

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses