Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

When several samples are drawn at the same venipuncture, which tubes or bottles are filled first?

  1. ABlood culture bottles
  2. BEDTA (complete blood count) tubes
  3. CCoagulation (citrate) tubes
  4. DFluoride (glucose) tubes
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Diyabetik ketoasidozu olan bir hastaya IV insülin infüzyonu veriliyor. Hangi laboratuvar değeri özellikle yakından izlenmelidir?

  1. ASodyum; çünkü insülin böbreklerin çok büyük miktarda sodyum atmasına neden olur
  2. BAlbümin; çünkü insülin karaciğerin onu üretmeyi bırakmasına neden olur
  3. CHemoglobin; çünkü insülin eritrositleri parçalar
  4. DPotasyum; çünkü insülin onu hücrelere kaydırır ve hızla düşebilir
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,16PaCO₂mmHg354538HCO₃⁻mmol/L222613kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,16, PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) ve HCO₃⁻ 13 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,16PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)HCO₃⁻ 13 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,26PaCO₂mmHg354523HCO₃⁻mmol/L222610uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,26, PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa), HCO₃⁻ 10 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,26PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa)HCO₃⁻ 10 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 6 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 160 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 6 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 160 mgC₀ = 6 mg/Lt½ = 2,5 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = 15 mg/LD = ? mg · q12hCL = 0,04 L/kg/h97 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 97 kg ağırlığındaki bir hasta her 12 saatte bir oral aminofilin alıyor (S = 0,8, F = 1). Teofilin klerensi 0,04 L/kg/h. Hangi doz D mg cinsinden ortalama kararlı durum düzeyini 15 mg/L yapar?

CL = 0,04 L/kg/hτ = 12 hS = 0,8F = 197 kgCss,avg = 15 mg/L
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Which is the correct technique for using a metered-dose inhaler without a spacer?

  1. ABreathe in quickly through the nose while pressing the canister
  2. BBreathe out, then breathe in slowly and deeply while pressing the canister, then hold
  3. CPress the canister twice quickly, then breathe in fast and breathe straight out again
  4. DPress the canister and wait one minute before breathing in
8.Klinik hemşirelikZor

Büyük ameliyat sonrası bir hastada erken kötüleşmeyi saptamaya en iyi hangi hemşirelik değerlendirmesi yardımcı olur?

  1. AYarayı yalnızca taburculukta kontrol etmek
  2. BHastaya yalnızca kendini iyi hissedip hissetmediğini sormak
  3. CErken uyarı skoru ve eğilim değerlendirmesiyle düzenli tam gözlem setleri
  4. DGünde bir kez ateş ölçmek

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Blood culture bottles

Cevap neden bu

Blood cultures are drawn first to reduce contamination. A standard order of draw then follows (citrate, serum, heparin, EDTA, fluoride), which prevents additives being carried from one tube into the next and distorting results.

Cevap

A · Blood culture bottles
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Potasyum; çünkü insülin onu hücrelere kaydırır ve hızla düşebilir

Cevap neden bu

DKA'da vücut idrarla potasyum kaybetmiştir, ancak asidoz ve insülin eksikliği potasyumu hücrelerden dışarı kaydırdığı için serum düzeyi normal veya yüksek olabilir. İnsülin onu geri sürükler; bu yüzden düzey hızla düşebilir. Potasyum sık kontrol edilir ve reçete edildiği şekilde yerine konur.

Cevap

D · Potasyum; çünkü insülin onu hücrelere kaydırır ve hızla düşebilir
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,16: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 38 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 13 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ 25,5–29,5 mmHg’dir; dolayısıyla ölçülen 38 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·10 + 8 = 23 → 21–25 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 23 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 7,394 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 160/6 = 26,67 L

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Klerens

CL = 0,2773·26,67 = 7,394 L/h

Cevap

CL = 7,394 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 873 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,04·97 = 3,88 L/h

Doz

D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 15·3,88·12/(0,8·1) = 873 mg

Cevap

D = 873 mg
7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Breathe out, then breathe in slowly and deeply while pressing the canister, then hold

Cevap neden bu

The patient breathes out, seals the lips around the mouthpiece, starts breathing in slowly, presses the canister and continues a deep breath, then holds it for about 10 seconds. Spacers make coordination easier.

Cevap

B · Breathe out, then breathe in slowly and deeply while pressing the canister, then hold
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Erken uyarı skoru ve eğilim değerlendirmesiyle düzenli tam gözlem setleri

Cevap neden bu

NEWS2 gibi izle-ve-tetikle sistemleri, kötüleşmeyi erken saptamak için solunum sayısını, SpO2'yi, kan basıncını, nabzı, bilinci ve vücut sıcaklığını birleştirir.

Cevap

C · Erken uyarı skoru ve eğilim değerlendirmesiyle düzenli tam gözlem setleri

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses