Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with a potassium of 2,8 mEq/L has potassium chloride prescribed IV. Which statement about giving it is correct?

  1. AIt may be given as a slow IV push over one minute if the level is very low
  2. BIt is added to the IV bag without mixing, so it stays at the bottom
  3. CIt is always diluted and given by infusion pump, never as an IV push
  4. DIt is given as an undiluted bolus into a large vein to avoid irritation
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient on hemodialysis receives epoetin, but the hemoglobin has not risen in 2 months. Which results should be checked first?

  1. AFerritin and transferrin saturation
  2. BAmylase and lipase levels
  3. CTroponin and creatine kinase
  4. DTSH and the free T3 level
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,51PaCO₂mmHg354538HCO₃⁻mmol/L222629kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,51, PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) ve HCO₃⁻ 29 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,51PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)HCO₃⁻ 29 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,20PaCO₂mmHg354571HCO₃⁻mmol/L222627akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,20, PaCO₂ 71 mmHg (9,5 kPa), HCO₃⁻ 27 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,20PaCO₂ 71 mmHg (9,5 kPa)HCO₃⁻ 27 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,5 L/kgC = 15 mg/LLD = ? mg50 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 50 kg ağırlığındaki bir hastaya aminophylline ile intravenöz yükleme yapılacak ve theophylline düzeyi mg/L cinsinden 15 olacak. Dağılım hacmi 0,5 L/kg ve tuz faktörü S = 0,8. aminophylline yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

50 kgVd = 0,5 L/kgC = 15 mg/LS = 0,8
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
84 kg53 · kadınSCr 1,9 mg/dLfe​ = 0,6D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 53 yaşındaki bir kadın, 84 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,9 mg/dL (168 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan ciprofloxacin dozu 500 mg ve ilacın fe = 0,6 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

53 yıl84 kgkadınSCr = 1,9 mg/dL500 mgfe = 0,6CrCl normal 100 mL/min
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

What should the nurse regularly check for a patient with a syringe driver?

  1. AThe infusion site, the rate and volume remaining, and the patient's symptoms
  2. BOnly the patient's weight, measured once a week on the same scales
  3. CNothing, once the syringe driver is running
  4. DOnly that the battery is charged and the device is switched on
8.Klinik hemşirelikZor

A postoperative patient on IV fluids has a sodium of 128 mmol/L and is becoming confused. Which fluid could make this worse if given in large amounts?

  1. A5% glucose (D5W)
  2. B0,9% sodium chloride
  3. CHuman albumin solution
  4. DHartmann's solution (similar to lactated Ringer's)

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · It is always diluted and given by infusion pump, never as an IV push

Cevap neden bu

Concentrated potassium chloride given as an IV push can cause fatal cardiac arrest, so it is never pushed. It is diluted, mixed well and given by infusion pump at a rate set by protocol, often with cardiac monitoring at higher rates.

Cevap

C · It is always diluted and given by infusion pump, never as an IV push
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Ferritin and transferrin saturation

Cevap neden bu

Iron deficiency is the most common reason for a poor response to erythropoiesis-stimulating agents, because the marrow needs iron to make hemoglobin. Ferritin and transferrin saturation are checked, and IV iron is often given in dialysis patients. Infection and inflammation can also blunt the response.Kontrol edilen kaynak: Anemia of Chronic Kidney Disease · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2024); Erythropoietin Stimulating Agents · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2024)

Cevap

A · Ferritin and transferrin saturation
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,51: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 38 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 29 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 39,3–43,3 mmHg; dolayısıyla ölçülen 38 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·3,1 = 27,1 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3,1 = 34,85 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 27 mmol/L → akut

Cevap

akut
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 468,8 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·50 = 25 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 25·15 = 375 mg

Yükleme dozu

LD = 375/(0,8·1) = 468,8 mg

Cevap

LD = 468,8 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 336 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 53)·84/(72·1,9)·0,85 = 45,41 mL/min

Doz kesri (Dettli)

Q = 1 − 0,6·(1 − 45,41/100) = 0,6724

Ayarlanmış doz

D = 0,6724·500 = 336,2 ≈ 336 mg

Cevap

D = 336 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · The infusion site, the rate and volume remaining, and the patient's symptoms

Cevap neden bu

Nurses check that the infusion is running as planned, the site has no redness or swelling, and the symptoms are controlled. Problems are acted on quickly to avoid distress.

Cevap

A · The infusion site, the rate and volume remaining, and the patient's symptoms
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · 5% glucose (D5W)

Cevap neden bu

The glucose in 5% glucose is metabolised, leaving free water that dilutes the plasma sodium further. Postoperative patients often have raised ADH, so large volumes of hypotonic fluid can cause dangerous hyponatraemia.

Cevap

A · 5% glucose (D5W)

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses