Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient taking a statin reports new, unexplained muscle pain and weakness. Which laboratory test would the nurse expect to be ordered?

  1. ACardiac troponin
  2. BSerum lipase
  3. CCreatine kinase (CK)
  4. DSerum ammonia
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Hemşire hangi hastanın sonucunu önce bildirmelidir?

  1. ATip 2 diyabetli bir hastada HbA1c %7,4 (57 mmol/mol)
  2. BBilinen stabil KBH'li bir hastada kreatinin 1,6 mg/dL (141 µmol/L)
  3. CHedefin biraz üzerinde total kolesterol
  4. DTerleyen ve konfüze bir hastada glikoz 42 mg/dL (2,3 mmol/L)
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,55PaCO₂mmHg354537HCO₃⁻mmol/L222631kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,55, PaCO₂ 37 mmHg (4,9 kPa) ve HCO₃⁻ 31 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,55PaCO₂ 37 mmHg (4,9 kPa)HCO₃⁻ 31 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,29PaCO₂mmHg354526HCO₃⁻mmol/L222612uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,29, PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa), HCO₃⁻ 12 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,29PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa)HCO₃⁻ 12 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 9 mg/Lt½ = 2 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 210 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 9 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 210 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?1000 mg · q12hCL = 3,5 L/hS = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta her 12 saatte bir IV vankomisin alıyor; vankomisin klerensi 3,5 L/h. Her doz vancomycin ilacından 1000 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 3,5 L/hτ = 12 hS = 1F = 1D = 1000 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

What should a nurse do during a generalised tonic-clonic seizure?

  1. AGive the patient a drink of water
  2. BProtect the head, time the seizure and do not put anything in the mouth
  3. CHold the limbs firmly to stop the jerking and prevent injury
  4. DPut a tongue depressor between the teeth so that the tongue is not bitten
8.Klinik hemşirelikZor

Which route and site are recommended for the first dose of adrenaline (epinephrine) in anaphylaxis on a ward?

  1. AOral tablet dissolved under the tongue
  2. BIntramuscular injection into the anterolateral thigh
  3. CSubcutaneous injection into the upper arm
  4. DIntravenous bolus given by the nurse without monitoring

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Creatine kinase (CK)

Cevap neden bu

Statins can cause myopathy and, rarely, rhabdomyolysis. A raised CK confirms muscle injury, and the provider may stop the statin. The nurse also asks about dark urine, which can signal myoglobin in the urine.Kontrol edilen kaynak: Creatine Kinase · MedlinePlus (NIH) (2023)

Cevap

C · Creatine kinase (CK)
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Terleyen ve konfüze bir hastada glikoz 42 mg/dL (2,3 mmol/L)

Cevap neden bu

Belirtili hipoglisemi hızla nöbetlere ve beyin hasarına yol açabilir; bu yüzden protokole göre hemen tedavi edilir. Diğer sonuçlar kronik veya stabildir ve daha sonra konuşulabilir.Kontrol edilen kaynak: Low blood sugar · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

D · Terleyen ve konfüze bir hastada glikoz 42 mg/dL (2,3 mmol/L)
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,55: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 37 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 31 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 40,7–44,7 mmHg; dolayısıyla ölçülen 37 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·12 + 8 = 26 → 24–28 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 26 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 8,087 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 210/9 = 23,33 L

Hız sabiti

k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹

Klerens

CL = 0,3466·23,33 = 8,087 L/h

Cevap

CL = 8,087 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 23,81 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·1000/(3,5·12) = 23,81 mg/L

Cevap

Css,avg = 23,81 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Protect the head, time the seizure and do not put anything in the mouth

Cevap neden bu

Remove nearby hazards, cushion the head, note the time and do not restrain or put objects in the mouth. Once jerking stops, place the patient in the recovery position and check the airway.

Cevap

B · Protect the head, time the seizure and do not put anything in the mouth
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Intramuscular injection into the anterolateral thigh

Cevap neden bu

IM adrenaline into the outer thigh is absorbed quickly and is the first-line route. IV adrenaline is reserved for experienced specialists with full monitoring because of the risk of arrhythmias.

Cevap

B · Intramuscular injection into the anterolateral thigh

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses