Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Hipofiz ameliyatından sonra bir hasta saatte yaklaşık 400 mL soluk renkli, özgül ağırlığı 1,002 olan idrar yapıyor ve sodyum 149 mEq/L'ye yükseldi. En olası durum hangisidir?

  1. AKetoasidozlu hiperglisemi
  2. BOligürili akut böbrek hasarı
  3. CDiabetes insipidus
  4. DSIADH
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Apiksaban kullanan bir hasta, varfarin kullanan komşusu gibi neden düzenli INR testlerine ihtiyaç duymadığını soruyor. En iyi açıklama nedir?

  1. AEtkisi öngörülebilirdir; bu yüzden rutin pıhtılaşma testlerine gerek yoktur
  2. BApiksaban aslında kanı sulandırmaz
  3. CINR, diğer rutin kan testleriyle birlikte gizlice kontrol edilir
  4. DApiksaban bunun yerine her gün aPTT ile izlenir
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,57PaCO₂mmHg354538HCO₃⁻mmol/L222634kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,57, PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) ve HCO₃⁻ 34 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,57PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)HCO₃⁻ 34 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,08PaCO₂mmHg354542HCO₃⁻mmol/L222612uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,08, PaCO₂ 42 mmHg (5,6 kPa), HCO₃⁻ 12 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,08PaCO₂ 42 mmHg (5,6 kPa)HCO₃⁻ 12 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 15 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,035 L/kg/h75 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 75 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,035 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 15 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

75 kgCL = 0,035 L/kg/hCss = 15 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,5 L/kg4,8 → 12 mg/LLD = ? mg61 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 61 kg ağırlığındaki bir hastanın theophylline düzeyi 4,8 mg/L; hedef 12 mg/L. İlaç intravenöz olarak aminophylline (S = 0,8) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,5 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

61 kgVd = 0,5 L/kgC = 4,8 → 12 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient's low potassium does not improve despite potassium replacement. Which other electrolyte should be checked?

  1. APhosphate
  2. BChloride
  3. CSodium
  4. DMagnesium
8.Klinik hemşirelikZor

Several hours after thyroid surgery, a patient has increasing neck swelling, stridor and difficulty breathing. What is most likely?

  1. AHypocalcaemia from parathyroid damage
  2. BA thyroid storm
  3. CNormal postoperative swelling
  4. DA haematoma compressing the airway

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Diabetes insipidus

Cevap neden bu

Hipofiz yakınındaki ameliyat antidiüretik hormon salınımını durdurabilir. O olmadan böbrekler düşük özgül ağırlıklı büyük hacimlerde seyreltik idrar yapar ve sodyum yükselir. SIADH bunun tersidir: konsantre idrar ve düşük sodyum. Hemşire alım ve çıkışı yakından izler ve erken bildirir.Kontrol edilen kaynak: Diabetes insipidus · MedlinePlus (NIH) (2025); Urine specific gravity test · MedlinePlus (NIH) (2025); Sodium blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Diabetes insipidus
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Etkisi öngörülebilirdir; bu yüzden rutin pıhtılaşma testlerine gerek yoktur

Cevap neden bu

Apiksaban gibi direkt oral antikoagülanların sabit dozlarda etkileri öngörülebilirdir; bu yüzden rutin INR testine gerek yoktur. Böbrek ve karaciğer işlevi, uyum ve kanama belirtileri izlenir ve INR etkilerini güvenilir biçimde ölçmez.

Cevap

A · Etkisi öngörülebilirdir; bu yüzden rutin pıhtılaşma testlerine gerek yoktur
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,57: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 38 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 34 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 42,8–46,8 mmHg; dolayısıyla ölçülen 38 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·12 + 8 = 26 → 24–28 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 42 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 49,22 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,035·75 = 2,625 L/h

İnfüzyon hızı

R = CL·Css/S = 2,625·15/0,8 = 49,22 mg/h

Cevap

R = 49,22 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 274,5 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·61 = 30,5 L

Gereken artış

12 − 4,8 = 7,2 mg/L

Yükleme dozu

LD = 30,5·7,2/(0,8·1) = 274,5 mg

Cevap

LD = 274,5 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Magnesium

Cevap neden bu

Hypomagnesaemia increases renal potassium loss and makes hypokalaemia hard to correct. Magnesium must be replaced as well.

Cevap

D · Magnesium
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · A haematoma compressing the airway

Cevap neden bu

A rapidly expanding neck haematoma after thyroid surgery is an airway emergency. Call for urgent help; local protocols often require equipment to release the wound clips or sutures to be kept at the bedside.

Cevap

D · A haematoma compressing the airway

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses