Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Bir hastanın sodyumu 124 mEq/L, baş ağrısı ve yeni konfüzyonu var. Hangi hemşirelik önlemi en uygundur?

  1. AReçete edilen tiyazid diüretiğin bir sonraki dozunu erken vermek
  2. BHastayı bol bol sade su içmeye teşvik etmek
  3. CNöbet önlemlerini almak ve nörolojik durumu izlemek
  4. DHastayı düz yatırmak ve nörolojik kontrolleri vardiyada bire indirmek
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient's total calcium is 7,6 mg/dL and the albumin is 2,0 g/dL. Using the common correction (add 0,8 mg/dL for each 1 g/dL that albumin is below 4,0), what is the corrected calcium?

  1. A9,2 mg/dL, within the normal range
  2. B7,6 mg/dL, below the normal range
  3. C6,0 mg/dL, well below the normal range
  4. D11,6 mg/dL, above the normal range
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,43PaCO₂mmHg354548HCO₃⁻mmol/L222631kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,43, PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa) ve HCO₃⁻ 31 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,43PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa)HCO₃⁻ 31 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %30 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 86 mmHg (11,5 kPa) ve PaCO₂ 39 mmHg (5,2 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 30%PaO₂ 86 mmHg (11,5 kPa)PaCO₂ 39 mmHg (5,2 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 15 mg/LR = ? mg/hCL = 0,045 L/kg/h98 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 98 kg ağırlığındaki bir hastaya teofilin infüzyonu veriliyor. Klerens 0,045 L/kg/sa. Kararlı durum düzeyini 15 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

98 kgCL = 0,045 L/kg/hCss = 15 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
t (h)C (mg/L)Css​22 hC = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan 75 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3 L/sa ve yarı ömür 8 sa. 22 sa sonra düzey C nedir?

R = 75 mg/hCL = 3 L/ht½ = 8 ht = 22 h
C = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient who injects drugs has a fever, a new heart murmur and small dark lines under the nails. What is the likely diagnosis?

  1. APericarditis
  2. BRheumatic fever
  3. CInfective endocarditis
  4. DMyocardial infarction
8.Klinik hemşirelikZor

Antikoagülan kullanan bir hasta düşüp başını çarpıyor ama iyi görünüyor. Doğru girişim nedir?

  1. ANörolojik gözlemlerle birlikte hekim değerlendirmesi ve büyük olasılıkla BT taraması ayarlamak
  2. BEk bir antikoagülan dozu vermek
  3. CHastayı gözlem yapmadan uyumaya teşvik etmek
  4. DHasta iyi göründüğü için hiçbir şey yapmamak

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Nöbet önlemlerini almak ve nörolojik durumu izlemek

Cevap neden bu

Hiponatremi serebral ödeme ve nöbetlere yol açabilir. Hemşire nörolojik durumu izler, nöbet önlemlerini alır ve sonucu bildirir. Fazladan su ve tiyazidler sodyumu daha da düşürebilir.Kontrol edilen kaynak: Low blood sodium · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Nöbet önlemlerini almak ve nörolojik durumu izlemek
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · 9,2 mg/dL, within the normal range

Cevap neden bu

Corrected calcium = 7,6 + 0,8 × (4,0 − 2,0) = 9,2 mg/dL, which is normal. Low albumin lowers the bound fraction of calcium; the correction is only an estimate, and an ionized calcium is more accurate when it matters.Kontrol edilen kaynak: Calcium blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · 9,2 mg/dL, within the normal range
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,43: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 48 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 31 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 40,7–44,7 mmHg; dolayısıyla ölçülen 48 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 79,15 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,3·713 − 39/0,8 = 213,9 − 48,75 = 165,2 mmHg

Gradyan

A–a = 165,2 − 86 = 79,15 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 79,15 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 66,15 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,045·98 = 4,41 L/h

İnfüzyon hızı

R = 4,41·15 = 66,15 mg/h

Cevap

R = 66,15 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 21,28 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

Css = 75/3 = 25 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/8 = 0,08664 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 25·(1 − e−0,08664·22) = 21,28 mg/L

Cevap

C = 21,28 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Infective endocarditis

Cevap neden bu

Infective endocarditis causes fever and a new or changing murmur, sometimes with splinter haemorrhages. Several sets of blood cultures are taken before long-course IV antibiotics.

Cevap

C · Infective endocarditis
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Nörolojik gözlemlerle birlikte hekim değerlendirmesi ve büyük olasılıkla BT taraması ayarlamak

Cevap neden bu

Antikoagüle hastalarda kafa travmasından sonra, hafif belirtilerle bile kafa içi kanama riski yüksektir; bu yüzden kılavuzlar erken görüntüleme ve nörolojik izlem önerir.

Cevap

A · Nörolojik gözlemlerle birlikte hekim değerlendirmesi ve büyük olasılıkla BT taraması ayarlamak

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses