Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

When is a peak level for an IV aminoglycoside such as gentamicin usually drawn?

  1. AAt any time convenient for the patient
  2. BExactly 24 hours after the first dose
  3. CAbout 30 minutes after the infusion ends
  4. DJust before the next dose is started
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Heparin infüzyonundaki bir hastanın trombosit sayısı 7. günde 260'tan 110 × 10³/µL'ye düşer. Hangi eylem en uygundur?

  1. ATrombosit transfüzyonu yapmak ve heparine devam etmek
  2. Bİnfüzyona devam etmek ve hızı protokole göre artırmak
  3. CHemen bildirmek: heparinle indüklenen trombositopeni olabilir
  4. DSayı hâlâ 100 × 10³/µL'nin hemen üzerinde olduğu için işlem yapmamak
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,36PaCO₂mmHg354522HCO₃⁻mmol/L222612kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,36, PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa) ve HCO₃⁻ 12 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,36PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa)HCO₃⁻ 12 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 137, Cl⁻ 107 ve HCO₃⁻ 14 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.

Na⁺ 137 mmol/LCl⁻ 107 mmol/LHCO₃⁻ 14 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 10 mg/Lt½ = 2 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 220 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 10 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 220 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
73 kg41 · erkekSCr 3,4 mg/dLfe​ = 0,9D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 41 yaşındaki bir erkek, 73 kg ağırlığında ve serum kreatinini 3,4 mg/dL (301 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan atenolol dozu 100 mg ve ilacın fe = 0,9 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

41 yıl73 kgerkekSCr = 3,4 mg/dL100 mgfe = 0,9CrCl normal 120 mL/min
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

During a vesicant chemotherapy infusion, the patient reports burning and swelling at the cannula site. What should the nurse do first?

  1. AFlush the cannula hard with saline
  2. BStop the infusion straight away and follow the extravasation protocol
  3. CIncrease the rate so that the infusion finishes as quickly as possible
  4. DApply a warm pack and continue the infusion
8.Klinik hemşirelikZor

An older patient's blood pressure is 142/80 mmHg lying and 116/72 mmHg after standing for three minutes, and they feel dizzy. What does this show?

  1. AWhite coat hypertension
  2. BHypertensive emergency
  3. CPostural hypotension
  4. DNormal blood pressure variation

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · About 30 minutes after the infusion ends

Cevap neden bu

Peak aminoglycoside levels are usually drawn about 30 minutes after a 30-minute infusion ends, to confirm the level is high enough to kill bacteria. Troughs, drawn just before the next dose, check for accumulation. Local protocols may differ, especially with once-daily dosing.

Cevap

C · About 30 minutes after the infusion ends
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Hemen bildirmek: heparinle indüklenen trombositopeni olabilir

Cevap neden bu

Heparinle indüklenen trombositopeni, genellikle heparine başlandıktan 5–14 gün sonra trombositlerde büyük bir düşüşe (çoğu zaman yarıdan fazla) yol açar ve yüksek pıhtı riski taşır. HIT'ten şüpheleniliyorsa reçeteyi yazan kişi tüm heparini durdurur ve heparin dışı bir antikoagülan başlar.Kontrol edilen kaynak: Heparin-Induced Thrombocytopenia · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023)

Cevap

C · Hemen bildirmek: heparinle indüklenen trombositopeni olabilir
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,36: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 22 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 12 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ 24–28 mmHg’dir; dolayısıyla ölçülen 22 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: delta oranı = 0,4

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 137 − (107 + 14) = 16

Delta oranı

(16 − 12)/(24 − 14) = 4/10 = 0,4

Cevap

delta oranı = 0,4

1’in altı: ek normal anyon açıklı asidoz.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 7,625 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 220/10 = 22 L

Hız sabiti

k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹

Klerens

CL = 0,3466·22 = 7,625 L/h

Cevap

CL = 7,625 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 32 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 41)·73/(72·3,4) = 29,52 mL/min

Doz kesri (Dettli)

Q = 1 − 0,9·(1 − 29,52/120) = 0,3214

Ayarlanmış doz

D = 0,3214·100 = 32,14 ≈ 32 mg

Cevap

D = 32 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Stop the infusion straight away and follow the extravasation protocol

Cevap neden bu

Suspected extravasation of a vesicant needs the infusion stopped immediately. Local protocols then guide aspiration through the cannula, specific treatments, elevation, documentation and specialist review.

Cevap

B · Stop the infusion straight away and follow the extravasation protocol
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Postural hypotension

Cevap neden bu

A fall in systolic pressure of 20 mmHg or more (here 26 mmHg) on standing, especially with symptoms, indicates postural hypotension. Causes include medicines, dehydration and autonomic problems.

Cevap

C · Postural hypotension

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses