Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Ventriküler aritmisi olan bir hastada monitörde dönen bir patern (torsades de pointes) görülüyor. Tedavi olarak yaygın biçimde hangi elektrolit IV verilir?

  1. ASodyum bikarbonat
  2. BPotasyum fosfat
  3. CKalsiyum karbonat
  4. DMagnezyum sülfat
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Kronik böbrek hastalığı olan bir hastanın fosfatı 7,2 mg/dL'dir (2,3 mmol/L). Hangi diyet eğitimi en uygundur?

  1. AKemikleri kalsiyum kaybından korumak için süt ve peyniri artırmak
  2. BBağlayıcı yerine kalsiyum takviyelerini aç karnına almak
  3. Cİşlenmiş gıdalar ve kolalar gibi fosfattan zengin yiyecekleri sınırlamak
  4. DSusuz kalmamak için daha fazla kola tipi gazlı içecek içmek
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 131 mmol/L, glukoz 6 mmol/L ve üre 6,5 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 131 mmol/Lglukoz 6 mmol/Lüre 6,5 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,26PaCO₂mmHg354571HCO₃⁻mmol/L222631akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,26, PaCO₂ 71 mmHg (9,5 kPa), HCO₃⁻ 31 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,26PaCO₂ 71 mmHg (9,5 kPa)HCO₃⁻ 31 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 10 mg/Lt½ = 3 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 240 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 10 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.

D = 240 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 3 h
Vd = L
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,5 L/kg4 → 10 mg/LLD = ? mg57 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 57 kg ağırlığındaki bir hastanın theophylline düzeyi 4 mg/L; hedef 10 mg/L. İlaç intravenöz olarak aminophylline (S = 0,8) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,5 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

57 kgVd = 0,5 L/kgC = 4 → 10 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

What should the nurse regularly check for a patient with a syringe driver?

  1. AOnly the patient's weight, measured once a week on the same scales
  2. BOnly that the battery is charged and the device is switched on
  3. CThe infusion site, the rate and volume remaining, and the patient's symptoms
  4. DNothing, once the syringe driver is running
8.Klinik hemşirelikZor

Why are liquid medicines for nasogastric tubes drawn up in dedicated enteral (oral) syringes rather than IV syringes?

  1. AEnteral syringes keep the medicine sterile
  2. BEnteral syringes measure doses less accurately
  3. CIV syringes cannot hold liquid medicines
  4. DTo prevent accidental intravenous administration

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Magnezyum sülfat

Cevap neden bu

IV magnezyum sülfat, serum magnezyumu normal olsa bile torsades de pointes için standart ilaç tedavisidir. Düşük magnezyum ve düşük potasyum QT aralığını uzatır ve riski artırır.

Cevap

D · Magnezyum sülfat
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · İşlenmiş gıdalar ve kolalar gibi fosfattan zengin yiyecekleri sınırlamak

Cevap neden bu

KBH'de yüksek fosfat; fosfat alımını sınırlamak, bağlayıcıları öğünlerle birlikte almak ve diyaliz ile yönetilir. Fosfat katkı maddeleri içeren işlenmiş gıdalar, kolalar ve büyük miktarlarda süt ürünleri başlıca kaynaklardır.Kontrol edilen kaynak: Phosphorus: Tips for People with Chronic Kidney Disease · Indian Health Service (HHS); Phosphorus and Your Kidneys · National Kidney Foundation (2024); Chronic kidney disease · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · İşlenmiş gıdalar ve kolalar gibi fosfattan zengin yiyecekleri sınırlamak
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 275 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·131 + 6 + 6,5 = 274,5 ≈ 275 mOsm/kg

Cevap

Osm = 275 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik üzerine akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·3,1 = 27,1 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3,1 = 34,85 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 31 mmol/L → kronik üzerine akut

Cevap

kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: Vd = 24 L

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 240/10 = 24 L

Cevap

Vd = 24 L
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 213,8 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·57 = 28,5 L

Gereken artış

10 − 4 = 6 mg/L

Yükleme dozu

LD = 28,5·6/(0,8·1) = 213,8 mg

Cevap

LD = 213,8 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · The infusion site, the rate and volume remaining, and the patient's symptoms

Cevap neden bu

Nurses check that the infusion is running as planned, the site has no redness or swelling, and the symptoms are controlled. Problems are acted on quickly to avoid distress.

Cevap

C · The infusion site, the rate and volume remaining, and the patient's symptoms
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · To prevent accidental intravenous administration

Cevap neden bu

Giving an oral or enteral medicine intravenously can be fatal. Enteral syringes with non-IV connectors, such as ENFit, make this wrong-route error much less likely.

Cevap

D · To prevent accidental intravenous administration

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses