Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

An older adult with chronic kidney disease takes glyburide (glibenclamide, a sulfonylurea) and has repeated low glucose readings. Why is this a concern?

  1. AThe drug makes the glucose meter read falsely low
  2. BThe drug and its metabolites build up and cause long lows
  3. CThe drug causes high potassium that lowers the glucose
  4. DThe drug stops working entirely when the kidneys fail
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient with a heart murmur and fever has three sets of blood cultures, taken hours apart, all growing the same Streptococcus species. What does this suggest?

  1. AContamination of all three samples during collection
  2. BA urinary tract infection that has spread to the skin
  3. CPersistent bacteremia, as in infective endocarditis
  4. DA normal finding in patients with heart murmurs
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 145 mmol/L, glukoz 24,6 mmol/L ve üre 20,7 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 145 mmol/Lglukoz 24,6 mmol/Lüre 20,7 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 138, Cl⁻ 107, HCO₃⁻ 13 mmol/L ve albümin 26 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 138 mmol/LCl⁻ 107 mmol/LHCO₃⁻ 13 mmol/Lalbümin 26 g/L
AGc = mmol/L
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 25 mg/LR = ? mg/hCL = 5 L/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Vankomisin klerensi 5 L/h olan bir hastaya sürekli infüzyonla vankomisin veriliyor. Kararlı durum düzeyini 25 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

CL = 5 L/hCss = 25 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = 25 mg/LD = ? mg · q12hCL = 3 L/hS = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta her 12 saatte bir IV vankomisin alıyor; vankomisin klerensi 3 L/h. Hangi doz D mg cinsinden ortalama kararlı durum düzeyini 25 mg/L yapar?

CL = 3 L/hτ = 12 hS = 1F = 1Css,avg = 25 mg/L
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Why is an urgent brain scan needed before thrombolysis for a suspected stroke?

  1. ATo confirm the patient's age
  2. BTo measure the size of the ventricles
  3. CTo check for brain tumours only
  4. DTo rule out bleeding in the brain
8.Klinik hemşirelikZor

Bir hemşire yüksek riskli bir ilacın order edilen dozunun doğru olup olmadığından emin değil. En güvenli girişim nedir?

  1. AHekim orderı imzaladığı için dozu vermek
  2. BHastaya dozun her zamankiyle aynı görünüp görünmediğini sorup vermek
  3. CHekim gelene kadar orta yol olarak dozun yarısını vermek
  4. DVermeyip önce order eden hekim veya eczacıyla kontrol etmek

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · The drug and its metabolites build up and cause long lows

Cevap neden bu

Glyburide and its active metabolites are cleared by the kidneys, so they accumulate in CKD and can cause severe, prolonged hypoglycemia. Older adults are at greater risk. The prescriber is informed, and a different drug is usually chosen.

Cevap

B · The drug and its metabolites build up and cause long lows
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Persistent bacteremia, as in infective endocarditis

Cevap neden bu

Several positive cultures with the same organism, taken at different times, show continuous bacteremia, typical of infective endocarditis. Echocardiography is done and prolonged IV antibiotics are started. Contamination usually affects only one bottle.Kontrol edilen kaynak: Blood culture · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Persistent bacteremia, as in infective endocarditis
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 335 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·145 + 24,6 + 20,7 = 335,3 ≈ 335 mOsm/kg

Cevap

Osm = 335 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 21,5 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 138 − (107 + 13) = 18

Albümin düzeltmesi

18 + 0,25·(40 − 26) = 21,5 mmol/L

Cevap

AGc = 21,5 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 125 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

İnfüzyon hızı

R = 5·25 = 125 mg/h

Cevap

R = 125 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 900 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Doz

D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 25·3·12/(1·1) = 900 mg

Cevap

D = 900 mg
7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · To rule out bleeding in the brain

Cevap neden bu

A CT scan distinguishes haemorrhagic from ischaemic stroke. Clot-busting drugs are only given when bleeding has been excluded and other criteria are met.

Cevap

D · To rule out bleeding in the brain
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Vermeyip önce order eden hekim veya eczacıyla kontrol etmek

Cevap neden bu

Hemşireler uyguladıkları her ilacı anlamalıdır. Bir doz yanlış görünüyorsa order eden hekim veya eczacıyla kontrol etmeli ve yapılanı kaydetmelidir.

Cevap

D · Vermeyip önce order eden hekim veya eczacıyla kontrol etmek

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses